Taşkın Tehlike Alanlarının Oluşturulması: Trabzon İli Vakfıkebir İlçesi Kirazlı Deresi Örneği
Öz
Akarsu yatağının su iletim kapasitesinin çeşitli sebeplerle azalması veya yatak kapasitesinden daha fazla suyun gelmesi halinde yatak dışına taşarak can ve mal kaybına sebep olan taşkın, tedbir alınması gereken önemli afetlerden biridir. Çalışma bölgesi olan Doğu Karadeniz Havzası, hem meteorolojik açıdan fazla yağış alıyor olması sebebiyle hem de topoğrafik açıdan taşkın riski taşıması açısından önemli bir örnektir. Bu çalışmada yerleşim alanları ile tarım alanlarının Doğu Karadeniz Havzası’nın değişik dönüş aralıkları için hesaplanan taşkın tekerrür debilerine karşılık gelen su seviyeleri ve su altında kalacak yerlerin HEC-RAS 1 ve 2 Boyutlu yazılımı kullanılarak hesaplanması amaçlanmıştır. Yapılan çalışmada yerel düzeyde tehlikeler belirlenerek ilgili kurumlar tarafından taşkın yönetim planları hazırlanmaktadır. Bu kapsamda yapılan çalışma sonucu çalışılan alanda taşkın zararlarının etkilerini en aza indirmek maksadıyla mevcut ıslah tesislerinin revize edilmesi ve taşkın erken uyarı sistemlerinin kurulması gerektiği yönünde taşkını önleyici tedbirlerin alınması gerektiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Aksoy, H. ve arkadaşları (2004). Batı Karadeniz Bölgesi'nde potansiyel taşkın alanlarının belirlenmesine Yönelik Bir Çalışma. Türkiye Jeoloji Bülteni, 47 (2): 41-48.[2] Avcı, S. 2000. Planlamadaki yanlışlıklar ve yol açtığı sorunlara bir örnek: 1998 selinde Filyos çayı havzasındaki etkileri ve sonuçları. 9. Ulusal Bölge Bilimi/Bölge Planlama Kongresi, (5-6 Ekim 2000). Trabzon.[3] Bahadır, M. (2014). Samsun’da meydana gelen 4 Temmuz ve 6 Ağustos 2012 taşkınlarının klimatik analizi. Coğrafya Dergisi, 29: 28-50. [4] Bilici, Ö.E. ve Everest, A. (2016). 29 Aralık 2016 Mersin selinin meteorolojik analizi ve iklim değişikliği bağlantısı. Doğu Coğrafya Dergisi, 38: 227-250 [5] Doğan, E. ve arkadaşları (2013). Aşağı Sakarya Nehrinde taşkın yayılım haritalarının elde edilmesi. SAÜ Fen Bilimleri Dergisi, 17(3): 363-369. [6] Dölek, İ. (2013). Muş’ta yaşanan sel ve taşkınlara neden olan doğal faktörlerin analizi. Marmara Coğrafya Dergisi, 28: 408-422. [7] Erdem, U. (2013). Yerleşimlerin taşıdığı deniz taşkını, sel ve deprem afet tehlikelerinin CBS kullanılarak yorumlanması: Balıkesir Örneği. BAÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi,15(2): 40-57. [8] Güngör, O. ve diğerleri (2016). Taşkın Tehlike Haritaları: Türkiye ve farklı Avrupa ülkelerinde yapılan çalışmaların karşılıklı olarak irdelenmesi. 4. Ulusal Taşkın Sempozyumu (23-25 Kasım 2016-Rize) Bildirileri, S. Korkmaz ve M. Akçay (Editörler), Ankara, 187-202.[9] Karabulut, M. ve diğerleri (2007). 20 Kasım-9 Aralık Mersin sel felaketleri: Meteorolojik ve hidrolik açıdan bir inceleme. KSÜ Fen ve Mühendislik Dergisi, 10 (1): 13-23.[10] Kömüşçü, A. ve diğerleri (2011). 8-12 Eylül 2009 Tarihlerinde Marmara Bölgesi’nde Meydana Gelen Sel Olayının Yağış Analizi, Coğrafi Bilimler Dergisi, 9 (2): 209-220.