Gençliğin Manevi İnşası: Kur’an ve Hadislerde Gençlik Kavramı

Öz

Kur’an ve hadis, insan hayatının en dinamik dönemi olan gençliğe dair birçok mesaj sunar. Bu çalışmada, Kur’an-ı Kerim’de gençlik kavramı hadislerde gençliğe bakış ve günümüz gençliğinin dini referanslarla nasıl şekillendirilebileceği ele alınmaktadır. Söz konusu çalışma, gençlik olgusunu Kur’an-ı Kerim’de yer alan ayetler ve Hz. Peygamber’in sünnetinde ifade edilen hadisler çerçevesinde ele alarak, bu iki temel kaynaktan hareketle bütüncül bir değerler sistemi inşa etmeyi hedeflemektedir. Kur’an’da gençlik, örneğin Hz. İbrahim, Hz. Yusuf ve Ashâb-ı Kehf gibi şahsiyetler üzerinden anlatılarak; inanç, cesaret, tevhid mücadelesi ve ahlaki istikamet gibi kavramlarla ilişkilendirilmiştir. Ayrıca geleceğimizin teminatı olan gençliğin manevi krizleri ve değer arayışları bağlamında İslamî referansların yol göstericiliği tartışılmış ve makale sonunda gençliğinin birtakım problemlere düşmemeleri için aile ve gençlere tavsiyelerde bulunulmuştur. Sonuç olarak, Kur’an ve Sünnet ışığında bilinçli bir gençlik inşasının bireysel ve toplumsal açıdan zaruri olduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• İslam
• Ayet
• Hadis
• Maneviyat
• Gençlik.

The Spiritual Formation of Youth: The Concept of Youth in the Qur’an and Hadith

Öz

The Qur’an and the Hadith present numerous messages regarding youth, which is the most dynamic period of human life. This study addresses the concept of youth in the Qur’an, the perspective on youth in the Hadith, and how contemporary youth can be shaped through religious references. It aims to present a framework of values in light of Qur’anic verses and the sayings of the Prophet Muhammad (peace be upon him) concerning youth. In the Qur’an, youth is depicted through figures such as Prophet Ibrahim, Prophet Yusuf, and the Companions of the Cave, and is associated with concepts such as faith, courage, the struggle for monotheism, and moral integrity. Furthermore, in the context of the spiritual crises and search for values experienced by today’s youth who are considered the guarantors of our future the guiding role of Islamic references is discussed. The article concludes with recommendations for families and young people to help them avoid various problems. In conclusion, it is revealed that building a conscious youth in the light of the Qur’an and the Sunnah is essential both individually and socially.

Anahtar Kelimeler

• Islam
• Verse
• Hadith
• Spirituel
• Youth.

Kaynakça

1. Akpolat, Sabri. “Peygamberimiz ve Gençlik”. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/17 (Haziran 2007), 243-257.
2. Akün, Ömer Faruk. “Yûşa”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 02 Ağustos 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/yusa
3. Bardakçı, Mehmet Necmettin. “Mevlana Perspektifinden Gençlik Problemleri ve Çözüm Yolları”. Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi (2005) 260-277
4. Bardakoğlu, Ali. “Bulûğ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 22 Temmuz 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/bulug
5. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. Delâilu’n-Nübüvve. thk. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1408/1988.
6. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail b. İbrâhîm el-Cu’fî. el-Câmi’u’s-Sahîh. thk. Muhammed Züheyr b. Nâsır en-Nâsır. Beyrut: Dâru Tavku’n-Necât, tsz.
7. Çonkor, Burhan. “Kur’an’ın Kavramlara Kattığı Mana Derinliği Üzerine Feta Örneği”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş-ı Veli Araştırma Dergisi 104 (Ekim 2022), 378.
8. Develioğlu, Ferit. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat. Ankara: Aydın Kitapevi, 1970.

9. Doğan, Mehmet. Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Gerçek Hayat Yayınevi, 2001.
10. Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eş’as b. İshâk el-Ezdi es-Sicistânî. Sünen-i Ebû Dâvûd. thk. Muhammed Muhyiddin Abdülhamîd. Beyrut: el-Mektebetü’l-Asriyye, tsz.
11. Erbaş, Ali. “Peygamberimiz ve Gençlik”. Peygamberimiz ve Gençlik. ed. Elif Erdem – Hale Şahin. 7-12. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2018.
12. Güler, Musa. “Kur’an-ı Kerim’de İdeal Gençlik Modeli”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (2020), 114-127 Gündüz, Turgay. İslam, Gençlik ve Din Eğitimi. Bursa: Düşünce Kitabevi, 2002.
13. Harman, Ömer Faruk. “Yûşa”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 22 Temmuz 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/yusa
14. İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. Sünenü İbn Mâce. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Beyrut: Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-Arabiyye, tsz.
15. İbn Manzûr, Ebû’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mukerrem. Lisânü’l-Arab. thk. Abdullah Ali el-Kebîr. Kahire: Dâru’l-Maârif, tsz.
16. Karacelil, Süleyman. “Ashâb-ı Kehf Kıssası Bağlamında Gençlik Değerleri”. Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi (2011) 21-38
17. Karaman, Hayrettin - Dönmez, İbrahim Kâfi vd. Kur’an Yolu Türkçe Meal ve Tefsiri. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2020.
18. Korkut, Şenol. Gençlik Sorunları ve İntihar. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2008.
19. Münevver, Zeynüddîn Muhammed Abdürra’ûf b. Tâcil’ârifîn b. Nûreddîn Alî el-Haddâdî. Feyzu’l-Kadîr Şerhu’l-Câmii’s-Sağîr. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1414/1994.
20. Nursî, Said. Kastamonu Lâhikası. İstanbul: RNK Neşriyat, 2014.
21. Özdemir, Şuayib-Kavak, Rahime. “Kur’an ve Hadislerde Gençlik Dönemi Özellikleri”. International Periodical For The Languages, Literature And History of Turkish or Turkic 9/2 (2014), 2-17
22. Özköse, Kadir. “Kur’an’ın Gençleri”. Yeni Dünya Dergisi (Haziran 2019), 38
23. Rağıb el-İsfahânî, Ebû’l-Kâsım el-Hüseyn b. Muhammed. el-Müfredât fî Garîbi’l-Kur’ân. thk. Muhammed Seyyid Keylânî. Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 2010.
24. Taberânî, Ebû’l-Kâsım Süleymân b. Ahmed. el-Mu’cemü’l-Kebîr. thk. Hamdî Abdülmecîd es-Selafî. Kahire: Mektebetü İbn Teymiyye, tsz.
25. Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre es-Sülemî. Sıfetü’l-Kıyâme ve’l-Envâr ve’l-Eşrât. Beyrut: tsz. Ural, A. Ali. “Daha On Yedi”. Diyanet Aylık Dergi 335 (Kasım 2018)
26. Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi. Hak Dini Kur’an Dili. İstanbul: Bilnet Matbaacılık ve Yayıncılık, 2021.
27. Yıldırım, Enbiya. “Hz. Peygamber’i Gençlere Anlatabilmek”. Diyanet Aylık Dergi 335 (Kasım 2018),