BIST Enerji Şirketlerinin 2022-2024 Dönemi Finansal Performansının CRITIC-MARCOS-CoCoSo Yöntemleriyle Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışma, Borsa İstanbul’da işlem gören enerji şirketlerinin 2022-2024 dönemindeki finansal performanslarını çok kriterli karar verme yöntemleriyle değerlendirmektedir. Analiz döneminin tamamında verilerine ulaşılabilen 36 şirket örnekleme dâhil edilmiştir. Likidite, finansal yapı, faaliyet etkinliği ve kârlılığı temsil eden altı finansal oran kullanılmıştır. Kriter ağırlıkları CRITIC yöntemiyle hesaplanmış; şirketler MARCOS ve CoCoSo yöntemleriyle sıralanmıştır. İki yöntemin sonuçları Spearman sıra korelasyonu ile karşılaştırılmıştır. Bulgular, 2022’de borç ödeme süresinin, 2023 ve 2024’te ise faaliyet kâr marjının en yüksek ağırlığa sahip olduğunu göstermiştir. MARCOS sonuçlarında 2022’de GWIND, 2023 ve 2024’te IZENR ilk sırada yer almıştır. CoCoSo sonuçları bu bulguları büyük ölçüde desteklemiş ve yöntemler arasında çok yüksek düzeyde uyum belirlenmiştir. Sonuçlar, BIST enerji şirketlerinin finansal performansının dönemsel koşullara, kriter ağırlıklarına ve şirketlerin likidite, borçluluk, faaliyet etkinliği ile kârlılık yapısına duyarlı olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• BIST Enerji Şirketleri
• Finansal Performans
• CRITIC
• MARCOS
• CoCoSo

Evaluation of the Financial Performance of BIST Energy Companies for the 2022-2024 Period Using CRITIC-MARCOS-CoCoSo Methods

Öz

This study evaluates the financial performance of energy companies traded on Borsa Istanbul during 2022-2024 using multi-criteria decision-making methods. The sample comprises 36 companies with complete data for the entire period. Six financial ratios representing liquidity, financial structure, operating efficiency, and profitability were used. Criterion weights were calculated with CRITIC, and the companies were ranked using MARCOS and CoCoSo. The rankings were compared through Spearman rank correlation. The findings indicate that the debt payment period had the highest weight in 2022, whereas the operating profit margin was the most influential criterion in 2023 and 2024. MARCOS ranked GWIND first in 2022 and IZENR first in 2023 and 2024. CoCoSo largely supported these results, and the agreement between the methods was very high. Overall, the findings show that the financial performance of BIST energy companies is sensitive to period-specific conditions, criterion weights, and company-level liquidity, leverage, operating efficiency, and profitability structures.

Anahtar Kelimeler

• BIST Energy Companies
• Financial Performance
• CRITIC
• MARCOS
• CoCoSo.

Kaynakça

1. Akgün, A. (2022). BIST enerji şirketlerinin CRITIC ve CODAS bütünleşik yaklaşımı ile finansal açıdan değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (48), 338-356. https://doi.org/10.52642/susbed.1111547
2. Bağcı, H. ve Yüksel Yiğiter, Ş. (2019). BİST’te yer alan enerji şirketlerinin finansal performansının SD ve WASPAS yöntemleriyle ölçülmesi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 877-898. https://doi.org/10.29029/busbed.559885
3. Bektaş, S. (2023). MEREC ve MABAC yöntemleri ile BİST 100’de işlem gören enerji firmalarının finansal performanslarının değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 24(2), 115-128. https://doi.org/10.24889/ifede.1340829
4. Çiftci, H. N. ve Yıldırım, B. F. (2020). BİST enerji sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin finansal performanslarının incelenmesi: Gri sayılara dayalı zaman kesiti örneği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(3), 384-404. https://doi.org/10.31460/mbdd.723322
5. Dayı, F., Çilesiz, A., ve Yücel, M. (2024). Strategic management of clean energy investments: Financial performance insights by using BWM-based VIKOR and TOPSIS methods. International Journal of Energy Economics and Policy, 14(5), 566-574. https://doi.org/10.32479/ijeep.16705
6. Diakoulaki, D., Mavrotas, G. ve Papayannakis, L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The CRITIC method. Computers & Operations Research, 22(7), 763-770. https://doi.org/10.1016/0305-0548(94)00059-H
7. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2025). 2025 yılı faaliyet raporu. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı.
8. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2026). Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı e-Bülten: Nisan 2026, Sayı 16. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı.

