A Peace Conference in Preparation for War: The Conference of London

Öz

The attempts of Entente Powers in invading the Ottoman territory following the Armistice of Mudros ushered a new era of struggle in Anatolia. This struggle turned against the invading powers as well as the Ottoman government, which remained indifferent towards the former. The National Struggle initiated under the leadership of Mustafa Kemal Pasha sought for full independence, and denied the Treaty of Sèvres. In order to attain its goal, the National Struggle had to demonstrate itself on battlefields and distinguish itself during future peace talks.The victory of the Turkish armies in the First Battle of İnönü turned the course of events into a new direction. The Entente Powers now decided to organize the Conference of London.It was announced that the Conference of London was arranged for the sake of peace; yet, it entailed new designs of war.The Conference of London launched a multi-faceted process of ordeal for the Turkish Grand National Assembly (TGNA). For Mustafa Kemal Pasha, exclusive representation of the TGNA in the Conference and putting the Ottoman government out of action was important. But was that idea merely confined to the conference in question? On the other hand, procuring the endorsement of the Entente Powers for the principles of National Pact constituted a problem in itself.The conference process would be a great opportunity for Mustafa Kemal Pasha for indicating the TGNA deputies the signs of the future Turkish State as well as the prospective political transformations. 

Anahtar Kelimeler

• The Conference Of London, Mustafa Kemal Pasha, Mr. Bekir Sami, Lloyd George, The Grand National Assembly of Turkey. 

Savaş Hazırlayan Barış Konferansı: Londra Konferansı

Öz

Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında İtilaf Devletleri’nin Osmanlı ülkesini işgal girişimleri Anadolu’da yeni bir mücadele devrini başlattı. Bu mücadele, işgalci devletlere ve onlara karşı tepkisiz kalan Osmanlı yönetimineydi. Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde başlayan Ulusal Direniş tam bağımsızlık istiyor, Sevr Antlaşması’nı reddediyordu. Ulusal Direniş, amaca ulaşabilmek için kendisini savaş meydanlarında kanıtlamalı, yeni barış görüşmelerinde kendisini göstermeliydi. Türk ordularının I. İnönü Savaşı’nı kazanmasıyla yeni bir sürece girildi. Müttefikler Londra Konferansı’nın yapılmasına karar verdi.Londra Konferansı barış adına düzenlenmiş gibi açıklanmıştı, ancak içinde yeni savaş düşüncelerini barındırıyordu. Londra Konferansı, Türkiye Büyük Millet Meclisi için çok yönlü bir imtihan sürecini başlatmıştı.Mustafa Kemal Paşa için TBMM’nin konferansa tek başına gitmesi, Osmanlı Hükümeti’nin saf dışı edilmesi önemli idi. Ancak bu acaba sadece konferansa yönelik bir düşünce mi idi? Müttefiklere Misak-ı Milli ilkelerinin kabul ettirilmesi ise başlı başına bir sorundu. Konferans süreci, TBMM’deki milletvekillerine gelecekte kurulacak Türk Devleti’nin ve siyasal değişimlerin sinyallerini verme adına Mustafa Kemal Paşa açısından büyük bir fırsat olacaktı. 

Anahtar Kelimeler

• Londra Konferansı, Mustafa Kemal Paşa, Bekir Sami Bey, Lloyd George, Türkiye Büyük Millet Meclisi. 

Kaynakça

1. ALTUĞ Yılmaz, Türk İnkılâp Tarihi (1919–1938), Çağlayan Kitapevi, İstanbul 1992.
2. ARMAOĞLU Fahir, 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914–1980),Tisa Matbaacılık, Ankara 1986.
3. ARSLAN Esat, “1921 Yılı İlk Yarısında Türk, Fransız-İtalyan Yakınlaşması Karşısında İngiliz Politikası ve Mustafa Sagir Olayı”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C.XI, S.31, Mart 1995, s.187–222.
4. ATATÜRK M. Kemal, Nutuk-Söylev, I-II, TTK, Ankara 1986.
5. Atatürk’ün Milli Dış Politikası (Milli Mücadele Dönemine Ait 100 Belge) 1919–1923, I,(Kültür Bakanlığı Yayını), Atatürk Dizisi/34,Anadolu Üniversitesi Basımevi, Eskişehir.
6. ATAY F. Rıfkı, Çankaya, Kıral Matbaası, 1984İstanbul.
7. ATEŞ Toktamış, “Milli Mücadele’de Ordu, Savaşlar ve Cepheler”, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, C.5, İletişim yay., İstanbul 1985, s.1168-1175.
8. AYBARS Ergün, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, I, Ankara,1994.

