ÜLKE EKONOMİLERİNDE BİR GÖSTERGE OLARAK KREDİ TEMERRÜT TAKASI (CDS) VE MAKRO BELİRLEYİCİLERİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Öz

Bir borçlunun temerrüdüne karşı sigorta sunan Kredi Temerrüt Takasları (CDS), bir satıcı ile bir alıcı arasında yapılan ve yatırımcıların temerrüde karşı koruma satın almalarını sağlayan bir sigorta sözleşmesidir. Finansal sermaye akımlarında yaşanan artışlar sonucu riskten korunmak isteyen yatırımcılar, bir ülkenin kredibilitesiyle ilişkili riski azaltmak ve korunmak (hedge) için CDS kullanarak finansal istikrarı artırmaya çalışmaktadırlar. Bu çalışma bağlamında gelişmekte olan bir ülke ekonomisi olarak dış finansmana sıklıkla başvurmak durumunda kalan Türkiye ekonomisinde 2008:01 ile 2023:08 arası dönemde CDS priminin belirleyicileri incelenmiştir. RALS LM birim kök test sonucuna göre düzeyde durağan çıkan seriler arasındaki uzun dönemli ilişkiler RALS regresyon yöntemiyle araştırılmıştır. Enflasyon ve Cari işlemler dengesindeki artışlar CDS primini artırmaktadır. Reel Efektif Döviz Kuru, BİST-100 ve Sanayi Üretim Endeksi değişkenleri ise teoride beklenildiği gibi CDS primi üzerinde negatif etkiler oluşturmaktadır. Granger nedensellik sonucuna göre ise, Enflasyon, BİST-100 ile CDS primi arasında çift yönlü Granger nedensellik ilişkilerinin olduğu, Reel Efektif Döviz Kuru, Cari İşlemler Dengesi ve CDS primi arasında ise nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir.

Anahtar Kelimeler

• CDS Primi
• RALS Regresyon
• Türkiye Ekonomisi

CREDİT DEFAULT SWAP (CDS) AS AN INDICATOR IN NATIONAL ECONOMIES AND ITS MACRO DETERMINANTS: THE CASE OF TURKİYE

Öz

Credit Default Swaps (CDS), which offer insurance against the default of a borrower, are an insurance contract between a seller and a buyer that allows investors to purchase protection against default. As financial capital flows have increased, investors aim to increase financial stability by using CDS to hedge and reduce the risk associated with a country's creditworthiness. In the context of this study, the determinants of the CDS premium in the Turkish economy, which, as an emerging market economy, has to rely heavily on external financing, are analyzed for the period between 2008:01 and 2023:08. According to the RALS LM result, the long-run relationships between the series that are stationary at level are investigated by RALS regression method. Increases in inflation and current account balance increase the CDS premium. Real Effective Exchange Rate, BIST-100 and Industrial Production Index variables, on the other hand, have negative effects on the CDS premium as expected in theory. According to the Granger causality results, there is a bidirectional Granger causality relationship between Inflation, BIST-100 and CDS premium, while no causality relationship was found between Real Effective Exchange Rate, Current Account Balance and CDS premium.

Anahtar Kelimeler

• CDS Premium
• RALS Regression
• Turkiye Economy

Kaynakça

1. Abioğlu, V.; Özgür, M. I.; Soylu, E. (2021), “The effects of economic, financial and political risks on cds premium of Turkey”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, O(67), 238-251.
2. Aizenman, J.; Hutchison, M.; Jinjarak, Y. (2013), “What is the risk of European sovereign debt defaults? Fiscal space, CDS spreads and market pricing of risk”, Journal of International Money and Finance, 34, 37-59.
3. Akyol, H.; Baltacı, N. (2020), “Cds Primlerinin Makroekonomik Belirleyicilerinin İncelenmesi: Ardl Sınır Testi Yaklaşımı”, Global Journal of Economics and Business Studies, 8(16), 33-49.
4. Augustin, P. (2018), “The term structure of CDS spreads and sovereign credit risk”, Journal of Monetary Economics, 96, 53 76.
5. Başarır, Ç.; Keten, M. (2016), “Gelişmekte Olan Ülkelerin Cds Primleri İle Hisse Senetleri Ve Döviz Kurları Arasındaki Kointegrasyon ilişkisi”, Journal of Mehmet Akif Ersoy University Social Science Institute, 8(15).
6. Bayrakdaroğlu, A.; Mirgen, Ç. (2021), “Kredi Temerrüt Takası (CDS) ve Borsa Endeks İlişkisi: BRICS Ülkeleri Üzerine Bir Araştırma”, Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(IERFM Özel Sayısı), 65-78.
7. Blommestein, H.; Eijffinger, S.; Qian, Z. (2016), “Regime-dependent determinants of Euro area sovereign CDS spreads”, Journal of Financial Stability, 22, 10-21.
8. Buz, N. E.; Küçükkocaoğlu, G. (2023), “Ülke Kredi Temerrüt Takas (Cds) Primini Etkileyen Faktörler, Türkiye Uygulaması”, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 25(1), 27-52.

