KANT'TA KÜLTÜRLEŞMENİN ARACI OLARAK EĞİTİM

Öz

Bu çalışma, Immanuel Kant’ın felsefesinde kültür kavramının ahlaki gelişim için bir adım olduğunu eğitim bağlamında sunmayı amaçlamaktadır. Amaçsal olarak tasarımlanan doğanın nihai amacı kültürdür. Yetilerin geliştirilmesi ile insan doğasının mükemmelleşmesini hedefleyen kültür, yaratılışın son amacı olan ahlak yasaları altındaki insana doğru ilerlemeyi sağlayan köprü görevi görür. Bu ilerleme için kültürleşme ödevinin yerine getirilmesi gerekir. Eğitim, kültürleşme ödevinin yerine getirilmesi için bir araç olarak değerlendirilebilir. Kant’ın eğitim felsefesinde kültürün genel türleri olarak terbiye (disiplin) kültürü, beceri kültürü, medeni kültür ve ahlaki kültür ile karşılaşılır. Beceri kültürü, insanın teknik yeteneğindeki mekanik gelişime işaret eder. Medeni kültür, zekâ kavramı ile insanın özgürce ne yapabileceğine yönelik pragmatik yeteneğindeki gelişime odaklanarak medenileşmeyi hedefler. Ahlaki kültür, ahlaki yeteneğine odaklandığı insanın ahlaki eylemde bulunabilmesini amaçlar. Diğer kültür türlerinin temelinde bulunan terbiye (disiplin) kültürü ise eğilimleri sınırladığı için olumsuz anlama sahip olmasına rağmen nihai yetkinlik koşulunu sağlar. Çünkü disiplin, terbiye edilen öznenin olumsuz özgürlüğüne dair düşünce biçimini geliştirebilir. Buna rağmen eğitim aracılığıyla kültürleşen öznede, doğrudan ahlaki gelişim sağlanmaz. Eğitim sürecine rağmen nihayetinde insanın kendisi, özgürlüğü içinde ahlaki eylemde bulunarak ahlaki gelişimi için sürekli çaba göstermelidir.

Anahtar Kelimeler

• Ahlakileşme
• Disiplin
• Eğitim
• Kültür
• Kültürleşme
• Medenileşme
• Terbiye

EDUCATION AS A MEANS OF CULTIVATION IN KANT

Abstract

The aim of this paper is to present the concept of culture as a step for moral development in the context of education in Immanuel Kant’s philosophy. The ultimate end of nature, which is represented as purposive, is culture. Culture, Fwhich aims to perfection of human nature through the development of faculties, serves as a bridge that provides progress towards the human being under moral laws, which is the final end of creation. For this progress, the duty of cultivation must be fulfilled. Education can be evaluated as a means for fulfilling the duty of cultivation. In Kant's philosophy of education, the general types of culture are encountered as culture of training (discipline), culture of skill, civilized culture and moral culture. The culture of skill points to the mechanical development of the technical ability of human beings. Civilized culture aims at civilization by focusing on the concept of prudence through the development in the pragmatic ability of what human beings can do in their freedom. Moral culture aims to enable human beings to act morally by focusing on their moral ability. The culture of training (discipline), which is at the foundation of other types of culture, provides the ultimate condition of competence, although it has a negative meaning as it limits inclinations. This is because discipline can develop a form of thinking about the negative freedom of the trained subject. However, in the subject who is cultivated through education, direct moral development is not achieved. Despite the process of education, ultimately the human beings themselves must constantly strive for moral development by acting morally in their freedom.

Keywords

• Moralization
• Discipline
• Education
• Culture
• Cultivation
• Civilization
• Training

Kaynakça

1. Cicero. “Acıya Katlanma Üzerine.” İçinde Toplu Eserler: Tusculum Tartışmaları, çeviren Ömer Kerim, 77-114. Ankara: Dorlion Yayınları, 2021.
2. Çilingir, Lokman. “Kant’ta Ahlak ve Eğitim.” Felsefe Logos: Eğitim Felsefesi 79, (2022): 139-154.
3. Çilingir, Lokman ve Rıdvan Küçükali. “Immanuel Kant’ın Eğitim Anlayışı.” Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi 10, (2004): 81-98.
4. Gadamer, Hans–Georg. Hakikat ve Yöntem. 2. Baskı. Çev. Hüsamettin Arslan ve İsmail Yavuzcan. İstanbul: Paradigma Yayınları, 2023.
5. Geuss, Raymond. “Kultur, Bildung, Geist.” History and Theory 2, (1996): 151-164.
6. González, Ana Marta. “Culture and Happiness in Kant.” Kant on Culture, Happines and Civilization, 9-28. Switzerland: Palgrave Macmillan, 2021.
7. González, Ana Marta. “Kantian Insights into the Autonomy of Culture.” Kant on Culture, Happines and Civilization, 1-8. Switzerland: Palgrave Macmillan, 2021.
8. González, Ana Marta. “Kant on Civilization and Cultural Pluralism.” Kant on Culture, Happines and Civilization. 55-82. Switzerland: Palgrave Macmillan, 2021.

