SYSTEMATIC REVIEW OF SENSORY ANALYSIS RESEARCH PUBLISHED IN DERGIPARK: METHODS, APPLICATIONS AND TRENDS

Öz

This systematic review examined sensory analysis studies published in Dergipark, focusing on the methods, applications, and trends in the field. A total of 87 studies published between 2021 and 2025 were included in the analysis based on predefined inclusion and exclusion criteria. The most commonly used sensory analysis method is the hedonic scale; paired comparison tests, sensory evaluation questionnaires, flavour profile analysis, and ranking tests have also been employed in many studies. The number of panel lists ranged from 8 to 106 with varying levels of training (trained, semi-trained, or untrained. Statistical analyses such as ANOVA, Friedman test, Kruskal-Wallis test, and Tukey test are frequently used to determine significant differences between samples. The majority of studies have focused on food products, aiming to evaluate sensory properties, develop new products, and assess shelf life. However, the diversity in methodologies and limited reporting of anelist training processes and trainer qualifications are notable shortcomings. Additionally, there was a lack of demographic data reporting or consideration in the analyses. These findings highlight the importance of sensory analysis in food quality assessment and product development.

Anahtar Kelimeler

• Sensational Analysis
• Systematic Review
• Prisma checklist

DERGİPARK'TA YAYINLANAN DUYUSAL ANALİZ ÇALIŞMALARININ SİSTEMATİK İNCELEMESİ: YÖNTEMLER, UYGULAMALAR VE EĞİLİMLER

Öz

Bu sistematik derleme, Dergipark’ta yayınlanan duyusal analiz çalışmalarını, bu alandaki yöntemlere, uygulamalara ve eğilimlere odaklanarak incelemektedir. Önceden tanımlanmış dahil etme ve hariç tutma kriterleri temel alınarak 2021-2025 yılları arasında yayımlanan toplam 87 çalışma analize dahil edilmiştir. En sık kullanılan duyusal analiz yöntemi hedonik ölçekler olurken, ikili karşılaştırma testleri, duyusal değerlendirme anketleri, lezzet profili analizi ve sıralama testleri de birçok çalışmada kullanıldı. Panelistlerin sayısı 8 ile 106 arasında değişmekte olup, eğitim seviyeleri de farklıdır (eğitimli, yarı eğitimli veya eğitimsiz). ANOVA, Friedman testi, Kruskal-Wallis testi ve Tukey testi gibi istatistiksel analizler örnekler arasındaki önemli farklılıkları belirlemek için sıklıkla kullanılmıştır. Çalışmaların çoğunda, duyusal özellikleri değerlendirmeyi, yeni ürünler geliştirmeyi ve raf ömrünü değerlendirmeyi amaçlayan gıda ürünlerine odaklanmıştır. Bununla birlikte, metodolojilerdeki çeşitlilik ve panelist eğitim süreçleri ile eğitmen niteliklerinin sınırlı raporlanması dikkate değer eksikliklerdir. Ayrıca, demografik verilerin raporlanmaması veya analizlerde dikkate alınmaması da gözlemlenmiştir. Bulgular, gıda kalitesi değerlendirmesi ve ürün geliştirmede duyusal analizin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Duyusal Analiz
• Sistematik Derleme
• Prisma Kontrol Listesi

Kaynakça

1. Altan, C. O., Kocatepe, D., İpar, M. S., Çorapçı, B., Köstekli, B., Turan, H. (2023). The Effect of Microbial Transglutaminase (MTGase) Enzyme on Physical, Sensorial & Nutritional Properties of Atlantic Salmon (Salmo salar Linnaeus, 1758) Meatballs. JAFAG, 40(1), 41–49. https://doi.org/10.55507/gopzfd.1219841
2. Altuğ, T. (2019). Gıdalarda Duyusal Değerlendirme. Sidaş Medya Ltd. şti.
3. Asha, P., Ramachandra, H. V., Somnath, S., Chaithra, Subramanga, S. G., Satheesha, T. Y. (2024). AI-Powered Recipe Creation. Acta Scientiae, 07(1), 486–495. https://doi.org/ 10.17648/acta.scientiae.6383
4. Avcılar, Ö. V., Yılmaz, E. (2023). The Effects of Different Slaughter Ages & Gender on Some Meat Quality Characteristics, Texture & Sensory Evaluation Values in Japanese Quails. Kvj, 16(3), 287–292. https://doi.org/10.30607/kvj.1318367
5. Ayçiçek, H. C., Esen, Z. N., Berktaş, S., Çam, M. (2024). Turuncu Havuç (Daucus Carota L.) Karotenoidleri ile Zenginleştirilmiş Kefir Üretimi. KFBD, 14(3), 1290–1300. https://doi.org/ 10.31466/kfbd.1452611
6. Aydın, Ç. M. (2024). Evaluation of Novel Plant-Based Milk Produced from Melon Kernel. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 11(22), 82–92. https://doi.org/10.54365/ adyumbd.1366487
7. Bağdat, E. Ş. Ilıkkan, K., Ö., (2024). Investigation of Microbiological, Physicochemical, & Sensory Properties of a Kefir Drink Fortified with Propolis. Çukurova Tarım Gıda Bil. Der., 39(1), 35–44. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cutarim/ issue/85563/1341807
8. Balcı Torun, F., Ozdemir, F. (2021). Çilek Aromasının Depolama Kararlılığı Üzerine Püskürterek Kurutma Yöntemiyle Enkapsülasyon İşleminin Etkisi Ve Mikrokapsüllerin Model Gıdalarda Etkinliğinin Belirlenmesi. GIDA, 46(3), 751–765. https://doi.org/10.15237/ gida.GD21070

9. Başar, B., Kement, Ü., Güner, Ç. (2022). Üçüncü Nesil Kahve Demleme Yöntemlerinde Duyularin Rolü. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 6(2), 277–293. https://doi.org/ 10.32958/gastoria.1093593
10. Baylan, İ., Badem, A. (2023). Bazı Geleneksel Ürünlerin Mor Un ile Formüle Edilmesi ve Duyusal Analiz ile Değerlendirilmesi. KAD, 17, 197–207. https://doi.org/10.46250/ kulturder.1267884
11. Bekiş, P., Can, Ö. P. (2021). Peynır Altı Suyunun Kefirde Kullanım Olanakları. IJIEA, 5(1), 49–55. https://doi.org/10.46460/ijiea.922816
12. Bensaid, S., J-F., O., L., S. Adolphe, D. (2006). The effect of pattern construction on the tactile feeling evaluated through sensory analysis. The Journal of The Textile Institute, 97(2), 137–145. https://doi.org/10.1533/joti.2005.0146
13. Bi, J., Ennis, D. M. (2000). Statistical Models For The A‐Not A Method. Journal of Sensory Studies, 16, 215–237. Bratcher, C. L. (2013). Trained Sensory Panels. In The Science of Meat Quality (pp. 207–213). John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/ 9781118530726.ch11
14. Briscione, J., Parkhurst, B. (2018). The Flavor Matrix The Art & Science of Pairing Common Ingredients to Create Extraordinary Dishes. Houghton Mıfflin Harcourt.
