MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ

Esra Bulut; Mehmet Kurt

doi:10.18069/firatsbed.701578

MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ

Öz

Mezopotamya’nın zirai hayatında sulama kanalları önemli bir yer tutmakta olup söz konusu kanalların inşasında bölgede yılın büyük bir bölümünde kuraklığın hüküm sürmesinin etkisi büyüktür. Kanalların inşasında Fırat ve Dicle nehirleri ile kollarının geçtiği sahaların uygun topografyası kolaylaştırıcı bir etken olmuştur. Ancak topografyanın kanal açmaya uygun yapısı tek başına yeterli olmayıp bu iş organize bir gücün varlığını zorunlu kılmıştır. Bu açıdan bakıldığında kanalların inşası ve işleyişinde bu işi organize eden idareciler, kanal açma işinde fiziki gücü oluşturan işçiler, kanal açılacak alanlarda oldukça detaylı hesaplamalar yapan kâtiplerin yanı sıra bakım ve onarımını üstlenen halk oldukça örgütlü bir yapı oluşturmuşlardır. Mezopotamya’da sulama kanallarının aktif olarak kullanılmaya başlanmasıyla tarımsal üretimden elde edilen hasat oranında büyük bir artış meydana gelmiştir. Bunun dışında kanalların balıkçılık faaliyetleri açısından da önemli bir işleve sahip olduğu ele alınan dönemlere ait yazılı kaynaklardan bilinmektedir. Diğer taraftan Mezopotamya’daki yerleşimler arasında yapılan ticari faaliyetlerin de zaman zaman kanallar kullanılmak suretiyle yapılmış olduğu kaynakların verdiği bilgilerden anlaşılmaktadır. Bu çalışmada MÖ 3. ve 2. binyıllarda yazılı ve arkeolojik kaynakları ışığında Mezopotamya’daki sulama kanallarının bölgenin ekonomik, sosyo-kültürel ve siyasal yapısına etkisi ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Mezopotamya,Sulama Kanalları,Tapınaklar

Kaynakça

Adams, R. McC., (1974), Lamberg-Karlovsky, William L. Moran, “The Mesopotamian Social Landscape: A View from the Frontier”, Reconstructing Complex Societies: An Archaeological Colloquium, 20, 1-20.
Adams, R. McC. (1981), Heartland of Cities Surveys of Ancient Settlement and Land Use on the Central Floodplain of the Euphrates, Chicago and London, The University of Chicago Press.
Algaze, G.,(2001), “Initial Social Complexity in Southwestern Asia: The Mesopotamian Advantage”, Current Anthropology, Vol. 42, No 2, 199-203.
Altaweel, M. (2018), “Water management across time: Dealing with too much or too little water in ancient Mesopotamia”, In: Water Societies and Technologies from the Past and Present, (Ed. Yijie Zhuang, Mark Altaweel), UCL Press, 180-199.
Bass, G. F. (1995), “Sea and River Craft in the Ancient Near East”, Civilizations of the Ancient Near East, Vol. 3, (Ed: J.M. Sasson), 1421-1432.
Charpin, D. (2002), “La politique hydraulique des rois paléo-babyloniens”, Annale. Hitorire, Sciences Sociales, 57/3, 545-559.
Crawford, H. E. W. (2004), Sumer and The Sumerians, Cambridge-New York: Cambridge University Press.
Diakonoff, I. M. (1991) “The City- States of Sumer”, Early Antiquity, (Ed. I. M. Diakonoff), University of Chicago Press.

