DİYARBAKIR EIGHT CORNER CAP MASTER: REMZI KAĞAR

Öz

Clothing is a multidimensional concept with its functional, physical and symbolic values. This concept is also questioned in many disciplines such as sociology, folklore and anthropology. In such a broad context, it is necessary to evaluate these elements in the geography in which we are located in order to correctly understand the way the concept of clothing or pieces of clothing, which concerns every society, exists today. Diyarbakır, located in the Southeastern Anatolia Region, which is differentiated by its multinational structure, cultural diversity and ethnic structure, differs from other regions in the way it dresses. In Diyarbakır, a type of hat, the cap, is used. It has been determined that the last two representatives of this type of headdress, which is defined as an eight-cornered cap in the region, continue to produce it. These craftsmen still produce eight-cornered hats as a craft. This study aims to determine the pattern, fabric, fabric cutting and sewing characteristics of the eight corner cap, which is one of the traditional menswear accessories worn in and around Diyarbakır province. The research is important in terms of determining the technical and symbolic features of the Diyarbakır eight corner cap and bringing it to the literature. In this context, Remzi Kağar, one of the last two masters of the last surviving casket in Diyarbakır, was introduced, and the stages of making the eight corner casket were examined in detail and recorded. The production of eight-corner caskets with the craft style of Remzi Kağar was examined in detail. It is aimed to contribute to the transfer of this craft, which is a part of Diyarbakır's cultural heritage, to future generations by bringing it to the literature. Literature review and field research were conducted in the study. A semi-structured interview form was used as a data collection tool. The study covers the life of Remzi Kağar master, eight corner casket material, mold and production techniques.

Anahtar Kelimeler

• Diyarbakır
• clothing accessories
• hat
• cap
• masters

DİYARBAKIR SEKİZ KÖŞE KASKET USTASI: REMZİ KAĞAR

Öz

Fonksiyonel, fiziksel ve sembolik değerleriyle giyim çok boyutlu bir kavramdır. Bu kavram sosyoloji, halk bilimi, antropoloji gibi birçok disiplinde de sorgulanmaktadır. Bu kadar geniş bir bağlamda her toplumu ilgilendiren giysi kavramının ya da giysi parçalarının bugünkü var olma biçimini doğru anlayabilmemiz için bulunulan coğrafyada bu unsurları değerlendirmek gerekmektedir. Çok uluslu yapısı, kültürel çeşitliliği, etnik yapısı ile farklılaşan Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Diyarbakır yöresinin giysi ve giyinme biçimleri diğer bölgelerden ayrılmaktadır. Diyarbakır’da bir şapka çeşidi olan kasket kullanılmaktadır. Yörede sekiz köşe kasket olarak tanımlanan bu başlık türünün üretimini devam ettiren son iki temsilcisinin kaldığı belirlenmiştir. Bu ustalar halen zanaat olarak sekiz köşe şapka üretimini gerçekleştirmektedir. Bu çalışma Diyarbakır ili ve çevresinde giyilen, geleneksel erkek giyim aksesuarlarından olan sekiz köşe kasketin kalıp, kumaş, kumaş kesim ve dikim özelliklerinin belirlenmesini amaçlamaktadır. Araştırma Diyarbakır sekiz köşe kasketinin teknik ve sembolik özelliklerinin tespit edilerek literatüre kazandırılması açısından önemlidir. Bu bağlamda Diyarbakır'da günümüze ulaşan son iki kasket ustasından biri olan Remzi Kağar tanıtılmış, sekiz köşe kasket yapım aşamaları detaylı bir şekilde incelenerek kayıt altına alınmıştır. Remzi Kağar ustanın zanaat biçimiyle sekiz köşe kasket üretimi detaylı bir şekilde incelenmiştir. Diyarbakır'ın kültürel mirasının bir parçası olan bu zanaatın literatüre kazandırılarak gelecek nesillere aktarılmasına katkıda bulunulması hedeflenmektedir. Çalışmada literatür taraması ve saha araştırması yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma Remzi Kağar ustanın hayatını, sekiz köşe kasket malzeme, kalıp ve üretim tekniklerini kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Diyarbakır
• giyim aksesuarları
• şapka
• kasket
• usta

Kaynakça

1. AKYILDIZ, Ç. (2020). Farklı Sanat Disiplinleri ile Moda Aksesuar Tasarımı İlişkisi, Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü.
2. COŞKUN, G. (2020). “Aksaray’ın Son Şapka Ustası Mustafa Mollaoğlu ile Bir Çalışma Örneği: Kasket Yapımı”. Kalemişi Dergisi, 87–101.
3. FIÇICIOĞLU, A. (2022). “Modüler Giysi Aksesuar Koleksiyonu ile Kişisel Stil Yaratımı İçin Bir Model Önerisi”. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 11(90), 165-180.
4. GÜNGÖR, M. (2013). “Giyim Kültürü ve Giysiye Sahip Olma Arzuları: Giyim Mandalası”. Ekev Akademi Dergisi, 17 (54).
5. OKUR, E. & POLAT, Y. (2023). “Orhan Pamuk’un “İstanbul-Hatıralar Ve Şehir” Adlı Eserindeki Giysi Adlarının Türkçeden Fransızcaya Çevirisinin Kültürel Ögeler Bağlamında İncelenmesi”. Rumelide Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (34), 1366-1385.
6. ÖZDER, L., Mihrinaz, S. Güven. (2022). “Ankara Devlet Tiyatrosu Sanatçısı Seval Ersu’nun Sahnelenen Eserlerde Kullandığı Şapka ve Baş Süslemelerinin Teknik ve Süsleme Özellikleri”. İdil, 95, 1123–1133.
7. POLAT, G., BOZKURT, H., & KANDEMİR, M. (2024). Koşuburnu köyü Tahtacı Türkmen geleneksel kadın giyiminin folklorik bebek tasarımlarına yansıtılması. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 10(3), 477-485.
8. TOPÇU, H. Z. (2022). “Cumhuriyet Dönemi Türkiye’sinde Şapkanın Yeri, Kullanımı ve Tasarım Özellikleri Açısından İncelenmesi”. Asya Studies, 6 (21), 201-208.

9. TÜR, A. N., Taşdemir, G. (2022). “Ankara Şapkacılarının Sözel, Görsel, Mekânsal Belleği ve Temsili: Bozdağ Kasket ve Ankara Şapka Örneği”. Ankara Araştırmaları Dergisi, 155-175.
10. YEŞİLBAŞ, E. (2012). A. G. E. “Diyarbakır’da Yaşayan El Sanatlarından Örnekler”. Sosyal Bilimler Genç Araştırmacılar Sempozyumu, 49. Sözlü Kaynaklar: KK-1: Remzi Kağar, Diyarbakır-1954 (Görüşme: 17.05.2024) İnternet Kaynakları: URL-1: https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/elazig/nealinir/sekiz-kose-sapka (Erişim: 20.10.2024)