15. Budak, N. H. (2024). Gastronomide Fonksiyonel Bir Ürün: Vişne Sirkesi. TURAR, 13(1), 120–136. https://doi.org/10.7460/turar.1464192
16. Çakir, S. Y. (2010). Markaların Duyular Yoluyla Şekillenmesi: Duyusal Markalama. Erciyes İletişim Dergisi, 4(1), 39–62.
17. Çakmak, T., Sancak, Y. C. (2023). Determination of Biogenic Amine Formation, Microbiological & Sensory Changes in Carp (Cyprinus carpio L., 1758) Stored at Cold (4°C). Van Vet J, 34(1), 32–42. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1209788
18. Califano, G., Zhang, T., Spence, C. (2024). Would you trust an AI chef? Examining what people think when AI becomes creative with food. International Journal of Gastronomy & Food Science, 37(April), 100973. https://doi.org/10.1016/ j.ijgfs.2024.100973
19. Campo, R., Rosato, P., Battisti, E. (2022). Multisensory analysis & wine marketing: systematic review & perspectives. British Food Journal, 124(10), 3274–3292. https://doi.org/ 10.1108/BFJ-03-2021-0222
20. Cankurtaran, T., K., Bilgiçli, N. (2024). Yumurtalı ve Yumurtasız Formüle Edilen Madımak (Polygonum cognatum) Tozu İlaveli Eriştelerin Fonksiyonel İçeriği ve Duyusal Özellikleri. NEU Fen Muh Bil Der, 6(1), 124–138. https://doi.org/10.47112/neufmbd.2024.37
21. Cansev, Z., Sabuncu, M., Gülkun, G., Ateş, M., Cansev, A., Şahan, Y. (2024). Enginar yan ürünleri ile zenginleştirilmiş bisküvilerin fizikokimyasal ve fonksiyonel özelliklerinin değerlendirilmesi. gidaveyem, 31, 1–11. https://doi.org/10.56833/ gidaveyem.1368324
22. Çimen, H., Kızılkaya, P., Sayın, B., Baltakesmez, D. A., Kırmacı, F. (2025). Goose Meat: Salting/drying effect on nutritional value, physicochemical & sensory properties. Gidaveyem, 33, 40–50. https://doi.org/10.56833/ gidaveyem.1620763
23. Civelek, P., Kotancılar, H. G., Seyyedcheraghi, K. (2024). Investigation of The Effect of Using Whole Wheat Flour & Different Additives in Bread Kadayif on Acrylamide & Hydroxymethyl Furfural (HMF). Gıda Bilimi ve Mühendisliği Araştırmaları, 3(1), 68–78. https://dergipark.org.tr/tr/pub/foodscience/issue/84026/1465804
24. Constantino, L. V., de Araujo, S. R., Suzuki Fukuji, A. S., Nogueira, A. F., de Lima Filho, R. B., Zeffa, D. M., Nicio, T. T., Oliveira, C., Azeredo Gonçalves, L. S. (2022). Post-harvest characterization & sensory analysis of Roma tomato cultivars under organic cultivation: A strategy using consumers & chefs. International Journal of Gastronomy & Food Science, 29(May). https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2022.100564
25. Çorapcı, B. (2021). Quality Of Black Scorpionfish (Scorpaena Porcus, Linnaeus 1758) Meat Cooked In Different Cooking Materials. GIDA, 46(6), 1415–1424. https://doi.org/10.15237/ gida.GD21115
26. Cover, S. (1936). a New Subjective Method of Testing Tenderness in Meat—the Paired‐Eating Method. Journal of Food Science, 1(3), 287–295. https://doi.org/10.1111/j.1365-2621.1936.tb17790.x
