Yıl 2012, Cilt 1 , Sayı 10, Sayfalar 127 - 163 2012-03-01

Test of Public Intellectual’s: The Types of Idealistic Teacher in Turkish Novel in the first quarter of Republic in the context of Ziya Gökalp’s motto of “Halka Doğru”
AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ

Canan SEVİNÇ [1]


Bu çalışmada, Cumhuriyet’in ilk çeyreğinde yazılan romanlardaki Anadolu’yu aydınlatmayı kendilerine amaç edinen idealist öğretmen tipleri, Ziya Gökalp’in “Halka Doğru” düsturu açısından ele alınacaktır. Şöyle ki; Cumhuriyet’in ilk çeyreğinde, Millî Mücadelede Misak-ı Millî olarak sınırlandırılmış Anadolu topraklarıyla savaşa tüm gücüyle destek veren Anadolu halkı merkeze alınarak Anadolu hassasiyeti önem kazanır. Dönem romancıları da başta “Halkçılık” olmak üzere Cumhuriyet ilkeleri doğrultusunda Anadolu’yu tüm sorunlarıyla romana konu ederler. Anadolu’ya ve halka doğru bu yönelişte, Ziya Gökalp’in çerçevesini çizdiği “Halka Doğru” tezi de etkilidir. Gökalp, halka doğru gitmesi gereken aydınların tamamiyle halka doğru gitmiş olmak için halkın içinde yaşayarak, ondan millî kültürü tamamiyle almaları lâzım geldiğini; bunun için de Türkçü gençlerin öğretmenlikle köylere gitmesi gerektiğini belirtir. Dolayısıyla dönem romancılarının, eserlerinde, Anadolu halkına doğru gitme misyonuyla donattıkları ilk meslek grubu öğretmenlerdir. Bu bağlamda; Çalıkuşu (1922), Yakılacak Kitab (1928), Yeşil Gece (1928), Acımak (1928), Vurun Kahpeye (1926); öğretmen tipleri işleyen romanlardır
aydın, Ziya Gökalp, Halka Doğru, Cumhuriyet, öğretmen
  • A. Romanlar
  • ADIVAR, Halide Edib (2006), Vurun Kahpeye, İstanbul: Özgür Yayınları.
  • BENİCE, Ethem İzzet (1938), Yakılacak Kitab, İstanbul: İkbal Kitabevi, Ebüzzıya Matbaası.
  • GÜNTEKİN, Reşat Nuri (1945), Yeşil Gece, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  • -------------- (1991), Çalıkuşu, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  • -------------- (1992), Acımak, İstanbul: İnkılâp Kitabevi. B. Diğer Kaynaklar
  • ALTUĞ, Taylan (2005), Bir Ruh Kimliği, Reşat Nuri Güntekin, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  • BALCI, Yunus (2002a), Türk Romanında Aydın Problemi (1908-1950), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • --------------- (2002b), “Türk Romanında Aydın Sorunu”, Hece Dergisi, Türk Romanı Özel Sayısı, S.65/66/67.
  • BEYATLI, Yahya Kemal (1984), “Memleketten Bahseden Edebiyat”, Edebiyata Dair (içinde), İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları.
  • ÇELİK, Hüseyin (2000), Reşat Nuri Güntekin’in Romanlarında Sosyal Tenkit, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • ÇETİŞLİ, İsmail (2004), Metin Tahlillerine Giriş /2 Hikâye-Roman-Tiyatro, Ankara: Akçağ Yayınları.
  • DUYMAZ, Recep (2008), “Reşat Nuri Güntekin’in Öğretmenleri”, Türk Edebiyatı Tarihinde Milli Edebiyat Dönemi (1911-1923), İstanbul: 3F Yayınevi.
  • ENGİNÜN, İnci (1998), “Acımak Romanı ve Sosyal Tenkit”, Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • EMİL, Birol (1989), Reşat Nuri Güntekin’in Romanlarında Şahıslar Dünyası, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  • -------------- (1997a), Türk Kültür ve Edebiyatından 1-Meseleler, Ankara: Akçağ Yayınları.
  • -------------- (1997b), Türk Kültür ve Edebiyatından 2-Şahsiyetler, Ankara: Akçağ Yayınları.
  • GÖKALP, Ziya (2004), Türkçülüğün Esasları, Ankara: MEB Yayınları.
  • GÜNDÜZ, Osman (1997), Meşrutiyet Romanında Yapı ve Tema II, İstanbul: MEB Yayınları.
  • KANTARCIOĞLU, Sevim (2008), Yakınçağ Tarihimizde Roman (1908-1960), İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
  • KAPLAN, Ramazan (1997), Cumhuriyet Dönemi Türk Romanında Köy, Ankara: Akçağ Yayınları.
  • KARACA, Nuray (2008), Pozitivizmin Erken Cumhuriyet Dönemine Etkisi, Ankara: Anı Yayıncılık.
  • KARAÖMERLİOĞLU, Asım (2006), Orada Bir Köy Var Uzakta, Erken Cumhuriyet Döneminde Köycü Söylem, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • KAVCAR, Cahit (1982), “Türk Roman ve Hikâyesinde Köye İlk Açılma”, Edebiyat ve Eğitim, Ankara: Engin Yayınları.
  • OKAY, Orhan (1990), “Türk Romanına Köy Mevzuunun Girişinde Unutulan Bir İsim: Ahmed Midhat Efendi”, Sanat ve Edebiyat Yazıları, İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • OKTAY, Ahmet (1993), Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı (1923-1950), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • PARLATIR, İsmail (1986), “Türk Romanında Tipler: Feride (Çalıkuşu)”, Türk Dili, S.413.
  • RATHBUN, Carole (1972), The Village in the Turkish Novel and Short Story 1920 to 1955, Paris: The Hague.
  • ŞENLER, Yaşar (2009), Türk Romanında Reformist Tipler (Tanzimat’tan Cumhuriyet’e), Konya: Palet Yayınları.
  • TİMUR, Taner (2002), Osmanlı- Türk Romanında Tarih, Toplum ve Kimlik, Ankara: İmge Kitabevi.
  • TOPRAK, Zafer (1984), “Osmanlı Narodnikleri: ‘Halka Doğru’ Gidenler”, Toplum ve Bilim, S.24.
  • YALÇIN, Alemdar (2002), Siyasal ve Sosyal Değişmeler Açısından Cumhuriyet Dönemi Türk Romanı (1920-1946), Ankara: Akçağ Yayınları.
Birincil Dil tr
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: Canan SEVİNÇ

