Sahih Kırâat Şartlarının Mukayesesi
Öz
Kırâat ilmi, Kur’ân-ı Kerîm’in ve muhtelif okuyuşlarının muhafazası ve günümüze kadar sahih şekilde ulaşmasını amaçlayan ilim dalıdır. Bu ilmin merkezinde ise rivayet olgusu vardır. İlgili okuyuşlar, kırâat imamları ve âlimleri tarafından Hz. Peygamber’den nakledilerek günümüze kadar inkıta olmaksızın ulaştırılmaya çalışılmıştır. Okuyuş rivayetleri aktarılırken birçok merhaleden geçmiş ve kırâatlerin kabulü noktasında ilgili âlimler tarafından muhtelif şartlar ortaya konmuştur. Bu çalışmada kırâatler özelinde sahih kavramına kısaca değinilmiş, alandaki otoritesine binâen İbnü’l-Cezerî’nin sahih kırâat şartları tasnifine göre ilgili kriterler incelenmiştir. Bunun yanında şartların birbiri ile mukayesesi yapılmış, çalışmayı amacı dışına çıkarmamak için kısa örnekler ile yetinilmiştir. Sahih kırâat şartları ayrı ayrı başlıklar altında incelenirken, mütekaddim kırâat âlimlerinin görüşlerine yer verilmiştir. Ayrıca ilgili başlıkların altında gerekli şartların konulma nedenlerine temas edilerek her bir şartın önemine vurgu yapılmıştır. İttisal meselesiyle bağlantısı olması nedeniyle, kırâatlerin tevâtürlüğü ve mütevâtirliğin sahih kırâatler özelinde şart olup olmadığı meselesine kısaca değinilmiştir. Bu tahlillerin sonucunda genel bir mukayese yapılmış, ilgili şartların ana omurgası ve onu destekleyen diğer şartların değeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma boyunca kırâat ilminin ana eserlerinden faydalanılmaya çalışılıp gerektiği yerlerde güncel çalışmalara da atıflar yapılmıştır. Sonuç olarak ittisal şartının sair şartlara kıyasla ön plana çıktığı tespit edilmiştir. Bunun yanında diğer şartların da göz ardı edilemeyeceği vurgulanmıştır. Alandaki sahih kırâat şartları ile alakalı çalışmalara ek olarak bu şartların birbiri nezdindeki mukayesesinin, kırâat ilmi ile iştigal edenlere farklı bir bakış açısı kazandıracağı kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ağırbaş, A., Kırâat Eğitim-Öğretim Geleneği ve Günümüzdeki Uygulamalar, DİB Yayınları, Ankara 2022.
- Apaydın, H. Y., “Mütevâtir”, DİA, C. 32, TDV Yayınları, İstanbul 2006, ss. 208-211.
- Arslan, D., “Kırâat İlminde İcâzetname Geleneği ve Bir İcâzet Örneği”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (2) 2003, 291-317.
- Bennâ, A. M., İthâfu Fudalâi’l-Beşer fi’l-Kırââti’l-Erbeate Aşer, thk. Enes Mihre, Dâru’l-Kütübü’l-İmiyye, Lübnan 2006.
- Buğda, S., “Fıkıh Usûlü Disiplininde Âhâd Haberin Bilgi ve Delil Değeri”, İhya Uluslararası İslâm Araştırmaları Dergisi, 8/1, 15 Ocak 2022, 348-373.
- Buhârî, E. A. M. İ., Sahîhu’l-Buhârî, thk. Mustafa Dîb el-Buga, Daru İbn Kesîr, Dımeşk 1993.
- Cezâirî, T. S. A., Tevcîhu’n-Nazar ilâ Usûli’l-Eser, thk. Abdulfettar Ebû Gudde, Mektebetü’l-Matbûâti’l-İslâmiyye, Halep 1995.
- Cezerî, Ş. M., en-Neşr fi’l-Kırââti’l-Aşr, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2010.
- Cezerî, Ş. M., Müncidü’l-Mukriîn ve Mürşidü’t-Tâlibîn, thk. Nasır Muhammedî Muhammed Câd, Dâru’l-Meymân, Riyad 2012.
- Curcânî, A. M., Tarifât, Dâru’l-Kutubu’l-İlmiyye, Beyrût 1983.