27. Cross, R. H. (1978). Training & testing of judges for sensory analysis of meat quality. Food Technol., 36, 48–54.
28. Danacıoğlu, D., Pekel, M. (2021). Utilization of Some Plant Based Wastes for a Possible Formulation of Tea Infusion. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 21(1), 122–129. https://doi.org/10.35414/ akufemubid.579032
29. Demirbüker Kavak, D., Akdeniz, B. (2023). Ayva Kabuğunun Diyet Lifi İle Zenginleştirilmiş Kurabiye Üretiminde Kullanılması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 23(6), 1481–1487. https://doi.org/10.35414/ akufemubid.1269471
30. Donmez, A., Sahın, S. N., Cikrikci Erunsal, S. (2022). Impact Of Locust Bean Gum / Xanthan Gum Addition On New Generation Snack Design From Carob Fruit Byproducts. Gida, 47(4), 690–704. https://doi.org/10.15237/ gida.GD22034
31. Doty, R. L., Wylie, C., Potter, M. (2021). Validation of the Waterless Empirical Taste Test ( WETT ® ). September 2020, 864–873.
32. Duizer, L. M., Walker, S. B. (2015). The Application of Sensory Science to the Evaluation of Grain-Based Foods. In Encyclopedia of Food Grains: Second Edition (Vols. 3–4, pp. 144–153). Elsevier Inc. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-394437-5.00134-0
33. Dülger Altıner, D., Özdemir, G., Şahan, Y. (2021). Bazı Tıbbi Bitkilerle Zenginleştirilmiş Ekmeklerin Duyusal Özellikleri Ve Satın Alma Niyetine Etkisi. GIDA, 46(4), 767–784. https://doi.org/10.15237/gida.GD21044
34. Elibol, A., Teyin, G., İntepe, M. C., Arduzlar Kağan, D. (2025). Farklı Boza Çeşitlerinin Duyusal Özelliklerinin Kıyaslanması. A-GASTRO, 9(1), 147–157. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aydingas/issue/90037/1520932
35. Elik, A., Özbek, H. N., Sever, M., Bulut, Ş. E., Işınay, B., Koçak Yanık, D., Dalgıç, A. C., Erdoğdu, F., Göğüş, F. (2022a). Kombine güneş enerjisi destekli hava ve sıcak hava destekli radyo frekans kurutma sistemiyle kurutulan kayısıların nem içeriği, tekstürel ve duyusal özellikleri üzerine depolamanın etkisi. gida ve yem, 27, 36–46. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gidaveyem/issue/68545/1072262
36. Enciso-Martinez, Y., Sepúlveda-Moreno, C. O., González-Pérez, C. J., Ayala-Zavala, J. F. (2022). Statistical methods used for the sensory evaluation of food. In Advances in Mathematics Research. Volume 32 (pp. 61–83). Nova Science Publishers, Inc. https://www.scopus.com/ inward/record.uri?eid=2-s2.0-85141220853&partnerID=40&md5=5ca86c0992354041051c359affff664d
37. Enes, K., Yavuz, G., Ercik, C. (2022). Yöresel yemeklerin standardize edilmesi ve kabul edilebilirliğinin ölçülmesi; Mersin Örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 249–263. https://doi.org/ 10.17494/ogusbd.1161347
38. Ennis, J. M., Jesionka, V. (2011). The Power Of Sensory Discrimination. Journal of Sensory Studies, 26, 371–382. https://doi.org/10.1111/j.1745-459X.2011.00353.x
39. Ercik, C. (2024a). Farklı peynir kombinasyonlarının San Sebastian Cheesecake’in duyusal özellikleri üzerindeki etkisi: Bir duyusal analiz çalışması. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(4), 1880–1900. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1522160
40. Ercik, C. (2024b). The Impact Of Using Different Yeast Species In Bread Production On Consumer Preferences: A Comparative Analysis Of Taste. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 76–93. https://doi.org/10.52122/ nisantasisbd.1436189
41. Ercik, C., Keskin, S. N. (2024a). Duyusal Analiz Kullanılarak Üçüncü Nesil Kahve Demleme Yöntemlerinde Tat Profili Belirleme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 421–439. https://doi.org/10.17494/ ogusbd.1474314
42. Ercik, C., Yavuz, G., Enes, K. (2023). Sürdürülebilir Gastronomi Kapsamında Mersin Mutfağına Özgü Yöresel Tatlıların Standart Reçetelerinin ve Kabul Edilebilirliğinin Belirlenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13, 42–61. https://doi.org/ 10.30783/nevsosbilen.1291159
43. Ergün, H., Taner, G., Yiğit Çınar, A., Karagül Yuceer, Y. (2024). Physicochemical, Biochemical & Sensory Characterization Of Bee Bread From Bursa (Türkiye) Region. U. Arı. D.-U. Bee J., 24(2), 299–310. https://doi.org/10.31467/ uluaricilik.1522990
44. Eroğlu, B., Delik, E., Yıldırım, V., Özçelik, A. T., Tefon Öztürk, B. E. (2023). Investigation of Biochemical & Microbiological Effects of Prunus mahaleb in Fermented Tea Beverage. J. Inst. Sci. & Tech., 13(3), 1600–1612. https://doi.org/ 10.21597/jist.1223639
