COVID-19 SALGINININ TURİZM, ULAŞTIRMA VE YİYECEK&İÇECEK SEKTÖRLERİNE ETKİSİ: RALS ENGLE VE GRANGER EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ
Öz
11 Mart 2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edilen Covid-19 salgını dünyada olduğu gibi ülkemizde de yeni bir düzene geçilmesine sebep olmuş ve tüm sektörler üzerinde etkisini derin bir şekilde hissettirmiştir. Bu çalışmanın amacı, 17.03.2020-29.01.2021 dönemi için Türkiye örnekleminde Covid-19 salgınının turizm, ulaştırma ve yiyecek-içecek sektörleri üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışmada, Türkiye’nin Covid 19 kaynaklı günlük ölüm ve vaka sayılarının Borsa İstanbul (BİST) Turizm, Ulaştırma ile Yiyecek & İçecek endeksleri üzerindeki etkisi RALS Engle ve Granger eşbütünleşme testiyle araştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, BİST Turizm endeksi ile vaka ve ölüm sayıları arasında uzun dönemli ilişkinin olduğu; ancak BİST Ulaştırma ve Yiyecek & İçecek endeksleriyle vaka ve ölüm sayıları arasında herhangi bir ilişkinin olmadığı bulguları elde edilmiştir. Çalışmada son olarak BİST Turizm endeksi ile vaka ve ölüm sayıları arasındaki uzun dönemli ilişkinin büyüklüğü Dinamik En Küçük Kareler tahmincisiyle araştırılmış, uzun dönemde vaka ve ölüm sayılarındaki artışın BİST Turizm endeksinin kapanış fiyatlarını negatif yönlü olarak etkilediği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
BİST Turizm Endeksi, BİST Ulaştırma Endeksi, BİST Yiyecek & İçecek Endeksi, Covid-19 Salgını, RALS Engle and Granger Eşbütünleşme Testi
Kaynakça
- Acar, Y. (2020). “Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgını ve Turizm Faaliyetlerine Etkisi”, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 4,(1), 7-21.
- Atalay, E. (2020). “Türkiye’de COVID-19’un XGIDA Endeksine Etkisinin Var Modeli İle Analizi (13.03.2020- 20.11.2020)”, International Journal on Social Sciences, 5(4), 17-25.
- Barut, A.; Kaya, E. (2020). “COVID-19 ve Seçilmiş BİST Sektör İndeksleri İlişkisinde Sıcaklığın Moderatör Etkisi”, Turkish Studies, 15(6), 155-167.
- Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (2020). Impact assessment of the Covid-19 outbreak on international tourism, Updated December 2020, https://www.unwto.org/impact-assessment-of-the-covid-19-outbreak-on-international-tourism, (Erişim Tarihi: 30.01.2021).
- Birleşmiş Millet Gıda ve Tarım Örgütü (2020). Food Outlook: Biannual Report on Global Food Markets, November 2020, http://www.fao.org/policy-support/tools-and-publications/resources%20details/en/c/1330453/#:~:text=November%202020 (Erişim Tarihi: 01.02.2021).
- Brahmbhatt, M.; Dutta, A. (2008). On SARS type economic effects during infectious disease outbreaks, Working Paper, The World Bank. doi: 10.1596/1813-9450-4466.
- Carrion-i-Silvestre J. L.; Kim, D.; Perron P. (2009). “GLS-Based Unit Root Tests with Multiple Structural Breaks Under Both the Null and the Alternative Hypotheses”, Econometric Theory, 25, 1754-1792.
- Çoban, B.; Firuzan, E.; Oğuzhan, A. (2018). “Farklı Varyanslık ve Yapısal Kırılmalar Altında Ekonomik Büyüme ile Turizm İlişkisinin İncelenmesi”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Haziran 2018, 20(1), 319-337.
- Davies, S. E. (2013). National security and pandemics. https://www.un.org/en/chronicle/article/national-security-and-pandemics, (Erişim tarihi: 01.02.2021).
- Demir, Z. (2020). “COVID-19’un BİST 100’deki Şirketlerin Mali Tabloları Üzerindeki Etkisinin Oran Yöntemi İle Analizi”, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(2), 408-438.