9. BİLSEL M. Cemil, Lozan, I, Söğüt Ofset, İstanbul,1995.
10. BOLAT Mahmut, “Genel Hatlarıyla Atatürk Dönemi Türkiye’nin İkili İlişkileri”, Gazi Üni- versitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), C. 7, S. 1, Haziran 2006, s. 45–74.
11. Bilal N. Şimşir, Bizim Diplomatlar, İstanbul,1996, s. 39.
12. Bekir Sami Bey, bu anlaşmaları imzalama nedenini kendince haklı nedenlere dayamıştır. Ül
13. keye dönüp anlaşmalar hakkında gerekli yerlere bilgi veren Bekir Sami Bey, tekrar Avrupa’ya
14. gitmiş ve birtakım girişimlerde bulunmuştur. TBMM tarafından resmi bir görevinin olmadığı
15. nın açıklanmasından sonra da 12 Ağustos 1921’de Mustafa Kemal Paşa’ya gönderdiği telgraf
16. la İkili anlaşmaları savunmaya devam etmiştir:“Daha fırsat elde iken akıllıca bir siyasa gütmek ülkeyi
17. içine düştüğü büyük girdaptan kurtarabilir...” Atatürk, a.g.e., s. 791.
18. “ TBMM.GCZ., II, s.73; Bekir Sami Bey’in istifası İngiltere’nin İstanbul Yüksek Komiseri Sir H.
19. Rumbold tarafından Lord Curzon’a, “Ankara’da şovenizmin ağır bastığı” şeklinde bir ifadeyle bildi
20. rilmiştir. İzzet Öztoprak, “II. İnönü Savaşı Sonrasında İç Siyasi Durum ve Ankara’da Hükümet
21. Değişikliği”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C. XIV, S.42, (Kasım 1998), s.1085.
22. BORAK Sadi, Atatürk’ün Gizli Oturumlarda Konuşmaları, Şefik Matbaası, İstanbul 2004.
23. GOLOĞLU Mahmut, Sivas Kongresi, Başnur Matbaası, Ankara 1969.
24. GÖNLÜBOL Mehmet., Cem Sar, ATATÜRK ve Türkiye’nin Dış Politikası (1919–1938),Gün Ofset ,Ankara1997.
25. GÖZE Ayferi, Türk Kurtuluş Savaşı ve Devrimi Tarihi, Beta Basım A.Ş., İstanbul 1993.
26. IRMAK Sadi, Atatürk Yaşamı ve Eseri, (Büyük Atatürk’ün 100. doğum yıldönümü. Pamuk- bank T.A.Ş ) Binbirdirek Matbaacılık, İstanbul 1981.
27. JAESCHKE Gotthard, Kurtuluş Savaşı İle İlgili İngiliz Belgeleri, (Çeviren: Cemal Köprülü),TTK, Ankara 1991.
28. JAESCHKE Gotthard, Türk Kurtuluş Savaşı Kronolojisi Mondros’tan Mudanya’ya Kadar (30 Ekim 1918–11 Ekim 1922), I, TTK, Ankara 1989.
29. KANSU M. Müfit, Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber, I, TTK, Ankara 1988.
30. KARABEKİR Kazım, İstiklal Harbimiz, Türkiye Basımevi, İstanbul 1960.
31. KINROSS Lord, Atatürk Bir Milletin Yeniden Doğuşu, (Çeviren: Necdet Sander), Altın Ki- taplar Basımevi, İstanbul 1990.
32. KOCATÜRK Utkan, Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Kronolojisi,1918–1938, TTK, An- kara 1988.
33. KODAMAN Bayram, Şark Meselesi Işığı Altında Sultan II. Abdülhamid’in Doğu Anadolu Politi- kası, Orkun Yayınevi, İstanbul 1983.
34. KOLOĞLU Orhan, Gazi’nin Çağında İslam Dünyası, (1919–1922), I, Boyut Matbaacılık, İs- tanbul 1994.
35. KÖSTÜKLÜ Nuri, “I.İnönü Muharebesi ve Siyasi Sonuçları Üzerine Bazı Düşünceler”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C.VII, S.21,Temmuz 1991, s.603–607.
36. MANGO Andrev, Atatürk. Modern Türkiye’nin Kurucusu, (Çev: Füsun Doruker), Remzi Ki- tapevi, İstanbul 2007.
37. MERAY Seha L.,Osman Olcay, Osmanlı İmparatorluğu’nun Çöküş Belgeleri. (Mondros Bırakış- ması, Sevr Andlaşması, İlgili Belgeler), Ankara Üniversitesi. Basımevi, Ankara 1997.
38. ÖZALP Kazım, Milli Mücadele 1919–1922, I, Ankara 1988.
39. ÖZTOPRAK İzzet, “II. İnönü Savaşı Sonrasında İç Siyasi Durum ve Ankara’da Hükümet Değişikliği”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C.XIV, S.42, Kasım 1998, s.1081– 1097.
40. ÖZTOPRAK İzzet, “Londra Konferansı ve Türkiye Meselesinin Cereyan-ı Müzakeratı”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C.XI, S.33, Kasım 1995, s.565–612.
41. ÖZÜÇETİN Yaşar, Çok partili Hayata Geçiş Sürecinde Kırşehir, Berikan Yayınevi, Ankara 2009.
42. SONYEL Salahi R., Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika, I, TTK, Ankara 1987.
43. SONYEL Salahi R., Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika, II, TTK, Ankara 1991.
44. SOYSAL İsmail, Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları (1920–1945), I, TTK, Ankara1983.
45. ŞİMŞİR Bilal N., Bizim Diplomatlar, Bilgi Yayınevi, İstanbul 1996.
46. TANSEL Selahattin, Mondros’tan Mudanya’ya Kadar, II-III-IV, Milli Eğitim Basımevi, İs- tanbul 1991.
47. TENGİRŞENK Y.Kemal, Vatan Hizmetinde, Kültür Bakanlığı, Ankara 1981.
48. Türk İstiklal Harbi, İstiklal Harbinde Ayaklanmalar(1919–1921),IV, (Genelkurmay Harp Tari- hi Başkanlığı),Ankara 1974.
49. Türkiye Büyük Millet Meclisi Gizli Celse Zabıtları, I, Sanem Matbaacılık, Ankara 1985.
50. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, VII, TBMM Matbaası, Ankara 1994.
51. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, IX, TBMM Matbaası, Ankara 1954.
52. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, I, TBMM Matbaası, Ankara 1959.
53. VELİDEDEOĞLU, H. Veldet, İlk Meclis, Milli Mücadele’de Anadolu, Çağdaş Yayıncılık, İs- tanbul 1990.
54. YALÇIN E. Semih Yalçın, Atatürk’ün Milli Dış Siyaseti, Gazi Kitapevi, Ankara 2007.