9. Chan, K. C.; Fung, H. G.; Zhang, G. (2009), “On the relationship between Asian credit default swap and equity markets”, Journal of Asia Business Studies, 4(1), 3-12.
10. Daehler, T. B.; Aizenman, J.; Jinjarak, Y. (2021), “Emerging markets sovereign CDS spreads during COVID-19: Economics versus epidemiology news”, Economic Modelling, 100, 105504.
11. Doshi, H.; Jacobs, K.; Zurita, V. (2015), “Economic and financial determinants of credit risk premiums in the sovereign CDS market”, The Review of Asset Pricing Studies, 7(1), 43-80.
12. Fender, I.; Hayo, B.; Neuenkirch, M. (2012), “Daily pricing of emerging market sovereign CDS before and during the global financial crisis”, Journal of Banking & Finance, 36(10), 2786-2794.
13. Gök, R.; Kara, E. (2021), “Testing for causality among cds, interest, and exchange rates: new evidence from the granger coherence analysis”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 16(2), 427-445.
14. Gündüz, Y.; Kaya, O. (2014), “Impacts of the financial crisis on eurozone sovereign CDS spreads”, Journal of International Money and Finance, 49, 425-442.
15. Hepsağ, A. (2022), Ekonometrik zaman serileri analizlerinde güncel yöntemler (WinRats Uygulamalı), İstanbul: Der Yayınları.
16. Hepsağ, A.; Yaşar Akçalı, B. (2019), “Finansal zaman serilerinde birim kök hipotezinin test edilmesinde kalıntılarla genişletilmiş en küçük kareler yöntemi yaklaşımı: Rasyonel fiyat köpükleri üzerine bir uygulama”, XIII. IBANESS İktisat, İşletme ve Yönetim Bilimleri Kongreler Serisi, 05-06.
17. Ho, S. H. (2016), “Long and short-runs determinants of the sovereign CDS spread in emerging countries”, Research in International Business and Finance, 36, 579-590.
18. International Monetary Fund. (2013), “Global financial stability report Old risks, New Challenges”, April 2013 (978-1-47555 525-7. Washington, DC.
19. Karslıoğlu, İ.; Sevim, U. (2022), “Hisse Senedi Fiyatları ile Ülke Risk Primi (Cds) Arasındaki İlişki”, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(3), 576-593.
20. Kartal, M. T.; Ertuğrul, H. M.; Ayhan, F. (2022), “Determinants of sovereign credit default swap (CDS) spreads in emerging countries: evidence from Turkey”, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 40(4), 742-761.
21. Kılcı, E. N. (2017), “CDS primleri ile ülke kredi riski arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi; Türkiye örneği”, Maliye ve Finans Yazıları, (108), 71-85.
22. Liu, Y.; Morley, B. (2012), “Sovereign credit default swaps and the macroeconomy”, Applied Economics Letters, 19(2), 129- 132.
23. Meng, M.; Lee, J.; Payne, J. E. (2017), “RALS-LM unit root test with trend breaks and non-normal errors: application to the Prebisch-Singer hypothesis”, Studies in Nonlinear Dynamics & Econometrics, 21(1), 31-45.
24. Özgür, M. I.; Çelik, S. (2021), “Türkiye Ekonomisinde Seçim Dönemlerinde Cds Primini Etkileyen Faktörlerin Analizi: 2002 2018 Dönemi”, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(12), 106-125.
25. Özman, H.; Özpınar, Ö.; Osman, D. (2018), “Kredi temerrüt takası (CDS) ve kur-faiz ilişkisi: Türkiye örneği”, Bankacılık ve Sermaye Piyasası Araştırmaları Dergisi, 2(4), 31-45.
26. Pan, W. F.; Wang, X.; Xiao, Y.; Xu, W.; Zhang, J. (2024), “The effect of economic and political uncertainty on sovereign CDS spreads”, International Review of Economics & Finance, 89, 143-155.
27. Pazarcı, Ş.; Kar, A.; Kılıç, E.; Umut, A. (2022), “Türkiye’de borsa, döviz kuru, CDS primi ve VIX endeksi ilişkisinin ampirik analizi”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1090-1103.
28. Reuters. (2023), ‘What are credit default swaps and why are they causing trouble for Europe's banks?’:. https://www.reuters.com/markets/what-are-credit-default-swaps-why-are-they-causing-trouble-europes-banks-2023-03 28/#:~:text=The%20CDS%20market%20is%20small,these%20derivatives%20can%20be%20thin (Erişim tarihi: 20.11.2023).
29. Soyu. E.; Özgür, M. I. (2023), “An Empirical Analysis of the Relationship Between Türkiye’s CDS Premium and Economic, Financial and Political Risk”, Sosyoekonomi, 31(58), 81-104.
30. Salihoğlu, E.; Batır, T. E. (2022), “The Sectoral Impact of Covıd-19 Using Rals-LM Tests: Evidence From Borsa Istanbul Turkıye”, Journal of Financial Politic & Economic Reviews/Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 59(662).
31. Silva, E. O.; Paulo, W. L. (2015), “Determinants of sovereign CDS spreads: Evidence from Brazil”, International Business Research, 8(7), 102.
32. Şahin, E. E.; Özkan, O. (2018), “Kredi Temerrüt Takası, Döviz Kuru ve Bist100 Endeksi İlişkisi”, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 1939-1945.
33. Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı. (2023), Yurtdışı Yatırım Raporu- 2023. https://ticaret.gov.tr/data/5c4ac3db13b876297ce9a568/Yurtdışı%20Yatırım%20Anketi%20 %202023%20Sonuç%20Raporu.pdf
34. Wang, A. T.; Yang, S. Y.; Yang, N. T. (2013), “Information transmission between sovereign debt CDS and other financial factors”, The case of Latin America. The North American Journal of Economics and Finance, 26, 586-601.
35. Yang, L.; Yang, L.; Hamori, S. (2018), “Determinants of dependence structures of sovereign credit default swap spreads between G7 and BRICS countries”, International Review of Financial Analysis, 59, 19-34.
36. Yenisu, E.; Yenice, S. (2018), “Temel makroekonomik göstergelerin ülke riski üzerine etkisi: Türkiye örneği”, İş ve Hayat dergisi, 4(8), 27-53.
37. Yuan, C.; Pongsiri, T. J. (2015), “Fiscal austerity, growth prospects, and sovereign CDS spreads: The Eurozone and beyond”, International Economics, 141, 50-79.