45. Eroğlu, Z., Özdemir Orhan, N. (2024). Zeytinyağı oleojelinin şortening ikame maddesi olarak kullanılmasının kekin kalite özellikleri üzerine etkisinin belirlenmesi. Food Health, 10(1), 40–51. https://doi.org/10.3153/FH24004
46. Ersoy, B., Baysal, G., Ceyhan, T. (2024). Farklı Yöntemlerle Kurutulmuş Meyve Tozlarının Antioksidan ve Duyusal Özelliklerinin Belirlenmesi. Aydın Gastronomy Dergisi, 8(1), 95–107. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ aydingas/issue/82777/1301850
47. Ersus, S., Çetiner, M., Hayatioğlu, N., Hepçimen, A. Z. (2021). Production of pomegranate snacks as affected by different pre-treatments. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 58(1), 17–24. https://doi.org/10.20289/zfdergi.723460
48. Ersus, S., Hepçimen, A. Z. (2021). Effects of different formulations on quality of pomegranate pestil. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 58(1), 9–15. https://doi.org/10.20289/ zfdergi.715125
49. Espinaco, B. Y., Niizawa, I., Cuffia, F., Zorrilla, S. E., Sihufe, G. A. (2025). Astaxanthin & chia oil encapsulated in gel beads: Evaluation of the impact of their addition in a commercial yogurt by a consumer-based sensory analysis. International Dairy Journal, 160(September 2024), 106080. https://doi.org/10.1016/j.idairyj.2024.106080
50. Fidan, Z., Aktaş, K. (2025). Improvement of bread kadayıf formulation with wheat germ addition & different fermentation methods. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg., 14(1), 132–140. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1560845
51. Fırat, M. Ç., Çetin, B. (2024). Geleneksel Yoğurtlardan Yoğurt Bakterilerinin İzolasyonu ve İzole Edilen Bakterilerin Yoğurt Nitelikleri Üzerine Etkisi. Gıda Bilimi ve Mühendisliği Araştırmaları, 3(2), 123–129. https://dergipark.org.tr/tr/pub/foodscience/issue/87560/1559984
52. Gargacı Kınay, A., Duyar, H. A. (2021). Grissini Üretiminde Gıda Takviyesi Olarak Deniz Yosunu (Spirulina) Kullanılmasının Duyusal ve Fiziksel Değerlendirilmesi. Gastroia: Journal of Gastronomy & Travel Research, 5(3), 464–470. https://doi.org/10.32958/gastoria.961742
53. Gasaway, J. M., Lindsay, R. C. (1979). Flavor evaluation of milk held in returnable Lexan® polycarbonate resin containers after commercial usage. Journal of Dairy Science, 62(6), 888–891.
54. Güleç, U. T. (2023). Duyusal Markalama Yaklaşımının Bibliyometrik Analiz İle İncelenmesi. International Review of Economics & Management, 11(1), 35–56. https://doi.org/ 10.18825/iremjournal.1272720
55. Gün, A., Akcan, T. (2024). Tarhana Hamurundan Farklı Formülasyonlarda Hazırlanan Ekmeklerin Duyusal Analizi ve Satın Alma Niyetinin Belirlenmesi. International Journal of Pure & Applied Sciences, 10(1), 261–275. https://doi.org/ 10.29132/ijpas.1476249
56. Güneş, E., Erçetin, H. K. (2022). Evaluation of the Effect of Chitosan-Based Edible Film & Coating Material on Dried Mulberry. Osmaniye Korkut Ata Ü Fen Bil. Ens. Dergisi, 5(2), 885–896. https://doi.org/10.47495/okufbed.1001005
57. Hanson, J. E., Kendall, D. A., Smith, N. F., Hess, A. P. (1983). The missing link: correlation of consumer & professional sensory descriptions. Beverage World, 102, 108–116.
58. Harmankaya, S., Akalın, E. B., İşbaralı, K. (2022a). The effect of packaging material on some quality properties & shelf life of yoğurt. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 26(2), 228–236. https://doi.org/10.29050/harranziraat.1011541
59. Hepçimen, A. Z., Ersus, S. (2021). Effects of different formulations on quality of pomegranate pestil. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 58(1), 9–15. https://doi.org/10.20289/ zfdergi.715125
60. International Standart Agency. (2017). ISO 6658-2017-07 Sensory analysis — Methodology — General guidance.
61. Jaumbocus, W. B., Neergheen, V. S., Cheeneebash, J., Yagnik, D., Baboolall-Ramful, D. (2024). Novel infusions from underutilized exotic fruits: Sensory Analysis & Consumer Acceptance. International Journal of Gastronomy & Food Science, 38(September), 101014. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2024.101014
62. Jones, L. V, Peryam, D. R., Thurstone, L. L. (1955). Development of a scale for measuring soldiers’ food preferences.
