The Role of People’s Houses in Shaping Türkiye’s Early Republican Sports Policies

Öz

In the aftermath of the proclamation of the Republic in Türkiye, efforts were made to build a modern and national social identity. Statesmen particularly used social and cultural activities to ensure that the new order would be recognized and accepted by the public. Within this framework, sport gained social and ideological significance and was placed under state control. It is known that, especially after the establishment of the People’s Houses, sports activities were promoted nationwide in line with this approach. In line with the single-party administration of the period, the Republican People’s Party closely supervised and directed all activities carried out within the People’s Houses. Sports activities in the People’s Houses were conducted in line with the principles of populism and nationalism of the Republic. The aim was to create tens of thousands of strong citizens instead of a few elites. This study analyzes early Republican sports policies through People’s House activities to show how sport was understood at the time. The findings show that sports activities in the People’s Houses were seen not only as physical exercises but also as ideological tools designed to strengthen national consciousness and introduce the public to the values of the new regime. Archival documents indicate that sport became an important instrument for realizing the state’s modernization and nationbuilding goals. This study is significant for understanding how sport functioned as a means of expressing Republican values in daily life and for clarifying the role played by the People’s Houses in this process.

Anahtar Kelimeler

• Sports
• Sporting Events
• Republican People’s Party
• People’s Houses
• Türkiye

Türkiye’nin Erken Cumhuriyet Dönemi Spor Politikalarının Şekillenmesinde Halkevlerinin Rolü

Öz

Türkiye’de Cumhuriyetin ilanından sonra gerçekleştirilen yeni düzen çalışmaları ile modern ve milli bir toplumsal kimlik inşa edilmek istenmiştir. Devlet adamları, yeni düzen çalışmalarının halk tarafından tanınması ve kabul edilmesi hususunda özellikle sosyal ve kültürel etkinliklerden faydalanmışlardır. Erken Cumhuriyet devrinde spor bu anlayış çerçevesinde toplumsal ve ideolojik bir mahiyete sahip olmuş ve devlet tarafından kontrol edilmiştir. Özellikle 1932 yılında Halkevlerinin açılması ile birlikte spor etkinlikleri bu anlayış doğrultusunda yurt geneline yayılmıştır. CHP, Halkevleri bünyesinde yürütülen tüm faaliyetleri yakından takip etmiş ve direktiflerle yönetmiştir. Bu faaliyetler için ihtiyaç duyulan malzemeler ise dönemin ve ülke ekonomisinin koşullarına göre yine CHP yönetimi tarafından sağlanmıştır. Halkevlerinde spor faaliyetleri Cumhuriyetin, halkçılık ve milliyetçilik ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Zira “Seçkin tekler yerine gürbüz on binler yaratmak” bu dönemde spor etkinliklerinin öncelikli hedefi olmuştur. Çalışmamız, erken Cumhuriyet döneminde Türkiye’nin spor politikalarını Halkevlerinin spor faaliyetleri etrafında değerlendirmek ve söz konusu dönemde spora atfedilen anlamları ortaya koymak maksadı ile hazırlanmıştır. Çalışmamızın bulguları, Halkevlerinde gerçekleştirilen spor etkinliklerinin yalnızca fiziksel bir aktivite olarak değil, aynı zamanda milli bilinci güçlendirmek ve halkı yeni rejimin değerleri ile tanıştırmak için kullanılan ideolojik bir araç olarak da kabul edildiğini göstermektedir. Arşiv belgeleri, spor etkinliklerinin devletin modernleşme ve ulus inşası hedeflerini gerçekleştirmek adına önemli bir argüman olduğunu koymaktadır. Bu çalışma, sporun Cumhuriyet değerlerinin günlük yaşamda karşılık bulması adına nasıl bir araç haline geldiğini anlamak ve Halkevlerinin Halkevlerinin bu hususta sahip olduğu rolün anlaşılması bakımından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Spor
• Sportif Etkinlikler
• Cumhuriyet Halk Partisi
• Halkevleri
• Türkiye

Kaynakça

1. Republic of Türkiye Directorate of State Archives Republican Archives - BCA BCA, 490.1.0.0/1300.320.2, BCA, 490.1.0.0/1097.9.1/1-30, BCA, 490.1.0.0/1097.9.1/32-208, BCA, 490.1.0.0/1097.9.1/8, BCA, 490.1.0.0/1099.15.5, BCA, 490.1.0.0/1099.16.2, BCA, 490.1.0.0/1100.19.1/11-13, BCA, 490.1.0.0/1100.19.1/20-23, BCA, 490.1.0.0/1100.19.1/4-5, BCA, 490.1.0.0/1100.20.1/1-31, BCA, 490.1.0.0/1100.20.1/329-490, BCA, 490.1.0.0/1100.20.1/44-328, BCA, 490.1.0.0/1101-22-1, BCA, 490.1.0.0/1101.23.1, BCA, 490.1.0.0/1101.24.1/176, BCA, 490.1.0.0/1115.70.1/1-22, BCA, 490.1.0.0/1115.71.2/1-4, BCA, 490.1.0.0/1122.96.3/1-2, BCA, 490.1.0.0/1127.116.3/7-8, BCA, 490.1.0.0/1130.124.1/113, BCA, 490.1.0.0/14.74.1/1-7, BCA, 490.1.0.0/4-74-2, BCA, 490.1.0.0/15.77.15/1-11, BCA, 490.1.0.0/16-84-1/1-22, BCA, 490.1.0.0/17.90.3/1-18, BCA, 490.1.0.0/4.18.10/1-2, BCA, 490.1.0.0/4.20.12/1, BCA, 490.1.0.0/989.829.2/16
2. Ankara Halkevi Bir Yıl İçinde 300000 Yurddaşı Çatısı Altında Topladı (1935-1936), Ankara: Ulus Basımevi, Ankara 1936.
3. Ankara Halkevi Bir Yıl İçinde 408.673 Yurddaşı Çatısı Altında Topladı (1938-1939), Ankara 1939.
4. Bursa Halkevi, Halkevi Bursa, Bizim Matbaa, Bursa 1933.
5. CHF İzmir Halkevi: Açıldığı Günden Beri, Marifet Matbaası, İzmir 1932.
6. CHF, Cumhuriyet Halk Fırkası Katib-i Umumiliğinin Fırka Teşkilatına Umumi Tebliğatı, Cilt: I, Hakimiyeti Milliye Matbaası, Ankara 1933.
7. CHF, Halkevleri Talimatnamesi. Hakimiyeti Milliye Matbaası, Ankara 1932.
8. CHP Kars Başkanlığı, Kars, İstanbul: Yeni Sabah Matbaası, İstanbul 1943, p. 81;

9. CHP, Halkevleri ve Halkodaları(1932-1942).Alaeddin Kıral Basımevi, Ankara 1943.
10. CHP, 1945 Yılında Halkevleri ve Halkodaları, Başbakanlık Devlet Matbaası, Ankara 1946.
11. CHP, Halkevleri (1932-1935): 103 Halkevi Geçen Yıllarda Nasıl Çalıştı. Ankara 1935.
12. CHP, Halkevleri İdare ve Teşkilat Talimatnamesi, Zerbamat Basımevi, Ankara 1940.
13. CHP, Halkevleri Öğreneği, Recep Ulusoğlu Basımevi, Ankara 1938.