Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Türk Kültüründe Çocuk Kavramına Yönelik Metaforik Algıları

Öz

Bu araştırmada, okul öncesi öğretmen adaylarının “Türk kültüründe çocuk” kavramına yönelik algılarının metafor yoluyla incelenmesi amaçlanmaktadır. Ankara’da bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesi okul öncesi öğretmenliği programında öğrenimine devam eden ve gönüllü olarak katılım sağlayan 117 lisans öğrencisi araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Verilerin elde edilmesi amacıyla araştırmacılar tarafından bir veri toplama aracı tasarlanmıştır. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu ve katılımcıların ‘‘Türk kültüründe çocuk ........ gibidir., çünkü .........’’ ifadesindeki boşlukların doldurulması ile elde edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen 76’sı farklı olmak üzere 99 geçerli metafor ortak özellikleri açısından incelenerek 11 kategori altında toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre en çok üretilen metaforlar neşe, çiçek, altın, hamur, ağaç ve kukla olmuştur. En çok metaforun üretildiği kategoriler ise sırasıyla değerli bir varlık, toplumun geleceği, yönlendirilebilir ve şekillenebilir, doğal ve mutluluk kaynağı kategorileridir. Birinci sınıfta öğrenim gören okul öncesi öğretmen adaylarının en fazla “doğal ve mutluluk kaynağı” kategorisine ait metafor ürettiği görülmektedir. Dördüncü sınıf okul öncesi öğretmen adaylarının oluşturduğu metaforlar ise “değerli bir varlık” ve “toplumun geleceği” kategorilerinde yoğunlaşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türk kültüründe çocuk
• Okul öncesi öğretmen adayı
• Metafor

Early Childhood Preservice Teachers’ Metaphoric Perceptions of Child in Turkish Culture

Öz

The purpose of this study is to investigate early childhood preservice teachers' perceptions of the “Child in Turkish Culture” through metaphors. The study group consists of 117 undergraduate students enrolled in the early childhood education program of a state university. The research data are based on the Personal Information Form and the participants' statements “In Turkish culture, a child is like... because...,” which were obtained by filling in the blanks in the expression. The data were analyzed using the content analysis method. In the research, a phenomenological study was conducted as part of the qualitative research approach. As a result, 99 valid metaphors, 76 of which were different, were examined in terms of their common features and classified into 11 categories. According to the findings, the most frequently produced metaphors were joy, flower, gold, dough, tree, and puppet. The categories in which the most metaphors were produced are, respectively, “a precious asset”, “the future of society”, "manipulable and moldable", “natural and source of happiness”. Freshmen preservice teachers mostly produce metaphors belonging to the “natural and source of happiness”, while the metaphors created by senior preservice teachers intensify in the categories of “a precious asset” and “the future of society”.

Anahtar Kelimeler

• Child in Turkish culture
• Early childhood preservice teacher
• Metaphor

Kaynakça

1. Akgün, E. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının “Çocuk” ve “Okul Öncesi Öğretmeni” kavramına ilişkin metaforik algıları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(4), 1652-1672.
2. Alger, C. L. (2009). Secondary teachers’ conceptual metaphors of teaching and learning: changes over the career span. Teaching and Teacher Education, 25(5), 743e751. doi: 10.1016/j.tate.2008.10.004
3. Bolat, Ö. & Abbasoğlu, B. (2023). Analysis of parents' metaphors regarding the concepts of mother, father, child and individual in terms of parental involvement. Research on Education and Psychology (REP), 7(1) 127-148. doi: 10.54535/rep.1297414
4. Chen, X. (2019). Culture and shyness in childhood and adolescence. New Ideas in Psychology, 53, 58-66. doi: 10.1016/j.newideapsych.2018.04.007
5. Creswell, J.W. (2013). Qualitative inquiry & Research design: Choosing among five approaches. Los Angeles, CA: Sage.
6. Demirbaş, E. A. (2015). Çocuk gelişimi bölümü üniversite öğrencilerinin “çocuk” kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 295-303.
7. Ercan, R. (2014). Anne babaların günümüzde sahip olduğu çocuk imgeleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 30(1), 377-396. doi: 10.9761/JASSS2587
8. Ergin, A. B., Şahin, M., & Erişen, Y. (2013). Prospective pre-school teachers’ perceptions of “child”: A study of metaphors. International Journal on New Trends in Education and their Implications, 4(4), 88-101.