[11] Özdemir, H. ve diğerleri (2013). Çokal Barajı (Çanakkale) çökme modeli ve taşkın risk analizi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8: 659-698.[12] Öztürk, D. ve diğerleri (2017). Çorum ili taşkın tehlikesinin analitik hiyerarşi yöntemi kullanılarak incelenmesi. TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 16. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, 3-6 Mayıs 2017, Ankara Bildirileri. [13] Sönmez, M. E. ve Kesici, Ö. (2010). İklim Değişikliği ve Plansız Şehirleşmenin Kilis Şehrinde Yol Açtığı Sel Felaketleri. Doğu Coğrafya Dergisi, 28: 58-78.[14] Sunkar, M. ve Tonbul, S. (2010). Batman’da 31 Ekim-1 Kasım 2006 tarihinde yaşanan taşkının nedenleri. II. Ulusal Taşkın Sempozyumu 22-24 Mart 2010 Tebliğler Kitabı, Afyonkarahisar, 349-361.[15] Turan, B. ve diğerleri (2016). Doğu Karadeniz Sahil Kesiminde Taşkın Etkisinin Taşkın Tehlike Haritaları ile Analizi. 4. Ulusal Taşkın Sempozyumu 23-25 Kasım 2016 Tebliğler Kitabı, Rize, 529-546.[16] Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü (2017). Taşkın Yönetimi, Ankara, 132-143.[17] DSİ Genel Müdürlüğü, (2016). Dere Yatakları İçin Pürüzlülük Katsayısı Belirleme Kılavuzu, Ankara.[18] DSİ Genel Müdürlüğü, (2013). Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Taşkın Riski Ön Değerlendirmesi, Ankara.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Esra Ertürk
*
Bu kişi benim
0000-0003-4395-6056
Türkiye
Nihat Kaya
Bu kişi benim
0000-0002-9820-9587
Yayımlanma Tarihi
27 Eylül 2019
Gönderilme Tarihi
28 Eylül 2018
Kabul Tarihi
23 Mayıs 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 31 Sayı: 2
Cited By
FLO-2D Yazılımı ile Ardanuç (Artvin) İlçesindeki Pona Deresi ve Örtülü Deresi’nin Taşkın Yayılım Haritalarının Üretilmesi
Turkish Journal of Remote Sensing and GIS
https://doi.org/10.48123/rsgis.1058378Taşkın Risk Haritasının Oluşturulması: Trabzon İli Vakfıkebir İlçesi Kirazlı Deresi Örneği
Afet ve Risk Dergisi
https://doi.org/10.35341/afet.897364Taşkın Tehlike Haritalarının Oluşturulması (Samsun, Mert Irmağı Örneği)
Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi
https://doi.org/10.56130/tucbis.1120501Bingöl İl Merkezinde Taşkın Risk Alanlarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi
https://doi.org/10.21324/dacd.647877A Morphometric Approach to Bozkurt (Kastamonu-Türkiye) Flood
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi
https://doi.org/10.21324/dacd.1210797MIKE Programı ile Kars Çayının Taşkın Modellemesinin Yapılması
ALKÜ Fen Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.46740/alku.1450084MIKE Hidrolojik Model Programı ile Alanya İlçesi Oba Çayı Taşkın Bölgesinin Modellenmesi
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi
https://doi.org/10.21324/dacd.1487294HEC-RAS Tabanlı 2 Boyutlu Taşkın Tehlike Çalışması: Bahadınlı ve Karadere (Burhaniye – Balıkesir)
Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi
https://doi.org/10.46453/jader.1777585