63. Kacmaz, S., Altıok, E. (2024). Chemical Profile & Antioxidant Activity of Giresun Quality Hazelnut Skin. KFBD, 14(3), 1431–1443. https://doi.org/ 10.31466/kfbd.1472346
64. Kanca, N. (2024). Yoğurt Suyu Kullanımının Yağsız Ayranın Bazı Özellikleri Üzerine Etkisi. GIDA, 49(6), 1126–1137. https://doi.org/10.15237/gida.GD24097
65. Kanca, N., Altınay, C., Albayrak Delialioğlu, R. (2023). Farkli Oranlarda Peyniralti Suyu Ve Süt Bazli Fermente İçeceklerin Bazi Özellikleri. Gida, 48(1), 38–49. https://doi.org/10.15237/ 10.15237/gida.GD22103
66. Kanca, N., Doğan Özsungur, E., Gürsoy, A., Altınay, C., Albayrak Delialioğlu, R. (2022). Farklı Oranlarda Yayıkaltı Tozu Kullanılarak Üretilen Dondurmaların Bazı Özellikleri. GIDA, 47(4), 591–603. https://doi.org/10.15237/ gida.GD22037
67. Karataşoğlu, E., Demirel, E., Şahin, T., Berktaş, S., Çam, M. (2021). Kalorisi azaltılmış mor reyhan soğuk çayı üretimi. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 25(2), 163–171. https://doi.org/ 10.29050/harranziraat.798081
68. Karimidastjerd, A., Geçici, H. B., Duran, D., Ercan, E., İldan, L., Pehlivan, Z. E., Toker, Ö. S., Maraşlı, S. (2025). Glutensiz maş fasulyesi krakerlerinin formülasyonu ve fiziko-kimyasal özellikleri. gidaveyem, 33, 10–20. https://doi.org/ 10.56833/gidaveyem.1600530
69. Kemp, S. E., Hort, J., Hollowood, T. (2018). Descriptive Analysis in Sensory Evaluation. In Sustainability (Switzerland) (first). Wiley & Sons. http://scioteca.caf.com/bitstream/handle/123456789/1091/RED2017-Eng-8ene.pdf?sequence=12&isAllowed=y%0Ahttp://dx.doi.org/10.1016/j.regsciurbeco.2008.06.005%0Ahttps://www.researchgate.net/publication/305320484_SISTEM_PEMBETUNGAN_TERPUSAT_STRATEGI_MELESTARI
70. Kılınç, B., Bulat, F. N., Demir Atalay, S. (2021). Farklı Baharatlar Kullanılarak Üretilen Kalamar Esaslı Atıştırmalıkların Duyusal Değerlendirmesi. Acta Aquat. Turc., 17(1), 146–158. https://doi.org/10.22392/actaquatr.770637
71. Kırmaz, C., Kınık, Ö., İçier, F. (2023). Determination of rheological properties of kefir produced with buffalo milk & other milk mixtures. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 60(1), 37–51. https://doi.org/ 10.20289/zfdergi.1120746
72. Kock, H. L. (2018). Sensory evaluation, an important tool for understanding food & consumers. In Encyclopedia of Food Security & Sustainability (pp. 546–549). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-100596-5.22417-7
73. Kolcuoğlu, G., Halkman, A. K. (2021b). Çeşitli Bitkisel Ekstraktlar Ve Kombinasyonlarının Köftede Antimikrobiyel Etkisinin Araştırılması. GIDA, 46(5), 1092–1104. https://doi.org/ 10.15237/gida.GD21084
74. Kovuk, Ş. Ş., Duran, Z., Eskigün, S., Öztürk, K., Sarıtepe, Y., Nalçacı, S., Durmaz, G., Çalışkan, M. (2024). Kayısı Çekirdeğinden Kahve Üretimi ve Elde Edilen Kahvenin Bazı Özelliklerinin Araştırılması. Meyve Bilimi, 11(2), 100–109. https://doi.org/10.51532/meyve.1577171
75. Köstekli, B., Yavuz, F., Erdem, M., Keskin, İ., Eyuboğlu, A. (2021). Doğal ve Mekanik Yöntemlerle Kurutularak Farklı Şekillerde Paketlenen Hamsi Balıklarında (Engraulis encrasicolus L., 1758) Kalite Değişimlerinin Belirlenmesi. KSU J. Agric Nat., 24(1), 156–164. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.743235
76. Köten, M. (2024). Karpuz Çekirdeği Unu İkameli Besleyici Bisküvi Üretimi. GIDA, 49(2), 284–298. https://doi.org/10.15237/gida.GD23113
77. Kumar, J. (2024). Mapping the field of sensory marketing: a comprehensive bibliometric analysis. Global Knowledge, Memory & Communication.
78. Kurt, E., Levent, H. (2023). Ultrason destekli çimlendirilmiş maş fasulyesi ununun tarhana kalitesine etkileri. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 27(4), 531–544. https://doi.org/ 10.29050/harranziraat.1360809
79. Larson-Powers, N., Pangborn, R. M. (1978). Descriptive Analysis Of The Sensory Properties Of Beverages & Gelatins Containing Sucrose Or Synthetic Sweeteners. Journal of Food Science, 43(1), 47–51.
80. Lawless, H. T. (2013). Quantitative Sensory Analysis. In Quantitative Sensory Analysis: Psychophysics, Models & Intelligent Design. Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118684818
81. Lawless, H. T., Heymann, H. (2010). Sensory Evaluation of food: Priciples & practises. In Springer Science & Business Media. https://doi.org/10.1038/167029a0
82. Lee, S.-Y., Allgeyer, L., Neely, E., Kreger, J. (2012). Sensory analysis of fruit & fermented fruit product flavors. In Handbook of Plant-Based Fermented Food & Beverage Technology, Second Edition (pp. 165–178). CRC Press. https://doi.org/ 10.1201/b12055
83. Levent, O., Yüksel, F. (2022). Karabuğday (Fagopyrum Esculentum) Unu İle Zenginleştirilmiş Dut Pestillerinin Bazi Fiziko-Kimyasal, Renk, Biyoaktif Ve Duyusal Özelliklerinin Araştirilmasi. KSU J. Eng. Sci., 25(4), 714–723. https://doi.org/10.17780/ ksujes.1160294
84. Mazı, B. G., Yılmaz, Y. (2024a). Nutritional, Textural, Color & Sensory Characteristics of Chips with Hazelnut Flour & Skin: Effects of Baking Conditions & Substitution Levels. Çukurova Tarım Gıda Bil. Der., 39(2), 336–351. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cutarim/issue/89436/1562459
85. Meilgaard, M., Civille, G. V., Carr, B. T. (2007). Sensory Evaluation Techiques (Fourth). CRC Press Taylor & Francis Group.
