Sağlık Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: MIST Ülkeleri Üzerine Uygulamalı Bir Çalışma

Health expenditures, which are an important element of human capital, are current expenditures in the short-term, and it is an investment expenditure due to increase the human capital stock in the long-term. Health expenditures affect public health and human capital level. In addition, health expenditures are expected to contribute to economic growth. For this reason, studies on the determination of the effect of health expenditures on economic growth have increased in the literature in recent years. In this study, health expenditures-economic growth nexus was investigated through panel cointegration and panel causality tests, using annual data of MIST (Mexico, Indonesia, South Korea and Turkey) countries for the period 2000-2018. The cointegration test reveals a long-run relationship between variables. According to the estimated cointegration coefficient, health expenditures affect economic growth positively. The causality test reveals that there is a unidirectional causality from economic growth to health expenditures in the short-run and that there is a bidirectional causality between health expenditures and economic growth in the long-run. These results are similar to the majority of studies in the literature and support the health-led growth hypothesis.

Beşeri sermayenin önemli bir unsuru olan sağlık harcamaları kısa dönemde cari nitelikli bir harcama iken uzun dönemde beşeri sermaye stokunu artırdığından yatırım harcaması niteliğindedir. Sağlık harcamaları bir yandan toplum sağlığını diğer yandan beşeri sermaye düzeyini etkilemektedir. Ayrıca sağlık harcamalarının ekonomik büyümeye katkı sağlaması beklenmektedir. Bu nedenle son yıllarda literatürde ekonomik büyüme üzerinde sağlık harcamalarının etkisinin belirlenmesine yönelik çalışmalar artış göstermiştir. Bu kapsamda çalışmada MIST ülkeleri olarak nitelendirilen Meksika, Endonezya, Güney Kore ve Türkiye’nin 2000-2018 dönemi için yıllık verileri kullanılarak sağlık harcamaları ekonomik büyüme ilişkisi panel eşbütünleşme ve panel nedensellik testleri ile araştırılmıştır. Eşbütünleşme test sonucunda değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiştir. Eşbütünleşme katsayı tahmin sonucuna göre sağlık harcamaları ekonomik büyümeyi pozitif yönde etkilemektedir. Nedensellik testine göre değişkenler arasında kısa dönemde ekonomik büyümeden sağlık harcamalarına doğru tek yönlü, uzun dönemde sağlık harcamaları ile ekonomik büyüme arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Genel olarak sonuçlar literatürdeki çalışmaların çoğunluğu ile benzeşmekte ve sağlığa dayalı büyüme hipotezini desteklemektedir.