Duygusal Zekânın Tüketicilerin Hedonik Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Mersin Örnekleminde Yapısal Eşitlik Modellemesi
Öz
Son yıllarda tüketim olgusunun sadece mal ve hizmet satın alma boyutunda değil, duygusal ve psikolojik tatmin unsurları ekseninde de hızla değiştiği gözlemlenmektedir. Özellikle hedonik tüketim davranışları, bireylerin alışverişten aldıkları keyif ve mutluluk düzeyiyle ilişkilidir. Duygusal zekâ ise, insanların kendi duygusal hallerini anlamaları, düzenlemeleri ve başkalarının duygularını anlamada gösterdikleri beceridir. Hedonik satın alma davranışları, bireyin alışveriş sürecindeki duygusal ihtiyaçlarını nasıl karşıladığına dair önemli bir bilgiyi içerirken; duygusal zekâ, bireyin bu süreci yönetme becerisi ile yakından ilişkilidir. Bu noktada duygusal zekâ, bireyin alışveriş sürecinden gerçek bir tatmin elde etmesini ya da pişmanlık yaşamasını doğrudan etkileyebilir. Bu araştırmanın temel amacı, bireylerin duygusal zekâlarının hedonik satın alma davranışlarını nasıl yönlendirdiğini incelemektir. Araştırmada Wong & Law (2002) tarafından geliştirilen “Duygusal Zekâ Ölçeği” ile Babin vd. (1994) tarafından geliştirilen “Hedonik Satın Alma Ölçeği” kullanılarak Mersin ilinde ikâmet eden tüketicilere uygulanan anket neticesinde elde edilen verilerin Yapısal Eşitlik Modeli uygulanması ile duygusal zekâ ile hedonik satın alma davranışları arasındaki ilişki ortaya konulmuştur. Buna göre, duygusal zekânın bireylerin hedonik motivasyonlarını anlamada ve yönlendirmede etkili ve önemli bir rol oynadığı görülmüştür. SEM sonuçlarına göre duygusal zekânın Başkalarının Duygularını Değerlendirme (β=0,370, p=0,007) boyutu HSAD’yi anlamlı ve olumlu yönde yordarken, Kendi Duygularını Değerlendirme (β=-0,006, p=0,0959), Duyguları Kullanma (β=0,037, p=0,751) ve Duyguları Düzenleme (β=0,176, p=0,148) boyutları anlamlı bulunmamıştır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Etik Beyan
Kaynakça
- Annas, J. (1987). Epicurus on pleasure and happiness. Philosophical Topics, 15(2), Ancient Greek Philosophy (FALL 1987), pp. 5-21.
- Arnold, M. J., & Reynolds, K. E. (2003). Hedonic shopping motivations. Journal of Retailing, 79(2), 77-95.
- Babin, B. J., Darden, W. R., & Griffin, M. (1994). Work and/or fun: Measuring hedonic and utilitarian shopping value. Journal of Consumer Research, 20(4), 644-656.
- Bakker, A.B., Demerouti, E., & Verbeke, W. (2004), Using the job demands-resources model to predict burnout and performance. Hum. Resour. Manage., 43, 83-104. https://doi.org/10.1002/hrm.20004
- Bar-On, R. (1997). The emotional quotient inventory (EQ-i): A test of emotional intelligence. Toronto: Multi-Health Systems.
- Bentler, P. M. (1990). Comparative fit indexes in structural models. Psychological Bulletin, 107(2), 238-246.
- Byrne, B. M. (1998). Structural equation modeling with LISREL, PRELIS and SIMPLIS: Basic concepts, applications and programming. Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
- Coşkun, T., & Marangoz, M. (2019). Hedonik ve faydacı tüketim davranışları ölçeğinin geliştirilmesi: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Business and Economics Research Journal, 10(2), 517-539.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Onur Köprülü
*
0000-0003-1220-4468
Türkiye
Mithat Turhan
0000-0003-3495-4729
Türkiye
İlter Helvacı
0000-0002-6214-112X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
28 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
8 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
8 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 2