86. Meral, R. (2022). Effect of Mulberry Fortification on Functional, Physical & Sensory Properties of Gluten-free Muffin. YYUFBED, 27(3), 557–569. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1090898
87. Naji, A., Berktaş, S., Çam, M. (2021). Hibiskus (Hibiscus sabdariffa L.) Ekstraktı Tozu ile Soğuk Çay Üretimi: Antioksidan Aktivite ve Duyusal Özellikler. EJOSAT, 31, 831–836. https://doi.org/10.31590/ejosat.991763
88. Nilsen, A., Rødbotten, M., Prusa, K., Fedler, C. (2015). Handbook of Fermented Meat & Poultry. In F. Toldrá, Y. H. Hui, I. Astiasarán, J. G. Sebranek, R. Talon (Eds.), Antimicrobial Agents & Chemotherapy (Second). Wiley Blackwell.
89. Ok, S., Yılmaz, E. (2024). Üç Boyutlu (3d) Baskı Tekniğiyle Elma Ve Havuç Suyu Bazlı Ürünlerin Üretimi Ve Karakterizasyonu. GIDA, 49(4), 714–729. https://doi.org/10.15237/gida.GD24029
90. Okay, S. (2024). Duyusal Pazarlama Üzerine Yapılan Çalışmaların Vosviewer İle Bibliometrik Analizi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 47, 888–914. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1415853
91. Olum, E., Ata, H., Uzun, A., Sönmez, E. (2025). Stevia Rebaudiana Ekstrakti İle Tatlandirilmiş Vegan Dondurmanin Fiziksel Ve Duyusal Kalite Özelliklerinin Değerlendirilmesi. GIDA, 50(1), 74–86. https://doi.org/10.15237/gida.GD24035
92. Öner, M. D., Durusoy, M., Öner, M. E. (2024). Effect of some additional ingredients on quality & sensorial characteristics of spreadable carob molasses. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 28(2), 248–257. https://doi.org/10.29050/ harranziraat.1472726
93. Ovayurt, Ç., Söylemezoğlu, G. (2023). Türkiye’de Ticari Boyutta Salamuralık Olarak Kullanılan Asma Yapraklarının Fiziksel, Duyusal Ve Kalite Özellikleri Açısından Değerlendirilmesi. Bahçe, 52, 462–468. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ bahce/issue/75123/1257911
94. Özçelik, M. M., Duman, B., Özkan, G. (2022). Organik Pekmezlerden Jeli Şeker Üretimi. MBTD, 10(2), 371–379. https://doi.org/10.21923/ jesd.1005198
95. Özdemir, G., Dülger Altıner, D., Şahan, Y. (2021). Bazı Tıbbi Bitkilerle Zenginleştirilmiş Ekmeklerin Duyusal Özellikleri Ve Satın Alma Niyetine Etkisi. GIDA, 46(4), 767–784. https://doi.org/10.15237/gida.GD21044
96. Özer, O. (2024). Gastronomi ve av turizmi: farklı pişirme yöntemleri uygulanmış yabani tavşan (lepus europaeus) av etinin duyusal özelliklerinin etkisinin belirlenmesi. TO&RE, 6(2), 346–354. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1466172
97. Özgür, M., Uçar, A. (2023). Effect of D-Allulose Use as a Sugar Substitute on Some Physicochemical, Textural & Sensory Properties of Cakes. Akademik Gıda, 21(3), 220–232. https://doi.org/10.24323/akademik-gida.1382915
98. Özkaya, F. D., Güner, D., Akbıyuk, T., Siner, N. (2022). Vegan Diyeti Kapsamında Geliştirilen Kurabiye Ve Tüketici Algısı. Gastroia: Journal of Gastronomy & Travel Research, 6(1), 48–60. https://doi.org/10.32958/gastoria.978102
99. Öztürk, Ş. (2023). Rebaudiosit A Kullanılarak Düşük Şekerli Portakal Marmelatı Üretimi ve Duyusal Özellikleri. Akademik Gıda, 21(1), 57–69. https://doi.org/10.24323/akademik-gida.1274035
100. Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., … Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
101. Pala, K. (2023). Unutulmaya Yüz Tutmuş Yöresel Amasya Yemeklerinin Duyusal Analizle Değerlendirilmesi. 19maysbd, 4(3), 197–208. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1356839
102. Pangborn, R. M. (1964). Sensory evaluation of foods: A look backward & forward. Food Technol, 18(9), 63–67. Peryam, D. R., Haynes, J. G. (1957). Prediction of soldiers’ food preferences by laboratory methods. Journal of Applied Psychology, 41(1), 2–6. https://doi.org/10.1037/h0047333
103. Peryam, D. R., Swartz, V. W. (1950). Measurement of sensory differences. Food Technol, 4(1), 390–395.
104. Pfenninger, H. B. (1979). Methods of quality control in brewing. Schweizer Brauerei-Rundschau, 90, 121. Popper, R., Kroll, J. J. (2005). Issues & viewpoints conducting sensory research with children. Journal of Sensory Studies, 20(1), 75–87. https://doi.org/ 10.1111/j.1745-459X.2005.00007.x
105. Prizma statement. (2020). Prizma Checklist. https://www.prisma-statement.org/prisma-2020 Purssell, E., McCrae, N. (2013). How to perform a systematic Literature Review. In Best Practice & Research: Clinical Rheumatology (Second, Vol. 27, Issue 2). Springer. https://doi.org/10.1016/ j.berh.2013.02.001
106. Rathee, R., Monika, Rajain, P. (2024). Mapping the Evolution of Sensory Marketing: A Bibliometric Analysis. IMIB Journal of Innovation & Management, 3(1). https://jim.imibh.edu.in/ pages/table-of-contents/fulltext/?id=86&title=Mapping+the+Evolution+of+Sensory+Marketing:+A+Bibliometric+Analysis
107. Ray, B., DeLong, K. L., Jensen, K., Burns, S., Luckett, C. (2024). Consumer preferences for foods with varying best if used-by dates: An experimental auction & sensory evaluation analysis. Food Policy, 125(April), 102650. https://doi.org/10.1016/j.foodpol.2024.102650
108. Rutledge, K. P., Hudson, J. M. (1990). Sensory evaluation: method for establishing & training a descriptive flavor analysis panel. Food Technology (Chicago), 44(12), 78–84.
