Araştırma Makalesi

Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar

Cilt: 20 Sayı: 2 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar

Öz

Bu çalışma, 1985–2022 dönemi için N-11 (Next Eleven) ülkelerinde ekonomik büyüme, ticari küreselleşme, ekonomik karmaşıklık, nüfus artışı ve doğrudan yabancı yatırımın çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezi bağlamında incelemektedir. Çevresel bozulma göstergesi olarak ekolojik ayak izi (lnEF) kullanılmış; modelde ekonomik büyümenin doğrusal ve doğrusal olmayan etkilerini test edebilmek amacıyla GSYH'nin logaritması (lnGDP) ve karesi (lnGDP²) dahil edilmiştir. Panel veri analizinde Westerlund ECM eşbütünleşme testi ile değişkenler arasında uzun dönemli ilişki araştırılmış, ayrıca Dumitrescu-Hurlin (2012) panel nedensellik testi ile değişkenler arasındaki kısa dönemli nedensellik ilişkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, panel genelinde uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi bulunmadığını, dolayısıyla ÇKE hipotezinin N-11 ülkeleri özelinde geçerli olmadığını ortaya koymaktadır. Nedensellik analizleri ise ekonomik büyümenin ve doğrudan yabancı yatırımların çevresel ve yapısal değişkenler üzerinde yönlendirici etkileri olduğunu göstermektedir. Ayrıca ticari küreselleşme ve ekonomik karmaşıklık gibi yapısal faktörlerden ekolojik ayak izine nedensellik tespit edilmiştir. Çalışma, N-11 ülkelerinde sürdürülebilir büyüme stratejilerinin geliştirilmesi ve çevresel etkileri minimize eden kalkınma modellerine yönelinmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AHMAD, M., JIANG, P., MAJEED, A., UMAR, M., KHAN, Z. ve MUHAMMAD, S. (2020). “The Dynamic Impact of Natural Resources, Technological Innovations and Economic Growth on Ecological Footprint: An Advanced Data Estimation Panel”, Resources Policy, 69 (101817): 1-10. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2020.101817
  2. AHMED, Z., AHMAD, M., RJOUB, H., KALUGINA, O.A. ve HUSSAIN, N. (2022). “Economic Growth, Renewable Energy Consumption, and Ecological Footprint: Exploring the Role of Environmental Regulations and Democracy in Sustainable Development”, Sustainable Development, 30(4): 595-605. https://doi.org/10.1002/sd.2251
  3. ALONAIZI, B. ve YOUSR G. (2017). “The Next 11: Emerging Investment Market. 1st International Conference on Advanced Research (ICAR-2017)”, Manama, Bahrain. 16 Kasım 2024’te Erişim Adresi: https://apiar.org.au/wp- content/uploads/2017/07/5_APJABSS_v3i2_Bus-44-53.pdf
  4. ALTINTAŞ, H. ve KASSOURI, Y. (2020). “Is The Environmental Kuznets Curve In Europe Related to the Per-Capita Ecological Footprint or CO2 emissions?”, Ecological Indicators, 113(106187): 1-14. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.106187
  5. APAYDIN, Ş. (2020). “Effects of Globalization on Ecological Footprint: The Case of Turkey”, Journal of Research in Economics, Politics & Finance, 5(1): 23-42. https://doi.org/10.30784/epfad.695836
  6. AŞICI, A. A. ve ACAR, S. (2016). “Does Income Growth Relocate Ecological Footprint?”, Ecological Indicators, 61: 707–714. https://doi.org/10.1016/J.ECOLIND.2015.10.022
  7. BİLGİN, E. ve YILDIRIM, Z. (2025). “The Effects of Environmental Protection and Social Spending on Societal Well- Beeing: Panel Evidence From Selected OECD Countries”, Economic Annals, 246: 69-96. https://doi.org/10.2298/EKA2546069B
  8. DAM, T. A., PASCHE, M., ve WERLICH, N. (2017). “Trade Patterns and the Ecological Footprint–A Theory-Based Empirical Approach”, Jena Economic Research Papers, 005. 19 Mayıs 2023’te Erişim Adresi: https://www.econstor.eu/handle/10419/162490 (Accesses date: 19.05.2023).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Pazarlama (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

9 Kasım 2025

Kabul Tarihi

25 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 20 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Davaslıgil Atmaca, V., & Ataklı Yavuz, R. (2025). Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 20(2), 37-50. https://izlik.org/JA56MA92LZ
AMA
1.Davaslıgil Atmaca V, Ataklı Yavuz R. Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar. GKD. 2025;20(2):37-50. https://izlik.org/JA56MA92LZ
Chicago
Davaslıgil Atmaca, Verda, ve Rüya Ataklı Yavuz. 2025. “Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar”. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi 20 (2): 37-50. https://izlik.org/JA56MA92LZ.
EndNote
Davaslıgil Atmaca V, Ataklı Yavuz R (01 Aralık 2025) Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi 20 2 37–50.
IEEE
[1]V. Davaslıgil Atmaca ve R. Ataklı Yavuz, “Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar”, GKD, c. 20, sy 2, ss. 37–50, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56MA92LZ
ISNAD
Davaslıgil Atmaca, Verda - Ataklı Yavuz, Rüya. “Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar”. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi 20/2 (01 Aralık 2025): 37-50. https://izlik.org/JA56MA92LZ.
JAMA
1.Davaslıgil Atmaca V, Ataklı Yavuz R. Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar. GKD. 2025;20:37–50.
MLA
Davaslıgil Atmaca, Verda, ve Rüya Ataklı Yavuz. “Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar”. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, c. 20, sy 2, Aralık 2025, ss. 37-50, https://izlik.org/JA56MA92LZ.
Vancouver
1.Verda Davaslıgil Atmaca, Rüya Ataklı Yavuz. Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar. GKD [Internet]. 01 Aralık 2025;20(2):37-50. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56MA92LZ