İSTANBUL METROPOLİTEN ALANINDA HİZMET FAALİYETLERİNİN MEKANSAL DAĞILIMI ÜZERİNE ANALİTİK ÇALIŞMALAR

Öz

Bu çalışmanın amacı, İstanbul kentinde hizmet faaliyetlerinin kentsel gelişmeyi nasıl etkilediğininbelirlenmesidir. Bu kapsamda kent içinde hizmet faaliyetlerinin mekansal olarak dağılımının nasıl ayrıştığınınveya uzmanlaştığının, ilçe ölçeğinde tespit edilmesidir. Bazı faaliyetlerin nasıl aynı alanda yer aldığınınuzmanlaştığının ve dağılımı ayrışan, alansal olarak uzmanlaşan ya da örtüşen faaliyetleri üzerinden ilçedüzeyinde tespit edilmektir. İlçeler ile ilçelere ait hizmet faaliyetlerinin dağılımı arasındaki ilişkilermütekabiliyet ve kümeleme analiz yöntemleri ile keşfedilmeye çalışılmış ve her bir değişkenin kategorileriarasındaki ilişkileri ve aynı zamanda değişkenler arasındaki kategorik bazda var olan çapraz ilişkileri Bertinçizelgesi ve Mütekabiliyet haritası ile İstanbul özelinde araştırmayı sağlayan bir yöntem kullanılmıştır. Sonuçta,Türkiye İstatistik Kurumu (TUIK) ve İstanbul Ticaret Odası (İTO) kayıtları temel alınarak gerçekleştirilen analizhizmetlerin mekansal organizasyonundaki değişimlerin ampirik bulgularla keşfine imkan tanımakta ve buözelliği ile diğer çalışmalardan ayrılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Istanbul metropoliten alanı, hizmet aktiviteleri, mekansal dağılım, SPSS programı, ARGIS programı, mütekabiliyet analizi, kümelenme analizi, Bertin çizelgeleri.

Kaynakça

1. Miles, I. and Boden, M., “Introduction: are
2. Services Special?”, Services and the
3. Knowledge-Based Economy, Continuum,
4. London, 5, 2000.
5. Bryson, J. R. and Daniels, P. W. “The Handbook
6. of Service Industries”, Cheltenham: Edward
7. Elgar, UK, 10, 20-200, 2007.
8. Johnston, R. J., Gregory, D., Pratt, G. and Watts, M.,