109. Sağun, E., Ekici, K., Sancak, H., Yörük, İ., Duyar, H. A. (2024). Dondurularak muhafaza edilen Van Gölü inci kefalinde (Chalcalburnus tarichi, Pallas 1811) ambalajlamanın ve muhafaza süresinin kalite değişiklikleri üzerine etkisi. Dicle Üniv Vet Fak Derg, 17(2), 178–186. https://doi.org/10.47027/duvetfd.1556027
110. Sağun, E., Ekici, K., Sancak, H., Yörük, İ., Duyar, H. A. (2024). Farklı Şekillerde İşlenerek Soğukta (+4 °C) Muhafaza Edilen İnci Kefalinde (Chalcalburnus tarichi, Pallas 1811) Muhafaza Süresince Meydana Gelen Kalite Değişiklikleri. Van Vet J, 35(3), 173–183. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1513376
111. Saint-Denis, C. Y. (2018). Consumer and Sensory Evaluation Techniques how to Sence Successful Products. Oxford: Wiley & Sons,
112. Saraç, M. G. (2021). Bitkisel ve Hayvansal Proteinlerin Eriştenin Tekstürel ve Duyusal Özelliklerine Etkisi. Çukurova Tarım Gıda Bil. Der., 36(1), 23–26. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ cutarim/issue/63288/866100
113. Sayın, B., Çimen, H., Kızılkaya, P., Alp Baltakesmez, D., Kırmacı, F. (2025). Goose Meat: Salting/drying effect on nutritional value, physicochemical & sensory properties. Gidaveyem, 33, 40–50. https://doi.org/10.56833/ gidaveyem.1620763
114. Sedefoğlu, S., Ortakcı, F., Sert, S. (2022). Enkapsüle Edilmiş ve Serbest Formda Probiyotik Lactobacillus acidophilus ATCC 4356 Suşunun Dondurma Depolama Periyodunda Stabilitesinin İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 53(1), 14–23. https://doi.org/ 10.17097/ataunizfd.913445
115. Serin, S., Yılmaz, B. B. (2023). Yeni Geliştirilmiş Tam Tahıl Çerezinin Kahvaltıya Alternatif Olma Potansiyelinin Araştırılması. KFBD, 13(4), 1595–1603. https://doi.org/10.31466/kfbd.1324003
116. Sevinç Üzümcü, S., Güneyli, A., Koyuncu, M. A., Onursal, C. E. (2022). Atmosfer kontrollü modül sisteminin soğukta muhafaza süresince sultani çekirdeksiz üzüm çeşidinde meyve kalitesi ve SO2 kalıntısı üzerine etkisi. Akademik Ziraat Dergisi, 11(2), 223–234. https://doi.org/10.29278/ azd.1128799
117. Shavakhi, F., Rahmani, A., Moradi, P. (2021). Characterization of Iranian Olive Oils based on Biophenolic Minor Polar Compounds & their Contribution to Organoleptic Properties. YYU J AGR SCI, 31(2), 365–376. https://doi.org/10.29133/yyutbd.880140
118. Siddaway, A. P., Wood, A. M., Hedges, L. V. (2019). How to Do a Systematic Review: A Best Practice Guide for Conducting & Reporting Narrative Reviews, Meta-Analyses, & Meta-Syntheses. Annual Review of Psychology, 70, 747–770. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010418-102803
119. Stampanoni, C. R. (1993). The quantitative flavor profiling technique. Perfumer & Flavorist, 18(6), 19–24. Stone, H., Bleibaum, R. N., Thomas, H. A. (2012). Sensory Evaluation Practices. In Sensory Evaluation Practices (Fourth Edi). Elsevier Inc. http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/B9780123820860000091
120. Sung Eun Choi. (2013). Sensory Evaluation. In S. Edelstein (Ed.), Food Science: An Ecological Approach (pp. 83–106). Jones & Bartlett Learnin. LLC. https://doi.org/10.1016/B0-12-369397-7/00561-6
121. Sürengil, G., B., Ş., İzci, L., Umut, F. (2023). Farklı Ağaç Talaşları ile Dumanlamanın Türk Somonunun Duyusal ve Mikrobiyolojik Kalitesine Etkileri. Acta Aquat. Turc., 19(3), 266–276. https://doi.org/10.22392/actaquatr.1227116
122. Şahi̇n, E. (2022). A bibliometric overview of the International Journal of Gastronomy & Food Science: To where is gastronomy research evolving? International Journal of Gastronomy & Food Science, 28(April), 1–11. https://doi.org/ 10.1016/j.ijgfs.2022.100543
123. Şen, C., Doğan, M. A., Yuceer, Y. (2023). Teneke Tulum Peynirlerinin Bazı Fizikokimyasal ve Duyusal Özelliklerinin Belirlenmesi. GIDA, 48(6), 1160–1171. https://doi.org/10.15237/ gida.GD23048
124. Teyin, G., Elibol, A., İntepe, M. C., Arduzlar Kağan, D. (2025). Farklı Boza Çeşitlerinin Duyusal Özelliklerinin Kıyaslanması. A-GASTRO, 9(1), 147–157. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aydingas/issue/90037/1520932
