Türkiye’de 21. Yüzyıl Becerilerine Yönelik Doktora Tezlerinin Akademik Eğilimler Açısından İncelenmesi (2017–2023)

Bu çalışma, Türkiye’de 21. yüzyıl becerileri temelli hazırlanan doktora tezlerini inceleyerek bu alandaki akademik yönelimleri, eğilimleri ve araştırma odaklarını görünür kılmayı amaçlamaktadır. 21. yüzyıl becerileri; bireylerin hızla değişen toplumsal, teknolojik ve ekonomik koşullara uyum sağlayabilmesi, üretken ve yaratıcı bireyler olarak topluma katkı sunabilmesi için gerekli olan eleştirel düşünme, problem çözme, iletişim, iş birliği, yaratıcılık, dijital okuryazarlık, yaşam boyu öğrenme ve yenilikçilik gibi çok boyutlu becerileri kapsamaktadır. Bu beceriler, çağdaş eğitim anlayışının temel unsurlarından biri hâline gelmiş ve birçok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de öğretim programlarında merkezi hedefler arasında yerini almıştır. Bu bağlamda, çalışmada 2017-2023 yılları arasında YÖK Ulusal Tez Merkezinde yayımlanmış olan ve 21. yüzyıl becerileri konusunu ele alan 32 doktora tezi betimsel analiz ile incelenmiştir. İnceleme sürecinde tezler; yayın yılı, üniversite türü, ana bilim dalı, araştırma konusu, yöntem, model, örneklem türü, veri toplama araçları ve analiz teknikleri gibi çeşitli ölçütlere göre sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, bu alandaki akademik ilginin son yıllarda belirgin biçimde arttığını; özellikle öğrenci merkezli konulara ve eğitim bilimleri temelli çalışmalara yoğunlaşıldığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, öğretmen yeterlikleri, öğretim programı geliştirme ve ölçme-değerlendirme gibi alanlarda sınırlı sayıda çalışmanın yer aldığı görülmüştür. Araştırma sonuçları, disiplinler arası bakış açısının güçlendirilmesi ve uygulamaya dönük araştırmaların teşvik edilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

This study aims to reveal the academic orientations, trends, and research foci in the field by examining doctoral dissertations written on 21st-century skills in Türkiye. The concept of 21st-century skills encompasses a broad set of competencies—such as critical thinking, problem solving, communication, collaboration, creativity, digital literacy, lifelong learning, and innovation—that are essential for individuals to adapt to rapidly changing social, technological, and economic conditions and to become productive and engaged members of society. These skills have become central components of contemporary educational paradigms and are increasingly prioritized in national curricula, including in Türkiye. A total of 32 doctoral dissertations published between 2017 and 2023 in the National Thesis Center of the Council of Higher Education (YÖK), focusing on 21st-century skills, were analyzed through descriptive analysis. The dissertations were classified according to various criteria, including year of publication, university type, academic discipline, research topic, methodology, model, sample group, data collection tools, and analysis techniques. The findings indicate a notable increase in academic interest in 21st-century skills in recent years, with a particular concentration on student-centered themes and studies rooted in educational sciences. However, the results also reveal a relative scarcity of research focusing on teacher competencies, curriculum development, and assessment and evaluation. Overall, the study underscores the need to promote interdisciplinary approaches and to support practice-oriented research in order to enrich the field and strengthen the integration of 21st-century competencies into educational practices.