Englund, R.K. (1998), “Administrative Timekeeping in Ancient Mesopotamia”, Journal of the Economic and Social History of the Orient, Vol. 31, No. 2,121-185.
Ertsen, M. (2012), “Irrigation and landscape: An interdisciplinary approach”, In: Landscape Archaeology between Art and Science (Ed. S.J. Kluiving, E.B. Guttmann-Bond), Amsterdam UniversityPress,45-58.
Faivre, X., (2015), “Céréales dans l’Orientancien: accumulation, transformation, consommation (IIIe-IIemillénaires av. J.-C.),” Les Céréales Dans Le Monde Antique Regards croisés sur les stratégies de gestionde scultures, de leurstockage et de leursmodes de consommation, Université Paris-Sorbonne, 19-47.
Frahm, E. (2010), “The Latest Sumerian Proverbs”, In: Opening the Tablet Box Near Eastern Studies in Honor of Benjamin R. Foster, (Ed. Eckart Frahm, W. Randall Garr, B. Halpern, Theo P. J. van den Hout, Irene J. Winter), Leiden-Boston: Brill, 155-184.
Frayne, D. (1990), Old Babylonian Period (2003-1595 BC), The Royal Inscriptions of Mesopotamia Early Periods, Vol. 4, Toronto Buffalo London, University of Toronto Press.
Hirsch, A. M. (1959), “Water Legislation in the Middle East”, The American Journal of Comparative Law, Vol. 8, No. 2, 168-186.
Hunt, R. C. – Hunt, E. – Ahmed, G. M. – Bennett, J. W. – Cleek R. K. – Coy, P. E. B. – Glick, T. F. – Russel E. L. – MacLachlan, B. B. – Mitchell, W. P. – Partridge, W. L. – Price, B. J. – Roder, W. – Steensberg, A. – Wade, R. ve Wellmann, I. (1976), “Canal Irrigation and Local Social Organization [and Comments and Reply]”, Current Anthropology, Vol. 17, No. 3, 389-411.
Jacobsen, T. (1960), “The Waters of Ur”, In Memory of Sir C. Leonard Woolley, Iraq, Vol. 22, 174-185.
Jones, T. B. (1952), “Ancient Mesopotamian Agriculture”, Agricultural History, Vol. 26, No. 2,46-51.
Jotheri, J. (2018), “Recognition criteria for canals and rivers in the Mesopotamian floodplain”, Water Societies and Technologies from th ePast and Present (Ed. Yijie Zhuang, Mark Altaweel), UCL Press, 111-126.
Kramer, S. N. (1951), “Sumerian "Farmer's Almanac”, Scientific American, Vol. 185, No. 5, 54-55.
Kramer, S. N. (1963) The Sumerians, Chicago- London: The University of Chicago Press.
Lafont, B. (2000) “Irrigation agriculture in Mari”, Rainfall and Agriculture in Northern Mesopotamia, Vol. LXXXVIII, Leiden: Nederlands Instituut voor hetNabije Oosten, 129-146.
Lebon, J.H.G. (1955), “The New Irrigation Era in Iraq”, EconomicGeography, Vol. 31, No. 1, 47-59.
Mays, L. W. (2010), “A Brief History of Water Technology During Antiquity: Before the Romans”, Ancient Water Technologies (Ed. L. W. Mays), USA, Springer, 1-28.
O'connor, K. (2015), The Never-ending Feast: The Anthropology and Archaeology of Feasting, London-New Delhi- New York- Sydney, Bloomsbury Academic.
Paulette, T. (2012), “Domination and Resilience in Bronze Age Mesopotamia”, Surviving Sudden Environmental Change Answers From Archaeology (Ed. Jago Cooper, Payson Sheets), University Press of Colorado,167-196.
Price, I. M. (1924), “Transportation by Water in Early Babylonia”, The American Journal of Semitic Languages and Literatures, Vol. 40, No. 2, 111-116.
Potts, D.T. (1997), Mesopotamian Civilization: The Material Foundations, Ithaca-New York: Cornell University Press.
Rost, S. – Hamdani, A. – George, S., (2011), “Traditional Dam Construction In Modern Iraq: A Possible Analogy For Ancient Mesopotamian Irrigation Practices‬ Iraq,Vol. 73, 201-220.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
Safren, J. D. (1984), “The Location of Dūr-Yahdun-Lim”, Revue d’Assyriologie et d’archéologie orientale, Vol. 78, No. 2, 123-141.
Sterba, R. L. A. (1976), “The Organization and Management of the Temple Corporations in Ancient Mesopotamia”, The Academy of Management Review, Vol. 1, No. 3, 16-26.
Simonet, G. (1977), “Irrıgatıon de Pıémont Et Économıe Agrıcole a Assur”, Revue d'Assyriologie et d'archéologie orientale, Vol. 71, No. 2, 157-168.
Renger, J.(1990), “Rivers, Water Courses and Irrigation Ditches and Other Matters Concerning Irrigation Based on Old Babylonian Sources”, Bulletin on Sumerian Agriculture, V, 31–46.
Richardson, M .E. J. (2004), Hammurabi's Laws Text, Translation And Glossary, London - New York, T&.T Clark International a Continuum Imprint.
Tamburrino, A. (2010), “Water Technology in Ancient Mesopotamia”, Ancient Water Technologies (Ed. L. W. Mays), USA, Springer, 29-52.
Tetlow, E. M. (2004), Women, Crime and Punishment in Ancient Law and Society: Volume 1: The Ancient Near East, New York-London: Continuum.
Tosun, M. – Yalvaç, K. (1989), Sumer, Babil, Assur Kanunları ve Ammi - Şaduqa Fermanı, Türk Tarih Kurumu yayınları, Ankara.
Vidale, M. (2004), “Growing in a Foreign World: For a History of the “MeluhhaVillages” in Mesopotamia in the 3rd Millennium BC”, In: Melammu Symposia IV, Schools of Oriental Studies and the Development of Modern Historiography, (Ed. A. Panaino, A. Piras), Universitàdi Bologna &Istituto Italiano per l'Africa e l'Oriente (IsIAO), 261-280.
Viollet, P. L. (2010), “Water engineering and management in the early Bronze Age civilizations”, In: Water Engineering and Management through Time – Learning from History, (Ed. Enrique Cabrera& Francisco Arregui), London: CRC Press.
Viollet, P. L. (2014), “A short history of ancient canals for agriculture and industry”, Congress on industrial and agricultural canals, Lleida, Sempember 2-5, 1-12.
Waetzold. H. (1990), “Zu den Bewässerungseinrichtungen in der Provinz Umma”, Bulletin on Sumerian Agriculture, V, 1-29.
William, L. (1900), The letters and inscriptions of Hammurabi, King of Babylon, about B.C. 2200, to which are added a series of letters of other kings of the First Dynasty of Babylon. The original Babylonian texts Edıted From Tablets In The British Museum, With English Translations, Summaries of Contents, Etc. London: Luzac And Co.
Wilkinson, T. J. (1998), “Water and Human Settlement in the Balikh Valley, Syria: Investigations from 1992-1995”, Journal of Field Archaeology, Vol. 25, No. 1, 63-87.
Wolf, A. T. – Yoffe, S. – Giordano, M. (2003), “International waters: Identifying basins at risk,” Water Policy, 5 (1), 29–60.
Zadok, R. (1981), “The Toponymy of the Nippur Region during the 1st Millennium B.C. within the General Framework of the Mesopotamian Toponymy”, Die Welt des Orients, Bd. 12, 39-69.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Esra Bulut ^* Bu kişi benim
0000-0003-3295-4354
Türkiye