125. Tiribolulu, T., Ayhan, Z. (2023). Etilen Tutucu İçeren Aktif Ambalajlamanın Ve Depolama Sıcaklığının Kiraz Domatesin Hasat Sonrası Kalitesi Üzerine Etkileri. GIDA, 48(5), 934–951. https://doi.org/10.15237/gida.GD23042
126. Torçuk, A. İ., Uysal Seçkin, D. G., Candar, S., Bal, E. (2022). Yeni Islah Edilen Tekirdağ Sultanı Üzüm Çeşidinin Soğukta Depolamaya Uygunluğunun Belirlenmesi. RTEU-JSE, 3(2), 77–90. https://doi.org/10.53501/rteufemud.1175629
127. Türkmen, F. U., Eren, B., Bayoğlu, E. B., İşbilir, S. (2024). Yeni Bir Ürün: RAOH Icetea. Erciyes Tarım ve Hayvan Bilimleri, 7(1), 25–33. https://doi.org/10.55257/ethabd.1366460
128. Türkmen, F. U., Gezer, M. M., Paksoy, M., Atçı, F. R., Almas, R. (2022). Çikolata ile zenginleştirilmiş portakal sularının bazı kalite parametrelerinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 12(1), 42–53. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.928021
129. Uçan Kayaalp, B. Z., Bakan, R., Metin, E., Savaş, E. (2023). Küresel Bir Restoranda Servis Edilen Bitki Bazlı ve Et Bazlı Burgerlerin Tercih Edilebilirliklerinin Karşılaştırılması. ATRSS, 6(1), 30–46. https://doi.org/10.53353/atrss.1194353
130. Urgancı. U, Isık, F. (2021). Quality Characteristics of Biscuits Fortified with Pomegranate Peel. Akademik Gıda, 19(1), 10–20. https://doi.org/ 10.24323/akademik-gida.927462
131. Uyanık, B. (2024). Tüketici Beğeni testi. In F. D. Özkaya (Ed.), Gastronomide Ürün Geliştirme ve Duyusal Analiz (pp. 153–182). Nobel Yayınevi.
132. Uzun, P., Özünal, A. E., Başkaya, H., Doğan, N., Gülay, S. M., Hantal, B., Barla Demirkoz, A. (2022). Investigation Of Flavour Permanence Of Strawberry & Watermelon Flavoured Chewing Gums By Using Retronasal Aroma Trapping Device & Sensory Analysis Techniques. GIDA, 47(3), 408–419. https://doi.org/10.15237/ gida.GD21139
133. Üçok Alakavuk, D., Tosun, Ş. Y., Can Tunçelli, İ. (2021). Immediate Effect Of Different Pasteurization Temperatures (50°C & 70°C) On The Quality Parameters Of Shrımp (Parapenaeus Longirostris). GIDA, 46(5), 1205–1217. https://doi.org/10.15237/gida.GD21103
134. Üner, E. H., Durlu-özkaya, F. (2022). Natural Monosodium Glutamate in Geographically Indicated Cheeses in Turkey. A-GASTRONOMY, 6(2), 219–226. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aydingas/issue/70799/1063497
135. Varol Avcılar, Ö., Yılmaz, E. (2023). The Effects of Different Slaughter Ages & Gender on Some Meat Quality Characteristics, Texture & Sensory Evaluation Values in Japanese Quails. Kvj, 16(3), 287–292. https://doi.org/10.30607/kvj.1318367
136. Vie, A., Gulli, D., O’Mahony, M. (1991). Alternative Hedonic Measures. Journal of Food Science, 56(1), 1–5. https://doi.org/10.1111/ j.1365-2621.1991.tb07960.x
137. Yaralı, K., İnanç, A. L. (2023). Comparison of Novel & Conventional Techniques for Tarhana Production. Akademik Gıda, 21(1), 27–37. https://doi.org/10.24323/akademik-gida.1273998
138. Yavuz, F., Erdem, M. E., Köstekli, B., Keskin, İ., Eyuboğlu, A. (2021). Doğal ve Mekanik Yöntemlerle Kurutularak Farklı Şekillerde Paketlenen Hamsi Balıklarında (Engraulis encrasicolus L., 1758) Kalite Değişimlerinin Belirlenmesi. KSU J. Agric Nat., 24(1), 156–164. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.743235
139. Yıldız, P., O., Arslan, G. (2022). Keten ve Çiya Tohumu ile Zenginleştirilmiş Yayın Balığı (Siluris glanis) Köftelerinin Bazı Kalite Kriterlerinin Araştırılması. Acta Aquat. Turc., 18(3), 369–383. https://doi.org/10.22392/actaquatr.1076740
140. Yıldız, P. O., Güven, T., Arslan, G. (2023). Assessing Quality Changes in Carp Fish Meatballs Enriched with Different Mustard Oil Levels. The Trout Journal of Atatürk University, 1(2), 1–6. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjau/issue/81906/1384941
141. Yoldaş, Ö., Toraman, C. C., Tensoy, İ., Karakaya, S. (2021). Enhanced Bioaccessibility By Extrusion Process & Quality Parameters Of Red Pepper Pulp Added Extrudates. GIDA, 47(1), 15–24. https://doi.org/10.15237/gida.GD21131