Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik
Öz
Bu çalışma temel olarak 19. yüzyıl Osmanlı merkezinde dilencilik olgusunu sapma, suç ve sosyal kontrol kavramları çerçevesinde irdelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda kronolojik kesit olarak Osmanlıda dilencilikle ilgili düzenlemelerin arttığı bir dönem olan 19. yüzyıl tercih edilirken, çalışma mekânsal anlamda merkeze odaklanmıştır. Böylesi bir tercihte etkili olan temel faktör, dilencilikle ilgili resmî belgelerin 17. yüzyıl sonrasına dayanması ve 19. yüzyıla ait belgelerin daha fazla olması, bahsi geçen belgelerin büyük oranda merkeze odaklanmasıdır. Bu çalışmanın önemi, Osmanlıda dilencilik olgusunu suç, sapma ve sosyal kontrol kavramları çerçevesinde ele almasıdır. Yöntemsel açıdan örnek vaka incelemesine dayanan bu çalışma 19. yüzyıl Osmanlı merkezinde dilencilikle ilgili yayımlanan arşiv belgelerinin analizini temel almaktadır. Çalışma kapsamında seçilen kronolojik döneme ait 42 adet arşiv belgesi incelenmiş olup bu belgeler arasından seçilen 30 adet belge kullanılmıştır. İncelenen belgeler doğrultusunda, araştırma kapsamında Osmanlı merkezinde gerçek anlamda dilenciliğin bir suç olmadığı ancak 19. yüzyıl sonrasında dönüşen algıyla birlikte dilenciliğin toplumsal ve ahlaki bir sorun olarak görüldüğü ve engellenmesi yönünde çalışmalar yapıldığı, bu amaçla darülaceze kurumu kurularak dilencilerin buralara kapatıldıkları görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ADAK, Ufuk, XIX. Yüzyılın Sonları XX. Yüzyılın Başlarında Aydın Vilayeti’ndeki Hapishaneler, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir 2006, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
- BABA, Yasemin, “Klasik Dönem Osmanlı Hukukunda Hırsızlık Suçunun Hüküm ve Sonuçları”, İÜHFM, Cilt: LXXI, S. 1, 2013, s. 79-106.
- BEKTAŞ, Rahşan B.- Bakacak, Ayça Gelgeç, “Modernitenin Sosyal Kontrol Söyleminin Değişen Görünümleri”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 26(3), 2009, s. 33-48.
- BİROL, Nurettin, “II. Abdülhamid Dönemi Hayır Kurumlarından Darülaceze’nin Yapımı ve Halil Rıfat Paşa’nın Çalışmaları”. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 5(13), 2017, s. 33-53.
- BİRTEK, Fatih, “Dilencilik Suçu”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(2), 2014, s.121-172.
- DEFLEM, Mathieu, “Deviance and Social Control” The Handbook of Deviance (Ed. Erich Goode), Wiley Blackwell, 2015.
- DEMİR, Emel, Osmanlı Devleti’nde Hapishane Reformu: Çanakkale Hapishanesi Örneği, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale 2013, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
- DEMİRTAŞ, Mehmet, “XIX. Yüzyılın İlk Yarısında İstanbul’da Kamu Düzenini Bozan Gruplara Karşı Yürütülen Mücadele”. Belleten, Cilt:81, Sayı:291, 2017, s. 481-524.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Osmanlı Toplumu, Yakınçağ Osmanlı Tarihi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
6 Nisan 2023
Kabul Tarihi
23 Ocak 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 18 Sayı: 35
APA
Örki, H., & Pulat, H. (2024). Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik. Gazi Akademik Bakış, 18(35), 307-328. https://doi.org/10.19060/gav.1601735
AMA
1.Örki H, Pulat H. Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik. Gazi Akademik Bakış. 2024;18(35):307-328. doi:10.19060/gav.1601735
Chicago
Örki, Hülya, ve Hayrettin Pulat. 2024. “Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik”. Gazi Akademik Bakış 18 (35): 307-28. https://doi.org/10.19060/gav.1601735.
EndNote
Örki H, Pulat H (01 Aralık 2024) Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik. Gazi Akademik Bakış 18 35 307–328.
IEEE
[1]H. Örki ve H. Pulat, “Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik”, Gazi Akademik Bakış, c. 18, sy 35, ss. 307–328, Ara. 2024, doi: 10.19060/gav.1601735.
ISNAD
Örki, Hülya - Pulat, Hayrettin. “Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik”. Gazi Akademik Bakış 18/35 (01 Aralık 2024): 307-328. https://doi.org/10.19060/gav.1601735.
JAMA
1.Örki H, Pulat H. Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik. Gazi Akademik Bakış. 2024;18:307–328.
MLA
Örki, Hülya, ve Hayrettin Pulat. “Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik”. Gazi Akademik Bakış, c. 18, sy 35, Aralık 2024, ss. 307-28, doi:10.19060/gav.1601735.
Vancouver
1.Hülya Örki, Hayrettin Pulat. Dilenciliği Yönetmek: 19. Yüzyıl Osmanlı Merkezinde Suç, Sapma ve Sosyal Kontrol Kavramları Bağlamında Dilencilik. Gazi Akademik Bakış. 01 Aralık 2024;18(35):307-28. doi:10.19060/gav.1601735
Cited By
19. YÜZYIL OSMANLI DEVLETİNDE SUÇLA MÜCADELE
Cankiri Karatekin Universitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakultesi Dergisi
https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1722256EMEĞİN GÖLGESİNDEKİ MASUMİYET: XIX. VE XX. YÜZYILLARDA OSMANLI DEVLETİ’NDE İŞÇİ ÇOCUKLAR
Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi
https://doi.org/10.20519/divan.1659686