The Importance of Free Zones in Terms of Foreign Trade and Employment in Turkey During the COVID-19 Period

Öz

Free zones; it has positive effects in terms of foreign direct investment, technology transfer, employment creation, and its contribution to foreign trade volume. However, because of the companies in free zones have a privileged place compared to companies outside the free zone, there are also opinions that free zones cause unfair competition. In this study, it is aimed to examine the importance of free zones operating in Turkey in terms of foreign trade and employment during the COVID-19 period. For this purpose, first of all, the foreign trade share of the eighteen free zones in Turkey and the employment they provide were evaluated comparatively. During the pandemic period, the contribution of free zones to foreign trade did not decrease; on the contrary, it increased. The foreign trade volume of the free zones has increased by 12.22% in 2020 compared to the pre-epidemic period. Simultaneously, the effect of free zones on employment has increased by 7.19% compared to pre-epidemic period. As a result of the econometric analyzes, it was confirmed that the increase in the foreign trade volume of free zones positively affected the employment of free zones despite the negative effects of the epidemic.

Anahtar Kelimeler

• Free Zone
• Foreign Trade
• Employment
• COVID-19
• Cross Section Regression

TÜRKİYE’DE COVID-19 DÖNEMİNDE SERBEST BÖLGELERİN DIŞ TİCARET VE İSTİHDAM AÇISINDAN ÖNEMİ

Öz

Serbest bölgeler; doğrudan yabancı yatırım, teknoloji transferi, istihdam oluşturma ve dış ticaret hacmine katkısı bakımından olumlu etkilere sahiptir. Ancak, serbest bölgelerde yer alan firmaların, serbest bölge dışındaki firmalara kıyasla ayrıcalıklı bir yere sahip olması nedeniyle serbest bölgelerin haksız rekabete yol açtığına yönelik görüşler de bulunmaktadır. Bu çalışmada, COVID-19 döneminde Türkiye’de faaliyet göstermekte olan serbest bölgelerin dış ticaret ve istihdam açısından önemini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle Türkiye’de yer alan on sekiz adet serbest bölgenin dış ticaret içerisindeki payı ve sağladığı istihdam karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Karşılaştırmalı analizlerden elde edilen sonuçlara göre, salgın döneminde serbest bölgelerin dış ticarete katkısı azalmamış, tam tersine artmıştır. Serbest bölgelerin salgın öncesine göre dış ticaret hacminde, % 12,22 artış meydana gelmiştir. Aynı zamanda serbest bölgelerin salgın öncesine göre 2020 yılında istihdama etkisi de % 7,19 artmıştır. Yapılan ekonometrik analizler sonucunda, salgının olumsuz etkilerine rağmen, serbest bölgelerin dış ticaret hacmindeki artışın serbest bölgelerin istihdamını pozitif etkilediği teyit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Serbest Bölge
• Dış Ticaret
• İstihdam
• COVID-19
• Yatay Kesit Regresyon

Kaynakça

1. Acar, S., ve Gültekin-Karakaş, D. (2017). Dünyada ve Türkiye’de serbest bölgeler. Marmara İktisat Dergisi, 1(1), 21-35.
2. Adu-Gyamfi, R. (2017). Export Processing Zones and the host economy: Analysing firm linkage and local supplier development in Ghana, PhD Thesis, Leipzig: Leipzig University.
3. Akinci, G., ve Crittle, J. (2008). Special Economic Zone: Performance, lessons learned, and implication for zone development (No. 45869, pp. 1-83), The World Bank.
4. Arslan, İ., ve Yapraklı, S. (2007). Serbest bölgelerin ekonomik etkileri: Gaziantep serbest bölgesi’nin etkilerine ilişkin bir saha araştırması. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 91-102.
5. Bakan, S., ve Gökmen, S. (2014). Serbest bölgeler ve dış ticaret ilişkisi: Gaziantep serbest bölgesi örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(51), 34-51.
6. Breusch, T. S. (1978). Testing for autocorrelation in dynamic linear models. Australian Economic Papers, 17(31), 334-355.
7. Breusch, T. S., ve Pagan, A. R. (1979). A simple test for heteroscedasticity and random coefficient variation. Econometrica: Journal of the econometric society, 47(5), 1287-1294.
8. Cirera, X., ve Lakshman, R. W. D. (2017). The impact of export processing zones on employment, wages and labour conditions in developing countries: Systematic review. Journal of Development Effectiveness, 9(3), 344-360.