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 1 Mart 2012

Bibtex @ { gaziturkiyat90364, journal = {Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi}, issn = {1307-914X}, eissn = {}, address = {}, publisher = {Gazi Üniversitesi}, year = {2012}, volume = {1}, pages = {127 - 163}, doi = {}, title = {AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ}, key = {cite}, author = {SEVİNÇ, Canan} }
APA SEVİNÇ, C . (2012). AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi , 1 (10) , 127-163 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/gaziturkiyat/issue/6723/90364
MLA SEVİNÇ, C . "AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1 (2012 ): 127-163 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/gaziturkiyat/issue/6723/90364>
Chicago SEVİNÇ, C . "AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1 (2012 ): 127-163
RIS TY - JOUR T1 - AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ AU - Canan SEVİNÇ Y1 - 2012 PY - 2012 N1 - DO - T2 - Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 127 EP - 163 VL - 1 IS - 10 SN - 1307-914X- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ %A Canan SEVİNÇ %T AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ %D 2012 %J Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi %P 1307-914X- %V 1 %N 10 %R %U
ISNAD SEVİNÇ, Canan . "AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1 / 10 (Mart 2012): 127-163 .
AMA SEVİNÇ C . AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 2012; 1(10): 127-163.
Vancouver SEVİNÇ C . AYDININ HALKLA İMTİHANI: ZİYA GÖKALP’İN “HALKA DOĞRU” DÜSTURU BAĞLAMINDA CUMHURİYET’İN İLK ÇEYREĞİNDE TÜRK ROMANINDA İDEALİST ÖĞRETMEN TİPLERİ. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 2012; 1(10): 163-127.