Araştırma Makalesi

Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı

Cilt: 46 Sayı: 2 7 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı

Öz

Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler branşından öğretmen ve okul idarecilerinin merkezi sınavı nasıl anlamlandırdıklarını ve bu duruma dair deneyimlerini incelemektir. Fenomenoloji deseniyle yürütülen çalışmanın katılımcılarını 4 öğretmen ve 3 okul idarecisi oluşturmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilen veriler tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgular, katılımcıların sosyal bilgiler dersini yaşam becerileri, vatandaşlık eğitimi ve geçmişle bağ kurma gibi kritik işlevleriyle hayati gördüklerini ancak merkezi sınav öncelikleri nedeniyle dersin sistematik olarak değersizleştiğini ortaya koymaktadır. Liselere geçiş sisteminde (LGS) sosyal bilgilerden soru çıkmaması, dersin sadece öğrenciler nezdinde değersiz olarak algılanmasına değil; aynı zamanda sınav odaklı yüzeysel öğrenmeye, kaynak eşitsizliğine ve okul hiyerarşisinde dersin alt sıralara itilmesine neden olmaktadır. En çarpıcı bulgu, merkezi sınav baskısının öğretmenlerin mesleki imajını zedelediği ve saygınlık arayışındaki öğretmenlerin çözüm olarak yöneticilik kadrolarına yöneldiğidir. Öğretmenler bu olumsuz algıyı kırmak için mücadele etse de kısıtlı ders saati ve sınav odaklı ortam nedeniyle pedagojik hedeflere ulaşamamaktadır. Katılımcılar, sosyal bilgiler dersinin LGS'ye dahil edilmesinin kısa vadede statü ve motivasyonu iyileştireceğine inanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal bilgiler, LGS, Hesap verilebilirlik, Yüksek riskli test

Kaynakça

  1. Acar, M., & Buldur, S. (2021). Fen bilimleri öğretmenlerinin gözünden merkezi sınavlar: Olumlu ve olumsuz etkileri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 11(1), 390-414. https://doi.org/10.18039/ajesi.758369
  2. Albrecht, S. F., & Joles, C. (2003). Accountability and access to opportunity: Mutually exclusive tenets under a high-stakes testing mandate. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 47(2), 86–91. https://doi.org/10.1080/10459880309604435
  3. Alkar, E., & Avcı, Y. (2025). Ortak sınav uygulamalarına yönelik öğretmen görüşleri: İlk deneyimler. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 67-86. https://doi.org/10.52826/mcbuefd.1460690
  4. An, S. (2017). Preparing elementary school teachers for social studies instruction in the context of edTPA. The Journal of Social Studies Research, 41(1), 25-35. https://doi.org/10.1016/j.jssr.2015.10.002
  5. Anderson, J. A. (2005). Accountability in education. Education policy series. International Academy of Education & International Institute for Educational Planning. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000140986
  6. Arviv-Elyashiv, R., & Avidov-Ungar, O. (2024). Teachers’ perceptions of national large-scale assessment: The pedagogical dimension. Educational Review, 76(6), 1691–1707. https://doi.org/10.1080/00131911.2023.2256996
  7. Atılgan, H. (2018). Türkiye’de kademeler arası geçiş: Dünü-bugünü ve bir model önerisi. Ege Eğitim Dergisi, 19(1), 1-18. https://doi.org/10.12984/egeefd.363268
  8. Au, W. (2007). High-stakes testing and curricular control: A qualitative metasynthesis. Educational Researcher, 36(5), 258-267. https://doi.org/10.3102/0013189X07306523
  9. Au, W. (2009). Social studies, social justice: W(h)ither the social studies in high-stakes testing?. Teacher Education Quarterly, 36(1), 43-58.
  10. Ayscue, J. B., Fusarelli, L. D., & Uzzell, E. M. (2023). Equity and early implementation of the Every Student Succeeds Act in state-designed plans during COVID. Educational Policy, 37(7), 1917-1949. https://doi.org/10.1177/08959048221130994

Kaynak Göster

APA
Tünkler, V., & Yazar, G. (2026). Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(2), 445-468. https://doi.org/10.17152/gefad.1825209
AMA
1.Tünkler V, Yazar G. Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı. GEFAD. 2026;46(2):445-468. doi:10.17152/gefad.1825209
Chicago
Tünkler, Vural, ve Gönül Yazar. 2026. “Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 46 (2): 445-68. https://doi.org/10.17152/gefad.1825209.
EndNote
Tünkler V, Yazar G (01 Ağustos 2026) Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 46 2 445–468.
IEEE
[1]V. Tünkler ve G. Yazar, “Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı”, GEFAD, c. 46, sy 2, ss. 445–468, Ağu. 2026, doi: 10.17152/gefad.1825209.
ISNAD
Tünkler, Vural - Yazar, Gönül. “Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 46/2 (01 Ağustos 2026): 445-468. https://doi.org/10.17152/gefad.1825209.
JAMA
1.Tünkler V, Yazar G. Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı. GEFAD. 2026;46:445–468.
MLA
Tünkler, Vural, ve Gönül Yazar. “Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 46, sy 2, Ağustos 2026, ss. 445-68, doi:10.17152/gefad.1825209.
Vancouver
1.Vural Tünkler, Gönül Yazar. Öğretmenlerin ve Okul İdarecilerinin Merkezi Sınavların Sonuçlarına İlişkin Bakış Açıları: Sosyal Bilgiler Bağlamı. GEFAD. 01 Ağustos 2026;46(2):445-68. doi:10.17152/gefad.1825209