9. Gupta, K. (2017). Do economic and societal factors influence the financial performance of alternative energy firms? Energy Economics, 65, 172-182. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2017.05.004
10. Karcıoğlu, R., Yalçın, S. ve Gültekin, Ö. F. (2020). Sezgisel bulanık mantık ve entropi tabanlı çok kriterli karar verme yöntemiyle finansal performans analizi: BİST’de işlem gören enerji şirketleri üzerine bir uygulama. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(1), 240-254. https://doi.org/10.33206/mjss.535211
11. Kavas, Y. B., Medetoğlu, B. ve Öztürk, M. (2023). Finansal performans analizi: TOPSIS ve MOORA yöntemleriyle BIST elektrik gaz ve buhar sektörü üzerine bir uygulama. Ekev Akademi Dergisi, 94, 330-344. https://doi.org/10.17753/sosekev.1233855
12. Kendirli, S., Çıtak, F. ve İşleyen, A. (2021). Finansal performansın TOPSİS yöntemi ile belirlenmesi: BIST elektrik gaz ve buhar şirketlerinde uygulanması. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 56(4), 2321-2334. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.21.10.1644
13. Kılıçarslan, A. (2023). Yenilenebilir enerji sektörü şirketlerinin finansal performans analizi: Borsa İstanbul’da bir uygulama. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 1-22. https://doi.org/10.21180/iibfdkastamonu.1191441
14. Liu, S., Yu, Q., Zhang, L., Xu, J., ve Jin, Z. (2021). Does intellectual capital investment improve financial competitiveness and green innovation performance? Evidence from renewable energy companies in China. Mathematical Problems in Engineering, 2021, 9929202. https://doi.org/10.1155/2021/9929202
15. Luts, M.-K., Savolainen, J., ve Collan, M. (2021). Profitability determinants of unlisted renewable energy companies in Germany: A longitudinal analysis of financial accounts. Sustainability, 13(24), 13544. https://doi.org/10.3390/su132413544
16. Makki, A. A., ve Alqahtani, A. Y. (2023). Capturing the effect of the COVID-19 pandemic outbreak on the financial performance disparities in the energy sector: A hybrid MCDM-based evaluation approach. Economies, 11(2), 61. https://doi.org/10.3390/economies11020061
17. Mercan, Y. ve Çetin, O. (2020). COPRAS ve VIKOR yöntemleri ile BIST elektrik endeksindeki firmalarının finansal performans analizi. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 5(9), 123-139.
18. Metin, S., Yaman, S. ve Korkmaz, T. (2017). Finansal performansın TOPSIS ve MOORA yöntemleri ile belirlenmesi: BİST enerji firmaları üzerine karşılaştırmalı bir uygulama. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 371-394.
19. Nazlıoğlu, E. H. (2025). Enerji şirketlerinin finansal performans analizi: Borsa İstanbul Elektrik Endeksi. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(1), 89-111. https://doi.org/10.47097/piar.1679017
20. Noja, G. G., Cristea, M., Pirtea, M. G., Panait, M., Drăcea, R. M., ve Abrudan, D. (2023). Drivers of firms’ financial performance in the energy sector: A comparative approach between the conventional and renewable energy fields. Engineering Economics, 34(2), 205-222. https://doi.org/10.5755/j01.ee.34.2.31274
21. Ova, A. (2025). BIST 100’de yer alan enerji şirketlerinin finansal performans analizi. Maliye ve Finans Yazıları, (124), 147-167. https://doi.org/10.33203/mfy.1605397
22. Özçelik, M. (2024). Türkiye’de yenilenebilir ve geleneksel enerji şirketlerinin finansal performans karşılaştırması: DuPont analizi yaklaşımı. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 16(31), 345-359. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.1508111
