Türkiye’de hanehalkı enflasyon beklentilerinin belirleyicileri: Dijital bankacılık ve makroekonomik göstergeler üzerine bir analiz
Öz
Enflasyon beklentileri, para politikasının aktarım mekanizmasının etkinliği ve fiyat istikrarının sağlanması açısından merkezi bir öneme sahiptir. Özellikle hanehalkı enflasyon beklentileri, tüketim ve tasarruf kararları üzerinden makroekonomik dengeleri doğrudan etkileyen temel bir değişken olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı dijital bankacılık kullanımının ve seçilen makroekonomik göstergelerin hanehalkı enflasyon beklentileri üzerindeki etkilerini Türkiye özelinde incelemektir. 2015.Q1-2025.Q4 dönemine ilişkin çeyreklik veriler kullanılarak ARDL modeli yardımıyla hem uzun dönemli hem de kısa dönemli ilişkiler analiz edilmiştir. Oluşturulan modelde bağımlı değişken olarak hanehalkı enflasyon beklentisi seçilmiş, bağımsız değişkenler olarak ise dijital bankacılık kullanımı, ekonomik büyüme oranları, politika faizi, TÜFE ve işsizlik oranı seçilmiştir. Mevcut çalışmalar, dijital finansın hanehalkı tüketimi/geliri ve makro enflasyon göstergeleri üzerindeki etkilerini incelemesine rağmen, dijital bankacılık kullanımının hanehalkı enflasyon beklentilerinin seviyesi, yanlılığı veya dağılması üzerindeki etkisi araştırılmamıştır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, dijital bankacılık kullanımının hanehalkı enflasyon beklentilerini hem kısa hem de uzun dönemde etkilediğini göstermektedir. Uzun dönemde dijital bankacılık, ekonomik büyüme, tüketici fiyat endeksi ve işsizlik oranının enflasyon beklentileri üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri olduğu tespit edilmiştir. Kısa dönem sonuçları ise politika faiz oranının enflasyon beklentilerini azaltıcı yönde etkilediğini, enflasyon ve ekonomik büyüme göstergelerinin ise beklenti oluşumunda etkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Özer, Y. B., ve Mutluer, D. (2005). Inflation expectations in Turkey: Statistical evidence from the business tendency survey. Central Bank Review, 2, 73-97.
- Akkoyunlu, S. (1999). Turkish consumption and saving. [PhD thesis]. Oxford University, UK. DOI:10.5287/ora- 6rx6vbyay
- Andreev, A., Grishchenko, V., Lymar, M., Orlov, D., ve Shubin, I. (2024). Factors in the formation of inflation expectations as recorded in the Russian National Survey of consumer finance. Economic Policy, 19(5), 54-83. DOI:10.18288/1994-5124-2024-5-54-83
- Andreou, P., ve Anyfantaki, S. (2021). Financial literacy and its influence on internet banking behavior. European Management Journal, 39(5), 658-674. DOI:10.1016/j.emj.2020.12.001
- Armantier, O., Bruin, W. B., Potter, S., Topa, G., Klaauw, W., ve Zafar, B. (2013). Measuring inflation expectations. The Annual Review of Economics, 5(1), 273-301. DOI:10.1146/annurev-economics-081512- 141510
- Bachmann, O., Gründler, K., Potrafke, N., ve Seiberlich, R. (2021). Partisan bias in inflation expectations. Public Choice, 513-536. DOI: 10.1007/s11127-019-00741-0
- Baker, J. D., ve Lam, J. P. (2023). Assessing the credibility of Central Bank signals: The case of transitory inflation. Economics Letters, 220. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2022.110875
- Binder, C. C., Campbell, J. R., ve Ryngaert, J. M. (2022). Consumer inflation expectations: Daily dynamics. Journal of Monetary Economics, 145, 103613 . https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2024.103613
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Zaman Serileri Analizi, Enflasyon, Para-Bankacılık
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
29 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
24 Aralık 2025
Kabul Tarihi
2 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 3