9. De Armas, E. B., ve Jallab, M. S. (2002). A review of the role and impact of export processing zones in world trade: the case of Mexico.
10. Godfrey, L. G. (1978). Testing against general autoregressive and moving average error models when the regressors include lagged dependent variables. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 46, 1293-1301.
11. Gujarati, D. N. (2004). Basic Econometrics Fourth (4th) Edition. Magraw Hill Inc, New York.
12. Günaydın, Ö. E. (2020). Serbest bölgeler ve dış ticaret ilişkisi: Ege serbest bölgesi üzerine bir araştırma. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 2(2), 24-43.
13. Hava, H. T. (1999). Serbest bölgeler ve Ege serbest bölgesi: Bir durum değerlendirmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14 (1), 113-124.
14. Huang, D. Van, V. T. Hossain, M. E., ve He, Z. (2017). Shanghai pilot free trade zone and its effect on economic growth: A counter-factual approach. Open Journal of Social Sciences, 5(9), 73-91.
15. Johansson, H., ve Nilsson, L. (1997). Export processing zones as catalysts. World Development, 25(12), 2115-2128.
16. Karaduman, N., ve Yıldız, Z. (2002). Serbest bölge uygulamalarının dış ticarete ve yabancı sermayeye katkıları. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 133-152.
17. Koçak, Y. (2016). Serbest bölgelerde vergi uygulamaları. Gümrük ve Ticaret Dergisi, (7), 43-51.
18. Kusago, T., ve Tzannatos, Z. (1998). Export processing zones: A review in need of update. Social Protection Group, Human Development Network, The World Bank.
19. Orhan, A. (2003). Serbest bölgelerin sağladığı avantajlar: KOSBAŞ örneği. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (5), 117-131.
20. Öztürk, L. (2013). Serbest bölgelerin geleceği: Türkiye açısından değerlendirme. Uluslararası İktisat ve İşletme Dergisi, 9(19), 76-86.
21. Paksoy, S., ve Güllü, M. (2011). Serbest bölgeler üzerine bir araştırma: Gaziantep örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(35), 113-133.
22. Quaicoe, A., Aboagye, A. Q., ve Bokpin, G. A. (2017). Assessing the impact of export processing zones on economic growth in Ghana. Research in International Business and Finance, 42, 1150-1163.
23. Ramsey, J. B. (1969). Tests for specification errors in classical linear least‐squares regression analysis. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 31(2), 350-371.
24. Shayah, M. H., ve Qifeng, Y. (2015). Development of free zones in United Arab Emirates. International Review of Research in Emerging Markets and the Global Economy (IRREM), 1(2), 286-294.
25. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, (2019). On birinci kalkınma planı (2019-2023). Temmuz 2019, Ankara. (2021, 29 Mayıs) Erişim adresi https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2019/07/On-Birinci-Kalkinma-Plani.pdf
26. T.C. Ticaret Bakanlığı, (2021a). Serbest bölgeler itibariye yıllık ticaret hacimleri. (2021, 25 Nisan) Erişim adresi https://ticaret.gov.tr/data/5b8707aa13b8761450e18e06/Sb_Ticaret_Hacminin_Dagilimi.pdf
27. T.C. Ticaret Bakanlığı, (2021b). Serbest bölgeler mekansal yönetim otomasyonu. (2021, 25 Nisan) Erişim adresi https://www.sebatlas.gov.tr/index.aspx
28. T.C. Ticaret Bakanlığı, (2021c). Serbest bölgelerde istihdam. (2021, 25 Nisan) Erişim adresi https://ticaret.gov.tr/data/5b8707aa13b8761450e18e06/SB_istihdam.pdf
29. T.C. Ticaret Bakanlığı, (2021d). Serbest bölgelerimizin sunduğu avantajlar. (2021, 25 Nisan) Erişim adresi https://ticaret.gov.tr/data/5b9b666013b8761cc09f9bad/Avantajlar.pdf
30. T.C. Ticaret Bakanlığı, (2021e). Yönü itibariyle toplam ticaret hacmindeki gelişmeler. (2021, 25 Nisan) Erişim adresi https://ticaret.gov.tr/data/5b8707aa13b8761450e18e06/Toplam_Tic_Hacim_Degismeler.pdf
31. TÜİK, (2021). Dış ticaret istatistikleri. (2021, 29 Mayıs) Erişim adresi https://data.tuik.gov.tr/
32. Tümenbatur, A. (2012). Serbest bölgeler ve Türkiye ekonomisine katkıları üzerine bir değerlendirme. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(3), 339- 356.
33. Wooldridge, J. (2002). Introductory Econometrics – A Modern Approach, (2th) Edition, South-Western College Pub.
34. Wu, W.; Hong, C., ve Muhammad, A. (2020). The spillover effect of export processing zones. China Economic Review, 63, 101478.