Araştırma Makalesi

Arktik Okyanusu’nda Yeni Soğuk Savaş: Rusya, ABD ve Çin’in Stratejik Hamleleri

Cilt: 10 Sayı: 1 11 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Arktik Okyanusu’nda Yeni Soğuk Savaş: Rusya, ABD ve Çin’in Stratejik Hamleleri

Öz

Bu makale, iklim değişikliğinin etkisiyle buzulların eridiği Arktik Okyanusu’nun 21. yüzyıldaki artan jeopolitik önemini, bir “Yeni Soğuk Savaş” metaforu üzerinden incelemektedir. Bir zamanlar donmuş bir coğrafya olan Arktik, zengin doğal kaynaklara, stratejik deniz yollarına ve yeni askeri sahalara erişim sunarak küresel güç rekabetinin merkezine oturmuştur. Çalışma, bu rekabetin üç ana aktörü olan Rusya, ABD ve Çin’in stratejilerini analiz etmektedir. Rusya, askeri varlığını ve Kuzey Deniz Yolu üzerindeki kontrolünü artırarak bir “Arktik Kalesi” inşa etmeye çalışmaktadır. ABD, NATO merkezli bir caydırıcılık politikası izlese de “buzkıran açığı” gibi yetenek eksiklikleriyle yüzleşmektedir. Bölge dışı bir aktör olan Çin ise “Kutup İpek Yolu” girişimi, ekonomik yatırımlar ve bilimsel araştırmalarla uzun vadeli bir nüfuz alanı yaratmayı hedeflemektedir. Bu rekabet; denizaltı altyapısı gibi hibrit savaş alanlarına yayılmakta, uluslararası hukuku zorlamakta ve Ukrayna Savaşı sonrası Arktik Konseyi gibi iş birliği mekanizmalarını zayıflatmaktadır. Makale, bu karmaşık dinamikleri analiz ederek gerilimi azaltma ve bölgesel yönetişimi yeniden düşünme üzerine politika önerileriyle son bulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alabaş, S. (2025) Arktik İpek Yolu Projesi. TÜBİTAK Kutup Ansiklopedisi. TÜBİTAK Bilim ve Toplum Başkanlığı Popüler Bilim Yayınları. https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/kutup/ansiklopedi/arktik-ipek-yolu-projesi.
  2. Allers, R., Rácz, A., & Sæther, T. (2021, Ekim). Dealing with Russia in the Arctic: Between exceptionalism and militarization. DGAP Analysis No. 4. https://dgap.org/en/research/publications/dealing-with-russia-in-the-arctic
  3. Anadolu Ajansı. (2017, 17 Ocak). ABD askerleri Norveç’te. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-askerleri-norvecte/729021
  4. Arbeloa, I. U. (2024, 27 Haziran). Western sanctions on icebreakers stall Russia’s Arctic LNG expansion. Real Instituto Elcano. https://www.realinstitutoelcano.org/en/analyses/western-sanctions-on-icebreakers-stall-russias-arctic-lng-expansion/.
  5. Arctic Council. (2009). Arctic marine shipping assessment 2009 report. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Map_of_the_Arctic_region_showing_the_Northeast_Passage,_the_Northern_Sea_Route_and_Northwest_Passage,_and_bathymetry.png.
  6. Arctic Council. (2025). Inuit Circumpolar Council (ICC). Arctic Council. https://arctic-council.org/about/permanent-participants/icc/
  7. Arslan, Z. F. (2023, Ağustos). Arktik bölgesinde Çin’in yükselen rolü: Enerji kaynakları, jeopolitik çıkarlar ve çevresel etkiler. Tesam. https://tesam.org.tr/wp-content/uploads/2023/09/Zafer-Furkan-Arslan-.pdf.
  8. Babahanoğlu, V. (2024). Soğuk suların yükselen jeopolitiği: Rusya’nın Arktik politikası. Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 13(Özel Sayı), 11–27.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası Siyaset

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

11 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

26 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

21 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kiriktaş, A. (2026). Arktik Okyanusu’nda Yeni Soğuk Savaş: Rusya, ABD ve Çin’in Stratejik Hamleleri. Fiscaoeconomia, 10(1), 1-26. https://doi.org/10.25295/fsecon.1772767
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).