SKA 9 ile Uyumlu Sanayi, İnovasyon ve Altyapı Kriterleri Bağlamında Avrupa’nın Sürdürülebilirlik Performansının ÇKKV Yöntemleriyle Değerlendirmesi
Öz
Bu çalışmada, Avrupa ülkelerinin Sürdürülebilir Kalkınma Amacı-SKA 9 (Sanayi, İnovasyon ve Altyapı) kapsamındaki göreli performansları, yedi kriter çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kriterler Eurostat veri tabanından alınmış olup; sanayi kaynaklı hava emisyon yoğunluğu, Ar-Ge harcamalarının GSYH’ye oranı, çevresel mal ve hizmetlerde yaratılan katma değer, Avrupa Patent Ofisi’ne yapılan patent başvuruları, Ar-Ge personeli sayısı, otobüs ve trenlerin yolcu taşımacılığındaki payı ile yükseköğretim mezuniyet oranından oluşmaktadır. Çalışmada, karar matrisindeki kriter ağırlıkları Eşit Ağırlık, Entropy ve CRITIC yöntemleriyle belirlenmiş; ülkelerin performanslarının sıralama aşamasında ise TOPSIS, MOOSRA, MABAC, PSI, ROV, WSM, WPM, WASPAS, REF-I, REF-II ve Borda yöntemleri olmak üzere toplam 11 farklı Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntemler sayesinde ülkelerin performansları farklı bakış açılarıyla değerlendirilmiş; ardından elde edilen sıralamalar Borda birleştirme yöntemi ile bütüncül şekilde yorumlanmıştır. Tüm analiz süreci, bilimsel araştırmalar ve karar verme uygulamaları için geliştirilmiş açık erişimli bir karar destek platformu olan KA-Decision üzerinden yürütülmüş ve bu sayede analizlerin şeffaflığı ile tekrarlanabilirliği sağlanmıştır. Analiz sonuçları, Almanya, İsviçre, İsveç ve Fransa’nın tüm yöntemlerde ön sıralarda yer aldığını göstermektedir. Buna karşılık Bulgaristan, Romanya, Türkiye ve Sırbistan gibi ülkeler, sürdürülebilir sanayi, yenilikçilik ve altyapı göstergeleri açısından görece düşük performans sergilemiştir. Farklı ağırlıklandırma tekniklerinin bazı ülkelerin sıralamasında sınırlı ancak anlamlı değişimlere yol açtığı görülmüştür. Çalışma, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin çok boyutlu değerlendirmesinde ÇKKV yöntemlerinin ve dijital karar destek araçlarının önemini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aytekin, A. (2020). Çok kriterli karar problemine uzaklık ve referans temelli çözüm yaklaşımı. https://hdl.handle.net/11494/2558
- Bozkurt, A. A., Gökmenoğlu, M., & Şimşek, A. (2024). Critic temelli aras ve marcos yöntemleriyle kırılgan beşli ülkelerin sürdürülebilir kalkınma amaçlarına göre yeniden değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, (18), 11-37.
- Brodny, J., & Tutak, M. (2023). The level of implementing sustainable development goal “Industry, innovation and infrastructure” of Agenda 2030 in the European Union countries: Application of MCDM methods. Oeconomia Copernicana, 14(1), 47-102.
- Burhan, H. A. (2024). Sustainability in industry, innovation and infrastructure: A MCDM based performance evaluation of European union and Türkiye for Sustainable Development Goal 9 (SDG 9). Verimlilik Dergisi, 21-38.
- Diakoulaki, D., Mavrotas, G., & Papayannakis, L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The critic method. Computers & Operations Research, 22(7), 763–770. https://doi.org/10.1016/0305-0548(94)00059-H
- Dwivedi, P.P., & Sharma, D. K. (2025), Performance measures of sustainable development goals using SWI MCDM methods: A case of the Indian states. Intl. Trans. in Op. Res., 33, 2466-2498. https://doi.org/10.1111/itor.13609
- EPO. (2023). Patent index 2022. European Patent Office. https://www.epo.org
- European Commission. (2023). European innovation scoreboard 2023. https://research-and-innovation.ec.europa.eu
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sürdürülebilir Kalkınma
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Gözde Koca
*
0000-0001-6847-6812
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
19 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
22 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
20 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1