9. “The Dictionary Of Human Geography, 4th
10. Edition”, Malden, Ma: Blackwell, 1-908, 2000.
11. Illeris, S., “The Service Economy: A Geographical
12. Approach”, Wiley, Newyork, 200-244, 1996.
13. İstanbul Ticaret Odası “İTO’ya kayıtlı firma kütük
14. bilgileri listesi”, İTO, İstanbul, CD-Rom 2006.
15. MC Lachen, R., Clark, C. and Monday, I.,
16. “Australia's Service Sector: A Study in Diversity”,
17. Australia Productivity Commision Research
18. Paper, Canberra, 78-100, 2002.
19. Petit, P., “The Politcal Economy of Services in
20. Tertiary Economies”, The Handbook of Service
21. Industries, Cheltenham: Edward Elgar, UK, 77-
22. , 2007.
23. Airoldi, A., Janetti, G. B., Gambardella, A. and
24. Senn, L., “The Impact of Urban Structure on the
25. Location of Producer Services”, The Service
26. Industries Journal, 17 (1): 91-114, 1997.
27. Garreau, J., “Edge City: Life on the New
28. Frontier”, Anchor Books, New York: Doubleday,
29. -50, 300-350, 1991.
30. Stanback, T. M., “The New Suburbanization:
31. Challenge to the Central City”, Westview Press,
32. Boulder, CO, 5, 21,56, 78, 1991.
33. Stein, R., “Producer Services, Transaction
34. Activities and Cities: Rethinking Occupational
35. Categories in Economic Geography”, European
36. Planning Studies, 10 (6): 723-743, 2002.
37. Davies, R. L., “Retail and Commercial Planning”,
38. Croom Helm, Ltd., London, 1, 78, 99-100, 1984.
39. Dawson, J. A., “Shopping Centre
40. Development”, Logman, London, 1-12, 1983
41. Yılmaz, G., Kentsel Planlamada Yeni Temsil
42. Biçimlerine Doğru: İstanbul Ticari Peyzajında
43. Tarihi Coğrafi Çözümlemeler, Şehir ve Bölge
44. Planlama Bölümü, Yayınlanmamış Doktora
45. Tezi, Gazi Üniversitesi, 2009.
46. Lebart, L, “Complementary Use of
47. Correspondance and Cluster Analysis”,M
48. Greenacre ve J. Blaius (eds) in Correspondance
49. Analyisis in the Social Sciences: Recent
50. Developments and Applications, ss. 162-178,
51. London ve San Diego:Academic Press 1994
52. Greenacre, M. J., Some limitations of multiple
53. correspondence analysis”, Computational
54. Statistics Quarterly, 3: 249-256, 1990
55. Greenacre, M. J., “Interpreting multiple
56. correspondence analysis”, Applied Stochastic
57. Models and Data Analysis, 7: 195-210, 1991
58. Greenacre, M. J., “Correspondence Analysis in
59. Practice”, Academic Press, London, 1993.
60. Greenacre, M. J., ve Blasius, J., “Correspondence
61. Analysis In The Social Sciences”, Academic
62. Press Ltd., London, 1994
63. Greenacre, M. J., ve Hastie, T., “Geometric
64. Interpretation Of Correspondence Analysis”,
65. Journal of The American Statistical
66. Association, 82(398): 437-447, 1987.
67. Güvenç, M., “1990-2000 Döneminde İstanbul’un
68. İstihdam Profilinde Dönüşüm”, İstanbul, 50: 43-
69. 2004a.
70. Güvenç, M., “İstanbul Nüfus Sayımları
71. Haritalanabilir mi?”, İstanbul, 49: 50-54, 2004b.
72. Güvenç, M., “İstanbul Projesi Toplumsal Profil
73. Çözümlemeleri”, BİMTAŞ, İstanbul, 1-32 2005.
74. Güvenç, M.,Kirmanoğlu H. Türkiye Seçim Atlası
75. - 2009: Türkiye Siyasetinde Süreklilik ve
76. Değişim, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2009.
77. Bilgin Modernleşmenin ve Toplumsal
78. Hareketliliğin Yörüngesinde Cumhuriyetin İmarı
79. http://www.arkitera.com/diyalog.php?action=displ
80. aySession&ID=62&aID=650 1998.
81. Dökmeci, V. and Berköz, L., “Transformation of
82. Istanbul from a Monocentric to a Polycentric
83. City”, European Planning Studies, 2 (2): 89-201
84. (1994).
85. Dökmeci, V., Berköz, L. (2000) İstanbul’un Tek
86. merkezliden Çok merkezli Bir Kente Dönüşümü,
87. İstanbul Dergisi, Sayı:35, s.88-95.
88. Dökmeci, V., Dülgeroğlu, Y. ve Akkal, B. L.,
89. “İstanbul Şehir Merkezi Transformasyonu ve
90. Büro Binaları, In Literature, Publications,
91. İstanbul, 1-20, 1993.
92. Sönmez, M., “İstanbul'un İki Yüzü: 1980'den
93. 'e Değişim”, Arkadaş, Ankara, 65,78, 97-
94. , 1996.
95. İstanbul Metropoliten Planlama Bürosu (IMP),
96. “İstanbul Stratejik Planlama Çalışması, Ticaret ve
97. Hizmet sektörü, Sentez Raporu”, IMP, İstanbul,
98. -650 (2006).
99. İstanbul Metropoliten Planlama Bürosu, “İstanbul
100. Stratejik Planlama Çalışmasına Yönelik Rapor, MİA
101. Raporu”, IMP, İstanbul, 1,50, 78, 96,88 (2005).