9. Ertul, M. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk algılarının incelenmesi. (Yüksek lisans tezi) Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Niğde.
10. Gülen, S., ve Dönmez, İ. (2020). Çocuk gelişimi programında okuyan öğrencilerin “çocuk” ve “çocuk gelişimi” kavramlarına yönelik metaforlarının belirlenmesi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(25), 3654-3683. doi: 10.26466/opus.654029
11. Güngör, H. ve Ogelman, H. G. (2022). Çocuk gelişimi ön lisans öğrencilerine göre “Çocuk” kavramı. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 581-599.
12. Holman, C. H. (1980). A handbook to literature (4th Ed.). Indianapolis, IN: BobbsMerrill.
13. Huang, C. Y., Cheah, C. S., Lamb, M. E., & Zhou, N. (2017). Associations between parenting styles and perceived child effortful control within Chinese families in the United States, the United Kingdom, and Taiwan. Journal of Cross-Cultural Psychology, 48(6), 795-812. doi: 10.1177/0022022117706108
14. Kağıtçıbaşı, Ç. (1982). Old-age security value of children: Cross-national socio-economic evidence. Journal of Cross-Cultural Psychology, 13(1), 29-42. doi.org/10.1177/0022022182131004
15. Kağıtçıbaşı, C. (2017). Family, self, and human development across cultures: Theory and applications. New York: Routledge.
16. Kağıtçıbaşı, Ç., & Ataca, B. (2005). Value of children and family change: A three-decade portrait from Turkey. Applied Psychology: An International Review, 54(3), 317-338. doiI: 10.1111/j.1464-0597.2005.00213.x
17. Kağıtçıbaşı, Ç., Sunar, D., & Bekman, S. (2001). Long-term effects of early intervention: Turkish low-income mothers and children. Journal of Applied Development Psychology, 22(4), 333-361.
18. Keller, H., & Otto, H. (2009). The cultural socialization of emotion regulation during infancy. Journal of Cross-cultural Psychology, 40(6), 996-1011. doi: 10.1177/0022022109348576
19. Kıldan, A. O., Ahi, B. ve Uluman, M. (2012). Öğretmen adaylarının mecazlar yoluyla çocuk kavramına bakış açıları (Boylamsal bir çalışma). Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 149-165.
20. Koçer, H., Ünal, F. ve Eskidemir Meral, S. (2015). Okul öncesi öğretmen adaylarının “çocuk” kavramına ve “öğretmen” kavramına ilişkin metaforlarının öğretmenlik uygulama planlamalarına yansıması. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 171185.
21. Kuyucu, Y., Şahin, M. ve Kapıcıoğlu, O. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin “çocuk” kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 43-53.
22. Lansford, J. E. (2022). Annual research review: Cross‐cultural similarities and differences in parenting. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 63(4), 466-479. doi: 10.1111/jcpp.13539
23. Lansford, J.E., Badahdah, A.M., & Ben Brik, A. (2021). Families in the Gulf region. In J.E. Lansford, A. Ben Brik & A.M. Badahdah (Eds.), Families and social change in the Gulf region (pp. 1-16). New York, NY: Routledge.
24. Lüle-Mert, E. (2021). Okul öncesi öğretmenler ve öğretmen adaylarının “Çocuk” kavramına ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla analizi. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies, 14(85), 1-14. doi: 10.29228/JASSS.41702
25. Massengill Shaw, D., & Mahlios, M. (2008). Pre-service teachers’ metaphors of teaching and literacy. Reading Psychology, 29(1), 31e60. doi: 10.1080/02702710701568397
26. Özdemir, B., Adıgüzel, M. ve Yıldız, K. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk kavramına ilişkin metaforik algıları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(96), 104-120. doi: 10. 29228/ASOS.36749
27. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th Ed.). California: Sage Publications.
28. Pesen, A. (2015). Ebeveynlerin “çocuk” kavramına yükledikleri metaforlar. Turkish Studies, 10(15), 731-748. doi: 10.7827/TurkishStudies.8826
29. Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarının çocuk kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 281-326.
30. Ünal, D. D., Silik, C. E. ve Çetinkaya, F. Ö. (2021). Rekreasyon bölümü öğrencilerinin çocuk kavramına ilişkin metaforik algıları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 325-350.
31. Wang, Q., & Leichtman, M. D. (2000). Same beginnings, different stories: A comparison of American and Chinese children's narratives. Child development, 71(5), 1329-1346. doi: 10.1111/1467-8624.00231
32. Yağmurlu, B., & Sanson, A. (2009). Acculturation and parenting among Turkish mothers in Australia. Journal of Cross-Cultural Psychology, 40(3), 361-380. doi: 10.1177/0022022109332671
33. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
34. Zhao, H., Coombs, S., & Zhou, X. (2010). Developing professional knowledge about teachers through metaphor research: facilitating a process of change. Teacher Development, 14, 381e395. doi: 10.1080/13664530.2010.504024