Araştırma Makalesi

Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi

Cilt: 45 Sayı: 3 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi

Öz

Dijitalleşmenin sosyal yaşam üzerindeki etkileri, özellikle genç yetişkinler arasında yeni dışlanma biçimlerini beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin phubbing (telefona yönelerek karşısındakini görmezden gelme) davranışına maruz kalma düzeylerinin üniversite aidiyeti üzerindeki etkisi, algılanan stres ve psikolojik sağlamlık değişkenlerinin aracılık rolleri bağlamında incelenmiştir. Araştırma, İstanbul ve Iğdır illerindeki üniversitelerden 420 öğrencinin katılımıyla yürütülmüş ve ilişkisel tarama modeli kapsamında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, phubbinge maruz kalmanın öğrencilerde algılanan stres düzeyini artırdığını, psikolojik sağlamlık düzeyini azalttığını ve üniversiteye yönelik aidiyet duygusunu hem doğrudan hem de dolaylı yollarla olumsuz etkilediğini göstermektedir. Psikolojik sağlamlık, aidiyet duygusunu destekleyici bir tampon mekanizma olarak işlev görürken; algılanan stres, bu bağı zayıflatıcı bir aracı değişken olarak öne çıkmaktadır. Yapısal model analizleri, phubbing ile üniversite aidiyeti arasındaki ilişkide algılanan stres ve psikolojik sağlamlık aracılığında kısmi aracılık etkisi bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma, dijital dışlanma biçimlerinin üniversite öğrencilerinin psikolojik ve sosyal iyi oluşları üzerindeki etkilerini çok boyutlu bir şekilde ele alarak literatüre özgün katkılar sunmaktadır. Sonuçlar, üniversite ortamlarında dijital etkileşim biçimlerinin sosyal ilişkiler ve kurumsal bağlılık üzerindeki belirleyici rolüne dikkat çekmekte ve psikolojik danışma hizmetlerinde dijital farkındalık odaklı müdahalelerin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Phubbing, Üniversite Aidiyeti, Algılanan Stres, Psikolojik Sağlamlık, Dijital Dışlanma

Kaynakça

  1. Arnett, J. J. (2023). Emerging adulthood: The winding road from the late teens through the twenties (3rd ed.). Oxford University Press
  2. Arslan, G. (2021). School belongingness, well-being, and mental health among adolescents: Exploring the role of loneliness. Australian Journal of Psychology, 73(1), 70-80. https://doi.org/10.1080/00049530.2021.1904499
  3. Arslan, G., & Coşkun, M. (2023). School belongingness in academically at-risk adolescents: Addressing psychosocial functioning and psychological well-being. Journal of Happiness and Health, 3(1), 1-13. https://doi.org/10.47602/johah.v3i1.9
  4. As, M. (2014). Ordinary magic: Resilience in development. New York, NY, US: Guilford Press.[Google Scholar].
  5. Baranova, T., Kobicheva, A., & Tokareva, E. (2022). Effect of phubbing on students’ performance. In International School on Neural Networks, Initiated by IIASS and EMFCSC (pp. 849–856). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-11051-1_87
  6. Barbed-Castrejón, N., Navaridas-Nalda, F., Mason, O., & Ortuño-Sierra, J. (2024). Prevalence of phubbing behaviour in school and university students in Spain. Frontiers in Psychology, 15, Article 1396863. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1396863
  7. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
  8. Beyens, I., Pouwels, J. L., van Driel, I. I., Keijsers, L., & Valkenburg, P. M. (2020). Social media use and adolescents’ well-being: Developing a typology of person-specific effect patterns. Communication Research, 47(6), 772–796. https://doi.org/10.1177/00936502211038196
  9. Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). Guilford Press
  10. Büyüköztürk, Ş. (2022). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (28. baskı). Pegem Akademi.

Kaynak Göster

APA
Naz, N., & Malgaz Güçlü, D. (2025). Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 45(3), 729-748. https://doi.org/10.17152/gefad.1746635
AMA
1.Naz N, Malgaz Güçlü D. Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi. GEFAD. 2025;45(3):729-748. doi:10.17152/gefad.1746635
Chicago
Naz, Nurhan, ve Dilan Malgaz Güçlü. 2025. “Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 45 (3): 729-48. https://doi.org/10.17152/gefad.1746635.
EndNote
Naz N, Malgaz Güçlü D (01 Aralık 2025) Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 45 3 729–748.
IEEE
[1]N. Naz ve D. Malgaz Güçlü, “Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi”, GEFAD, c. 45, sy 3, ss. 729–748, Ara. 2025, doi: 10.17152/gefad.1746635.
ISNAD
Naz, Nurhan - Malgaz Güçlü, Dilan. “Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 45/3 (01 Aralık 2025): 729-748. https://doi.org/10.17152/gefad.1746635.
JAMA
1.Naz N, Malgaz Güçlü D. Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi. GEFAD. 2025;45:729–748.
MLA
Naz, Nurhan, ve Dilan Malgaz Güçlü. “Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 45, sy 3, Aralık 2025, ss. 729-48, doi:10.17152/gefad.1746635.
Vancouver
1.Nurhan Naz, Dilan Malgaz Güçlü. Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi. GEFAD. 01 Aralık 2025;45(3):729-48. doi:10.17152/gefad.1746635