Mehmet Kurt
0000-0003-4440-9900
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

10 Mart 2020

Kabul Tarihi

2 Eylül 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 30 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.18069/firatsbed.701578

IZ

https://izlik.org/JA62SM47TL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bulut, E., & Kurt, M. (2020). MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ. Firat University Journal of Social Sciences, 30(2), 415-426. https://doi.org/10.18069/firatsbed.701578

AMA

1.Bulut E, Kurt M. MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ. Firat University Journal of Social Sciences. 2020;30(2):415-426. doi:10.18069/firatsbed.701578

Chicago

Bulut, Esra, ve Mehmet Kurt. 2020. “MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ”. Firat University Journal of Social Sciences 30 (2): 415-26. https://doi.org/10.18069/firatsbed.701578.

EndNote

Bulut E, Kurt M (01 Eylül 2020) MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ. Firat University Journal of Social Sciences 30 2 415–426.

IEEE

[1]E. Bulut ve M. Kurt, “MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ”, Firat University Journal of Social Sciences, c. 30, sy 2, ss. 415–426, Eyl. 2020, doi: 10.18069/firatsbed.701578.

ISNAD

Bulut, Esra - Kurt, Mehmet. “MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ”. Firat University Journal of Social Sciences 30/2 (01 Eylül 2020): 415-426. https://doi.org/10.18069/firatsbed.701578.

JAMA

1.Bulut E, Kurt M. MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ. Firat University Journal of Social Sciences. 2020;30:415–426.

MLA

Bulut, Esra, ve Mehmet Kurt. “MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ”. Firat University Journal of Social Sciences, c. 30, sy 2, Eylül 2020, ss. 415-26, doi:10.18069/firatsbed.701578.

Vancouver

1.Esra Bulut, Mehmet Kurt. MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ. Firat University Journal of Social Sciences. 01 Eylül 2020;30(2):415-26. doi:10.18069/firatsbed.701578

MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ

MÖ 3. VE 2. BİNYILLARDA MEZOPOTAMYA’DA SULAMA KANALLARI VE TOPLUMSAL YAŞAMA ETKİLERİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

ÇİVİ YAZILI TIBBİ KAYNAKLARA GÖRE ESKİ MEZOPOTAMYA TOPLUMLARINDA ENFEKSİYON HASTALIKLARI

YENİ BABİL DÖNEMİNDE TARIM POLİTİKALARI VE TARIMSAL ÜRETİM

Çıldır’daki Tarihî ve Arkeolojik Merkezlere İlişkin İlk Gözlemler

Üçüncü Ur Hanedanlığı’nın Yıkılış Sürecinde Nüfus Baskısı, İklim Değişikliği ve Tahıl Kıtlığı

Eski Mezopotamya Kaynaklarında Kent Ağıtları