ATIŞTIRMALIK GIDALARDA KATKI MADDESİ KULLANIM SIKLIĞI VE ÇEŞİTLİLİĞİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA
Öz
Bu çalışmanın amacı, ülkemizde satışa sunulan bazı atıştırmalık ürünlerin gıda katkı maddesi (GKM) içeriklerinin etiket beyanları üzerinden incelenmesidir. Tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmada, 170 ürünün (bisküvi, cips, çikolata, gofret, kek, kraker, şekerleme) GKM içeriği değerlendirilmiştir. Ürün başına düşen ortalama GKM sayısı 3.1±1.94 olup, ürün grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (P<0.001). En yüksek GKM çeşitliliği kek grubunda (6.6±0.66), en düşük ise çikolata grubunda (1.3±0.69) belirlenmiştir (P<0.002). Tüm ürünlerde en fazla bulunan GKM’ler, sırasıyla emülgatörler (%64.7), kabartıcılar (%53.5) ve asitlik düzenleyicilerdir (%48.2). Bu gruplar içerisinde en yaygın kullanılan GKM’lerin lesitinler (E322), sodyum hidrojen karbonat (E500ii) ve sitrik asit (E330) olduğu saptanmıştır. Ürün başına düşen GKM yükünün özellikle kek ve bisküvi gibi atıştırmalık gruplarında en yüksek seviyeye ulaşması, bu ürünlerin ultra-işlenmiş karakterini doğrulamaktadır. Çoklu GKM kullanımı toplam maruziyet riskini gündeme getirdiği için, halk sağlığı açısından tüketiminde dikkatli olunması ve potansiyel sağlık etkilerine karşı tüketici farkındalığının artırılması önemlidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bacak, A. (2017). Acidity regulators, preservatives, and antioxidants. In F. Conto (Ed.), Advances in Dairy Products (pp. 117-131).
- Bayram, H. M., Ozturkcan, A. (2021). The presence of sodium content and sodium-containing food additives in packaged foods and beverages sold in Turkey. Journal of Food Composition and Analysis, 102, 104078.
- Bera, T. K., Kar, S. K., Yadav, P. K., Mukherjee, P., Yadav, S., Joshi, B. (2017). Effects of monosodium glutamate on human health: A systematic review. World journal of pharmaceutical sciences, 5(4), 139-144.
- Carocho, M., Barreiro, M. F., Morales, P., Ferreira, I. C. (2014). Adding molecules to food, pros and cons: A review on synthetic and natural food additives. Comprehensive reviews in food science and food safety, 13(4), 377-399.
- Chazelas, E., Deschasaux, M., Srour, B., Kesse-Guyot, E., Julia, C., Alles, B., & Mathilde. (2020). Food additives: distribution and co-occurrence in 126,000 food products of the French market. Scientific reports, 10(1), 3980.
- Codex Alimentarius Commission. (2019). General standard for food additives (CXS 192–1995). FAO.
- Dehghan, P., Mohammadi, A., Mohammadzadeh-Aghdash, H., Dolatabadi, J. E. N. (2018). Pharmacokinetic and toxicological aspects of potassium sorbate food additive and its constituents. Trends in Food Science & Technology, 80, 123-130.
- Doyle, M. E., Glass, K. A. (2010). Sodium reduction and its effect on food safety, food quality, and human health. Comprehensive reviews in food science and food safety, 9(1), 44-56.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Gıda Özellikleri, Gıda ve Beslenme Dengesi, Beslenme ve Diyetetik (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Eda Köksal
0000-0002-7930-9910
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
20 Temmuz 2026
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
17 Şubat 2026
Kabul Tarihi
3 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication
GIDA Dergisi Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 (CC BY-NC 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.