23. Özdemir, O. ve Parmaksız, S. (2022). BIST enerji işletmelerinin finansal performanslarının çok kriterli karar verme teknikleri ile karşılaştırılması: TOPSIS ve EDAS yöntemleri ile analiz. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 34-56.
24. Özekenci, S. Y. (2024). Financial performance analysis of BIST Energy Index companies with LOPCOW-CRITIC based CoCoSo methods. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 27(1), 48-64. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1400056
25. Shaverdi, M., Ramezani, I., Tahmasebi, R., & Anvary Rostamy, A. A. (2016). Combining fuzzy AHP and fuzzy TOPSIS with financial ratios to design a novel performance evaluation model. International Journal of Fuzzy Systems, 18(2), 248-262. https://doi.org/10.1007/s40815-016-0142-8
26. Spearman, C. (1904). The proof and measurement of association between two things. The American Journal of Psychology, 15(1), 72-101. https://doi.org/10.2307/1412159
27. Stević, Ž., Pamučar, D., Puška, A. ve Chatterjee, P. (2020). Sustainable supplier selection in healthcare industries using a new MCDM method: Measurement of Alternatives and Ranking according to COmpromise Solution (MARCOS). Computers & Industrial Engineering, 140, 106231. https://doi.org/10.1016/j.cie.2019.106231
28. Taşçı, M. Z. ve Yurttadur, M. (2025). BIST enerji sektöründe finansal performans ve hisse senedi getirisi ilişkisine yönelik hibrit ÇKKV (WENSLO ve ARAS) yaklaşımıyla bir vaka uygulaması. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(3), 2354-2371. https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1550
29. Terzioğlu, M. K., Kurt, E. S., Yaşar, A. ve Köken, M. (2022). BİST100-enerji sektörü finansal performansı: SWARA-VIKOR ve SWARA-WASPAS. Alanya Akademik Bakış, 6(2), 2439-2455. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1079820
30. Ülger, M. ve Demirtürk, S. (2024). Borsa İstanbul (BIST) sürdürülebilirlik endeksinde yer alan enerji şirketlerin finansal oranlar yardımı ile performanslarının ölçümü. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Turhal Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1), 1-12.
31. Yazdani, M., Zarate, P., Zavadskas, E. K. ve Turskis, Z. (2019). A combined compromise solution (CoCoSo) method for multi-criteria decision-making problems. Management Decision, 57(9), 2501-2519. https://doi.org/10.1108/MD-05-2017-0458
32. Yazgan, K. F. (2025). Finansal performans ölçümü: COPRAS yöntemi kullanılarak BİST enerji sektörü üzerine uygulama. Mali Çözüm, 35(191), 1711-1730.
33. Zhang, H., Zheng, Y., Zhou, D., ve Zhu, P. (2015). Which subsidy mode improves the financial performance of renewable energy firms? A panel data analysis of wind and solar energy companies between 2009 and 2014. Sustainability, 7(12), 16548-16560. https://doi.org/10.3390/su71215831
34. Zhang, W., Chiu, Y.-B., ve Hsiao, C. Y.-L. (2022). Effects of country risks and government subsidies on renewable energy firms’ performance: Evidence from China. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 158, 112164. https://doi.org/10.1016/j.rser.2022.112164
35. Zhu, Z., ve Liao, H. (2019). Do subsidies improve the financial performance of renewable energy companies? Evidence from China. Natural Hazards, 95(1), 241-256. https://doi.org/10.1007/s11069-018-3423-8