OSMANLI CAMİLERİNDE MEKAN KURGUSU AÇISINDAN KARE TABANLI BALDAKEN VARYASYONLARI (15.-17.YY.)

Öz

Baldaken, Klasik Dönem Osmanlı camilerinin çekirdeğini oluşturan en önemli strüktürel sistemdir. Bu sistem; ana kubbenin, birbirine askı kemerleriyle bağlanan ayakların oluşturduğu strüktüre oturtulmasıyla meydana getirilmiştir. Bu tür camilerde mekan, bu baldaken strüktürün etrafında gelişmiştir. Dört, altı veya sekiz ayaktan meydana gelebilen bu sistem Osmanlı mimarisinde son derece özgün ve zengin bir cami geleneğinin oluşmasına ve Klasik çizgilerine kavuşmasına neden olmuştur. Bu baldaken strüktürler arasında en yaygın uygulamalar dört ayaklı baldaken strüktürlerle gerçekleştirilmiştir. Nitekim mekanın bazen iki yana, bazen de dört yana genişletildiği bu sistemde 6 farklı mekansal varyasyonun denendiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Baldaken, strüktür, mekan, Osmanlı camileri.

VARIATIONS ON THE SQUARE BASED BALDACHIN IN OTTOMAN MOSQUES FOR THE CONCEPT OF SPACE (15TH-17TH CENTURIES)

Öz

Baldachin which has constituted the core of mosques is the most important structural system. In this system, the main dome is seated on structure which constitute with pillars anchored each other with supporting arches. The spatial composition developed around this domed baldachin structural system in these mosques. This system which can be constituted four, six or eight pillars caused to come into existence original and rich mosque tradition for Ottoman architecture and it reached the Classical line. The most widespread applications were constructed with four pillars system. As a matter of fact, it was observed that six different spatial variations were tried in this system in which space was expanded to two or four sides. 

Anahtar Kelimeler

• Baldachin,structure,space,Ottoman mosques

Kaynakça

1. Kuban, D., Osmanlı Dini Mimarisinde İç
2. Mekan Teşekkülü - Rönesansla Bir Mukayese,
3. Güven Basım ve Yayınevi, İ.T.Ü. Mimarlık
4. Fakültesi, s. 15-16, İstanbul, 1958.
5. Kuban, D., Sinan’ın Sanatı ve Selimiye, Türkiye
6. Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, s. 49-50,
7. İstanbul, 1997.
8. Kuran, A., İlk Devir Osmanlı Mimarisinde

9. Cami, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayınları, No:
10. , s. 16, Ankara, 1964.
11. Aslanoğlu, İ., Tire’de Camiler ve Üç Mescit,
12. ODTÜ, s. 71, Ankara, 1978.
13. Eyice, S., “Fatih Külliyesi” maddesi, İstanbul
14. Ansiklopedisi, Cilt: 3, Tarih Vakfı, s. 265,
15. İstanbul, 265-270, 1994.
16. Uzluk, Ş., “İstanbul’daki Eski Fatih Camiinin Bir
17. Benzeri Konya’da Selimiye Camii”, Vakıflar
18. Dergisi, IX, 173-181, s. 177, 1971.
19. Kuban, D., “Zal Mahmud Paşa Külliyesi”
20. maddesi, İstanbul Ansiklopedisi, Cilt: 7, Tarih
21. Vakfı, s. 542, İstanbul, 542-543, 1994.
22. Çelikkol, Z., Rodos’taki Türk Eserleri ve
23. Tarihçe, Türk Tarih Kurumu Basımevi, T.T.K.
24. Yayınları, s. 69, Ankara, 1992.
25. Aslanapa, O., Türk Cumhuriyetleri Mimarlık
26. Abideleri, Türksoy Yayınları, No: 7, s. 197,
27. Ankara, 1996.
28. Kuban, D., 100 Soruda Türkiye Sanatı Tarihi,
29. Gerçek Yayınevi, s. 79, İstanbul, 1981.
30. Kuran, A., Mimar Sinan, Hürriyet Vakfı
31. Yayınları, s. 214, İstanbul, 1986.
32. Kuban, D., “Yeni Cami Külliyesi” maddesi,
33. İstanbul Ansiklopedisi, Cilt: 7, Tarih Vakfı, s.
34. , İstanbul, 464-467, 1994.
35. Ahunbay, Z., “Sultan Ahmed Külliyesi” maddesi,
36. İstanbul Ansiklopedisi, Cilt: 7, Tarih Vakfı, s.
37. , İstanbul, 55-61, 1994.