TÜRKMEN TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE SÖZCÜK ÖBEKLERİ İNCELEMESİ
Öz
Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Gagavuz Türkçesiyle birlikte Güneybatı/ Oğuz grubunu oluşturan Türkmen Türkçesi, bu grubun doğu kolundadır. Önemli sözlü ve yazılı kaynakları bulunan Türkmen Türkçesinin söz varlığı büyük oranda Türkçe kelimelerden oluşsa da Türkmen Türkçesine zamanla diğer dillerden de sözcükler girmiştir. Bu yabancı unsurlar düşünüldüğünde, şüphesiz ki bundan en az etkilenen atasözleri olmuştur. Çünkü atasözleri uzun tecrübeler sonunda oluşan ve yabancı unsurlardan en az etkilenen söz varlıklarıdır. Bu yönüyle sözlü edebiyatın önemli kaynaklarından olan atasözleri, gerek semantik gerekse sentaktik açıdan incelemeye değer dil unsurlarıdır.
En az iki sözcüğün birleşmesiyle oluşan sözcük öbekleri, söz diziminde ele alınan bir konudur. Türkmen Türkçesi atasözlerindeki sözcük öbeklerinin incelendiği bu çalışmada, oluşumu uzun zaman öncesine dayanan atasözlerindeki sözcüklerin yan yana gelme kuralları üzerinde durulmaktadır.
Bu çalışmada, B. Mammetyazov ile N. Esenmıradov tarafından hazırlanmış olan Türkmen Nakılları ve Atasözleri (Marnrnetyazov vd, 1983) adlı eserde bulunan atasözlerinin ele alındığı Türkmen Atasözleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Çalışma (Sis, 2005) adlı eserdeki atasözleri söz dizimi açısından incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Anahtar Kelimeler: Türkmen Türkçesi,atasözleri,sözcük öbekleri
Kaynakça
- Akbayır, Sıdık (2007), Cümle ve Metin Bilgisi, Pegem Yayıncılık: Ankara.
- Aktan, Bilal (2009), Türkiye Türkçesinin Söz Dizimi, Gazi Kitabevi, Ankara.
- Alkaya, Ercan (2001), “Tatar Türkçesindeki Dil ve Söz İle İlgili Atasözleri Üzerine Bir Değerlendirme.” Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 55-76.
- Altun, Mustafa (2004), “Türk Atasözleri Üzerine Sentaktik Bir İnceleme”, Akademik Araştırmalar Dergisi, 79-91.
- Armağan, Sebahat (2016), “Gagavuz Türkçesinde Kullanılan Aile ve Akrabalık Adlarının Deyim ve Atasözlerine Yansıma” The Journal of Academic Social Science Studies, International Journal of Social Science, Doi number:http://dx.doi.org/10.9761/JASSS3565, Number: 48, p. 425-431, Summer II 2016.
- Atabay, Neşe, Sevgi Özel ve Ayfer Çam (2003), Türkiye Türkçesinin Sözdizimi, Papatya Yay.: İstanbul.
- Azımov, P. Baylıyev, H. (1959), Türkmen Dilinin Grammatikası (II. Bölüm Sintaksis) Türkmen Dilinin Grameri (II. Bölüm. Sentaks), Türkmen Dövlet Okuv Pedagogik, Aşgabat.
- Banguoğlu, Tahsin (2007), Türkçenin Grameri, TDK: Ankara.
- Baskakov, A. N. (1974), Çağdaş Türkçede Kelime Grupları, Moskova, (Çev. Oktay Selim Karaca), Kesit Yayınları: Ankara.
- Biray, Himmet (1985), Türkmen Şivesinin Sentaks Bakımından Türkiye Türkçesiyle Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
