Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi
Öz
Bu çalışmada, kuralcı (prescriptive) yaklaşımla hazırlanmış olan “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik” in getirdiği tanımlayıcı/sınırlayıcı standartların tahliye süresi bağlamında performatif sonuçlarının analiz edilerek kritik edilmesi amaçlanmıştır. Yönetmeliğin getirdiği sınırlılıkların tanımlanması ile yapılan simülasyonlar sonucu, yönetmeliğin toplanma amaçlı yapılar sınıfına dair tahliye süresi performansı ölçülmüştür. Bu bağlamda yönetmelikteki en yoğun kullanıcı yükü tanımını içeren 3 farklı toplanma amaçlı sınıfın analiz edilmesi amaçlanmıştır. Hazırlanan A, B ve C senaryolarının her biri farklı kullanıcı sayısına sahip 230 alt senaryodan meydana gelmektedir ve toplamda 690 farklı alt senaryo oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular incelendiğinde en dikkat çekici sonuçlardan birisi, tahliye süresinde ana etmenin kullanıcı yükü (sayısı) olduğudur. A, B ve C senaryoları, tahliye süresi bağlamında benzer sonuçlar vermişlerdir. Çalışmanın bir diğer önemli sonucu, yönetmelikte belirtilen kişi başına düşen çıkış genişliğinin aynı şartların korunması için gerekenden bir miktar fazla olduğudur. Ayrıca, yönetmeliğin, binalarda yangının yayılma hızını azaltmak ve bina kullanıcılarının kaçabileceği bir alan sağlamak amacıyla getirdiği kompartıman alanı sınırlamasının tahliye süresine bir etkisi bulunmamaktadır. Yapılan bu çalışmada, yönetmeliğin en yoğun kullanıcı yükü tanımına sahip 3 farklı toplanma yapısının yangın yönetmeliğine uygun yapılmış bir binada verebileceği minimum tahliye süresi değerleri tespit edilmiştir. Bulunan değerlerden daha kısa tahliye sürelerinin elde edilebilmesi için yönetmelik sınırlarından daha büyük çıkış kapasitesinde bir tasarım yapılmalıdır. Dolayısıyla çalışmanın bulguları, birçok çalışmaya yön gösterici olacaktır. Bundan sonraki yönetmelik düzenlemelerinde kuralcı tanımlar dışında performatif tanımlamalara yer verilerek performans tabanlı analizlerin önü açılması, yetkin kişiler tarafından yapılacak performans analizleri ile normatif tanımların esnetilebilmesi tavsiye edilmektedir. Aksi durum tasarım kısırlığına yol açmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf. Yayın tarihi 1982. Erişim tarihi Nisan 3, 2023.
- 2. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/12/20071219-2.htm. Yayın tarihi 2007. Erişim tarihi Nisan 3, 2023.
- 3. Nour, M. Fire Safety Design System between Performance-Based vs Prescriptive Design-Tools and Challenges, Graduation Thesis, Texas A&M University, Safety Engineering, Texas, 2018.
- 4. Span, M. Prescriptive Vs. Performance Building Codes, Building Design Construction Networks. https://www.bdcnetwork.com/blog/prescriptive-vs-performance-building-codes.Yayın tarihi 2019. Erişim tarihi Nisan 3, 2023.
- 5. Hadjisophocleous, G.V., Benichou N., Tamim A.S., Literature Review of Performance-Based Fire Codes and Design Environment, J. Fire Prot. Eng. 9, 12–40, 1998.
- 6. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2002/07/20020726.htm. Yayın tarihi 2002. Erişim tarihi Nisan 3, 2023. 7. Ng, C.M.Y., Chow, W.K., A Brief Review On The Time Line Concept In Evacuation, International Journal on Architectural Science, 7 (1), 1-13, 2006.
- 8. Brown, S., A UK Evacuation Case Study Using Pathfinder Questions The Suitability Of Fire Safety Guidance, The Fire and Evacuation Modeling Technical Conference (FEMTC), Málaga-Spain, 1-10, 16-18 Kasım, 2016. https://files.thunderheadeng.com/femtc/2016_d1-09-brown-paper.pdf.
- 9. Bouwbesluit, Netherland, 2012.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mimarlık
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
17 Mayıs 2024
Yayımlanma Tarihi
20 Mayıs 2024
Gönderilme Tarihi
12 Nisan 2023
Kabul Tarihi
26 Kasım 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 39 Sayı: 4
APA
Satır, M. S., & Topraklı, A. Y. (2024). Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 39(4), 2343-2352. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1281882
AMA
1.Satır MS, Topraklı AY. Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi. GUMMFD. 2024;39(4):2343-2352. doi:10.17341/gazimmfd.1281882
Chicago
Satır, Muhsin Selçuk, ve Abdurrahman Yağmur Topraklı. 2024. “Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39 (4): 2343-52. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1281882.
EndNote
Satır MS, Topraklı AY (01 Mayıs 2024) Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39 4 2343–2352.
IEEE
[1]M. S. Satır ve A. Y. Topraklı, “Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi”, GUMMFD, c. 39, sy 4, ss. 2343–2352, May. 2024, doi: 10.17341/gazimmfd.1281882.
ISNAD
Satır, Muhsin Selçuk - Topraklı, Abdurrahman Yağmur. “Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39/4 (01 Mayıs 2024): 2343-2352. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1281882.
JAMA
1.Satır MS, Topraklı AY. Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi. GUMMFD. 2024;39:2343–2352.
MLA
Satır, Muhsin Selçuk, ve Abdurrahman Yağmur Topraklı. “Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 39, sy 4, Mayıs 2024, ss. 2343-52, doi:10.17341/gazimmfd.1281882.
Vancouver
1.Muhsin Selçuk Satır, Abdurrahman Yağmur Topraklı. Türkiye yangın yönetmeliğine göre toplanma amaçlı yapıların tahliye performansının simülasyon tabanlı analiz edilmesi. GUMMFD. 01 Mayıs 2024;39(4):2343-52. doi:10.17341/gazimmfd.1281882
Cited By
Optimizing Evacuation in Densely Populated Buildings: A Bottleneck Analysis
GAZI UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE
https://doi.org/10.35378/gujs.1624902