9. González, Ana Marta. “Kant’s Dual Approach to Culture.” Kant on Culture, Happines and Civilization, 29-54. Switzerland: Palgrave Macmillan, 2021.
10. Guyer, Paul. “Ends of Reason and Ends of Nature: The Place of Teleology in Kant’s Ethics.” The Journal of Value Inquiry 36, (2002): 161-186.
11. Guyer, Paul. Kant. Çev. Deniz Soysal. İstanbul: Say Yayınları, 2022.
12. Guyer, Paul. “Kant’ın Ödevler Sistemi.” Cogito Sonsuzluğun Sınırında: Immanuel Kant 41-42, çeviren Ali Kaftan, 277-338. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2020.
13. Kabasakal Badamchı, Devrim. “Immanuel Kant’ın Jean Jacques Rousseau’dan Çıkarsadıkları: Eğitim Üzerine.” FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi 21, (2016): 161-180.
14. Kant, Immanuel. Ahlâk Metafiziğinin Temellendirilmesi. 8. Baskı. Çeviren İoanna Kuçuradi. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2020.
15. Kant, Immanuel. Arı Usun Eleştirisi. 7. Baskı. Çeviren Aziz Yardımlı. İstanbul: İdea Yayınevi, 2020.
16. Kant, Immanuel. “‘Aydınlanma Nedir?’ Sorusunun Yanıtlanması (1784).” İçinde Politik Yazılar, çeviren Aydın Gelmez, 39-47. Ankara: Dipnot Yayınları, 2022.
17. Kant, Immanuel. Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft. 2. Baskı. Yayınlayan Bettina Stangneth. Hamburg: Felix Meiner Verlag, 2017.
18. Kant, Immanuel. Eğitim Üzerine. 7. Baskı. Çeviren S. Emre Bekman. İstanbul: İz Yayıncılık, 2023.
19. Kant, Immanuel. Ethica. Çeviren Oğuz Özügül. Ankara: Fol Kitap, 2021.
20. Kant, Immanuel. “İnsan Tarihinin Tahmini Başlangıcı (1786).” İçinde Politik Yazılar, çeviren Aydın Gelmez, 49-65. Ankara: Dipnot Yayınları, 2022.
21. Kant, Immanuel. Pragmatik Bakış Açısından Antropoloji. Çeviren Mukadder Erkan. Ankara: Fol Kitap, 2022.
22. Kant, Immanuel. Pratik Aklın Eleştirisi. 8. Baskı. Çevirenler İoanna Kuçuradi, Ülker Gökberk ve Füsun Akatlı. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2021.
23. Kant, Immanuel. Salt Aklın Sınırları Dâhilinde Din. Çeviren Lokman Çilingir. Ankara: Elis Yayınları, 2021.
24. Kant, Immanuel. The Metaphysics of Morals. Çeviren Mary Gregor. New York: Cambridge University Press, 1991.
25. Kant, Immanuel. Über Pädagogik. Yayınlayan Theo Dietrich. Ingolstadt: Verlag Julius Klinkhardt, 1960.
26. Kant, Immanuel. Yargı Yetisinin Eleştirisi. 4. Baskı. Çeviren Aziz Yardımlı. İstanbul: İdea Yayınevi, 2020.
27. Kaya, Yakup. “Immanuel Kant’ın Eğitim Felsefesinde Disiplinin Rolü.” Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3, (2020): 736-748.
28. Kleingeld, Pauline. “Kant, History, and the Idea of Moral Development.” History of Philosophy Quarterly 1, (1999): 59-80.
29. Lichtenstein, Ernst. “Bildung.” Archiv für Begriffsgeschichte 12, (1968): 7-29.
30. Louden, Robert B. Kant’s Impure Ethics. New York: Oxford University Press, 2000.
31. Marwah, Inder S. “Bridging Nature and Freedom? Kant, Culture, and Cultivation.” Social Theory and Practice 3, (2012): 385-406.
32. Özlem, Doğan. Kültür Bilimleri ve Kültür Felsefesi. İstanbul: Notos Kitap Yayınevi, 2012. Rotenstreich, Nathan. “Morality and Culture: A Note on Kant.” History of Philosophy Quarterly 3, (1989): 303-316.
33. Wood, Allen W. Kant’ın Etik Düşüncesi. Çevirenler Seniye Tilev ve Umut Eldem. İstanbul: VakıfBank Kültür Yayınları, 2024.
34. Yüksel, Murat. “Hukuk Kültürü.” Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi 1-2, (2003): 283-312.