Araştırma Makalesi

ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ

Cilt: 28 Sayı: 2 31 Temmuz 2018
PDF İndir

ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ

Öz

Antik Troas bölgesinin önemli bir kutsal alanı olan Smintheion bünyesinde yapılan arkeolojik kazılar sırasında ortaya çıkan Erken Kalkolitik 2 (Gülpınar II) ve Orta Kalkolitik dönem (Gülpınar III) yerleşimleri Batı Anadolu Erken ve Orta Kalkolitik dönem toplumlarında tekstil üretimi ile ilgili önemli veriler sunmaktadır. Prehistorik dönemde Anadolu’da tekstil üretiminin dolaylı arkeolojik kanıtları arasında ağırşaklar, tezgâh ağırlıkları, makaralar ile çanak çömlek kaidesi üzerindeki negatif yün, keten ve hasır izleri sayılabilmektedir. Tekstil üretimine ait direkt arkeolojik veriler ise karbonize olmuş bir şekilde günümüze kadar ulaşan kumaş kalıntılarıdır. Kalkolitik Gülpınar yerleşmesinde yapılan kazı çalışmaları sırasında ise tekstil üretiminin dolaylı arkeolojik kanıtları arasında ağırşaklar ve yoğun bir şekilde çanak çömlek kaidesi üzerindeki negatif yün ve keten izleri olduğu görülmektedir. Bu kanıtlar aynı zamanda tekstil üretimi, dokumacılık ve hasırcılığın yerleşimde önemli bir zanaatçılık aktivitesi olduğunu göstermektedir. 2004-2014 kazı sezonlarında ele geçen toplam 39 ağırşak incelenerek kataloglanmıştır. Ağırşak olarak tanımlanan objeler kilden örnekler olup tipolojik olarak 6 farklı forma sahip olduğu görülmektedir. En sık karşılaşılan tipler bikonik, yarı oval ve basık yarımküre ve kesik koni formlu ağırşaklardır. Farklı tipte ve ağırlıkta ağırşakların bulunması dokumacılık için farklı kalınlıklarda iplerin üretilme olasılığını göstermektedir. Diğer yandan ele alınan ağırşaklar Gülpınar ve çevresindeki köylerde geleneksel dokumacılıkta kullanılan etnografik örnekler ile yapılan analojik değerlendirmelerden de yararlanılmıştır. Bu çalışma ile tanıtılan ağırşak tiplerinin prehistorik insanların tekstil üretim geleneklerini anlamamıza ve kullandıkları objelerin işlevlendirilmesine katkı sunması umulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aksoy, Aslı. "Çanakkale-Ayvacık Yöresi Halılarının Teknik, Renk ve Desen Özellikleri," in Ayvacık Değerleri Sempozyumu (29-30 Ağustos), A. Akdemir, et al., (eds.), 2008, Çanakkale, 305-321.
  2. Alexandrova, Ralitsa. “Ceramic Spindle Whorls, Loom Weights and Vaira”, Sarnevo, Pits from the Late Neolithic, Early and Late Iron Age, and the Roman Period, Volume 1: The Late Neolithic pit field, K.Bacvarov, M.Tonkova;G.Gatsarov (eds.), Sofya, 2017, 345-362.
  3. Barber, E.J.W. Prehistoric Textiles: The Development of Cloth in the Neolithic and Bronze Ages with Special Reference to the Aegean. Princeton 1991.
  4. Burnham, Harold B."Catal Hüyük: The Textiles and Twined Fabrics", Anatolian Studies 15, 1965, 169-174.
  5. Büken, Rengin. “Çatalhöyük Tesktilleri ve Teknik Analizleri”, Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi 3, 2003, 79-86.
  6. Carington Smith, Jill. “The Spinning and Weaving Implements”, Servia I, Anglo-Hellenic Rescue Excavations 1971-73, The British School at Athens 2000, 207-263.
  7. Caymaz, Tayfun. Yeni Buluntular Işığında Orta Batı Anadolu Kalkolitik Dönem Kültürü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2010, Ege Üniversitesi.
  8. Chohadzhiev, Stefan. Slatino - Prehistoric Settlements, 2006.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2018

Gönderilme Tarihi

6 Nisan 2018

Kabul Tarihi

31 Mayıs 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 28 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Özdemir, A., & Bamyacı, A. O. (2018). ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ. Firat University Journal of Social Sciences, 28(2), 1-14. https://doi.org/10.18069/firatsbed.460904
AMA
1.Özdemir A, Bamyacı AO. ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ. Firat University Journal of Social Sciences. 2018;28(2):1-14. doi:10.18069/firatsbed.460904
Chicago
Özdemir, Abdulkadir, ve Abdulvahap Onur Bamyacı. 2018. “ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ”. Firat University Journal of Social Sciences 28 (2): 1-14. https://doi.org/10.18069/firatsbed.460904.
EndNote
Özdemir A, Bamyacı AO (01 Temmuz 2018) ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ. Firat University Journal of Social Sciences 28 2 1–14.
IEEE
[1]A. Özdemir ve A. O. Bamyacı, “ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ”, Firat University Journal of Social Sciences, c. 28, sy 2, ss. 1–14, Tem. 2018, doi: 10.18069/firatsbed.460904.
ISNAD
Özdemir, Abdulkadir - Bamyacı, Abdulvahap Onur. “ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ”. Firat University Journal of Social Sciences 28/2 (01 Temmuz 2018): 1-14. https://doi.org/10.18069/firatsbed.460904.
JAMA
1.Özdemir A, Bamyacı AO. ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ. Firat University Journal of Social Sciences. 2018;28:1–14.
MLA
Özdemir, Abdulkadir, ve Abdulvahap Onur Bamyacı. “ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ”. Firat University Journal of Social Sciences, c. 28, sy 2, Temmuz 2018, ss. 1-14, doi:10.18069/firatsbed.460904.
Vancouver
1.Abdulkadir Özdemir, Abdulvahap Onur Bamyacı. ERKEN VE ORTA KALKOLİTİK DÖNEM’DE BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: GÜLPINAR BULUNTUSU AĞIRŞAKLARININ İŞLEVLENDİRİLMESİ. Firat University Journal of Social Sciences. 01 Temmuz 2018;28(2):1-14. doi:10.18069/firatsbed.460904

Cited By