Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Yıl 2019, Cilt 2019, Sayı 13, 51 - 66, 29.10.2019
https://doi.org/10.46778/goputeb.619951

Öz

Bireylerin sosyal hayatları içinde kurmuş oldukları ilişkilerin kalitelerini belirleyen içsel ve dışsal süreçler bulunmaktadır. Bireyleri etkileyen en önemli faktörlerden ikisi algıladıkları sosyal destek ve sosyal yeterlik düzeyleridir. Bireyler günlük hayatında yaşamış oldukları yaşantısal zorluklar ile mücadele edebilmek için çeşitli psikolojik desteklere ihtiyaç duymaktadırlar. Bu ihtiyaçların en başında sosyal destek kavramı gelmektedir (Traş ve Arslan, 2013). Bireyin yaşamış olduğu stres durumları ile başa çıkarken, olumsuz yaşam koşulları ile mücadele ederken veya hayatı için önemli kararlar verirken etrafındaki sosyal ağlarından edindiği psikolojik ve sosyal destek kaynakları algılanan sosyal destek olarak tanımlanabilir (Yıldırım, 1997). Bireylerin sosyal ortamdaki davranışlarını ve iletişim biçimlerini belirleyen diğer bir etmen ise sosyal yeterlik düzeyleridir. Toplumsal bir varlık olan insanların davranışları dış faktörlerden şekilleniyor gibi gözükse bile asıl belirleyici olan bireyin kendi yeterliklerine olan inanç düzeyidir. Sosyal yeterlik kavramı, bireyin sosyal ortamlarda ilişki başlatma, sürdürme ve iletişim ağları kurabilme becerilerine ilişkin inancının bulunduğu psikolojik bir alandır. Bu çalışmanın amacı, eğitim fakültesi öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek düzeyleri ile sosyal yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu tabakalı örnekleme yöntemiyle çalışmaya dâhil edilen Türkiye’de Orta Karadeniz bölgesindeki bir üniversitenin eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan 468 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verileri kişisel bilgi formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Sosyal Yeterlik ve Sosyal Sonuç Beklentisi Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sonucunda, eğitim fakültesi öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek ve sosyal yeterlik düzeylerinin yüksek olduğu; algıladıkları sosyal destek toplam puanları ile aile, arkadaş ve özel bir kişi alt boyutlarından alınan puanları arasında düşük düzeyde anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki bulunduğu ve algıladıkları aile, arkadaş ve özel bir kişi alt boyutlarındaki sosyal destek düzeyinin eğitim fakültesi öğrencilerinin sosyal yeterlik düzeylerinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu belirlenmiştir.

Kaynakça

  • Akın, A. ve Akkaya, O. (2015). Sosyal yeterlik ve sosyal sonuç beklentileri ölçeğinin Türkçe’ ye uyarlanması. Bartın Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 204-213.
  • Akkök, F. (1999). İlköğretimde sosyal becerilerin geliştirilmesi –anne-baba el kitabı. İstanbul: Özgür Yayınları.
  • Altınoğlu-Dikmeer, D. İ. (1997). Sosyal beceri eğitiminin sosyal içe dönük ergenlerin içedönüklük düzeylerine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara Üniversitesi, Ankara.
  • Altunbaş, G. (2002). Üniversite öğrencilerinin sosyal destek düzeylerinin bazı kişisel özellikleri ve sosyal beceri düzeyleri ile ilişkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans Tezi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
  • Bacanlı, H. (1999). Sosyal Beceri Eğitimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Bakioğlu, F. ve Türküm, A. S. (2017). Psychometric Properties of Adaptation of the Social Competence and Outcome Expectations Scale to Turkish. European Journal of Educational Research, 6(2), 213-223.
  • Bandura, A. (1986). The explanatory and predictive scope of self-competence theory. Journal of social and clinical psychology, 4(3), 359-373.
  • Bandura, A. (1997). Self-competence: The exercise of control. Macmillan.
  • Basım, H. N., Korkmazyürek, H. ve Tokat, A. O. (2008). Çalışanların öz yeterlilik algılamasının yenilikçilik ve risk alma üzerine etkisi: Kamu sektöründe bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), 121-130.
  • Bayraktar, Ö. (2011). Üniversite öğrencilerinin algılanan sosyal destek düzeyleri ile duygusal zekâları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi. Selçuk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  • Baytemir, K. (2014). Ergenlikte ebeveyn ve akrana bağlanma ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide kişilerarası yeterliğin aracılığı. Yayımlanmış doktora tezi. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Budak, B. (1999). Lise öğrencilerinde algılanan sosyal destek düzeyi ile problem çözme becerileri arasındaki ilişki. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. On Dokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Samsun.
  • Caprara, G. V., Steca, P., Cervone, D. ve Artistico, D. (2003). The contribution of self competence beliefs to dispositional shyness: On social cognitive systems and the development of personality dispositions. Journal of Personality, 71(6), 943-970.
  • Cemaloğlu, N. ve Şahin, D. E. (2007). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(2), 465-484.
  • Cohen, S. ve Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310.
  • Coleman, P. K. (2003). Perceptions of parent-child attachment, social self-competence, and peer relationshiphs in middle childhood. Infant and Child Development, 12(4), 351-368.
  • Crano, D. W. ve Brewer, M. B. (2002). Principals and methods of social research. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
  • Çeçen, A. R. (2008). Öğrencilerinin cinsiyetlerine ve anababa tutum algilarina göre yalnizlik ve sosyal destek düzeylerinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 415-431.
  • Çıngı, H. (1994). Örnekleme kuramı (ikinci baskı). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Basımevi.
  • Çubukçu, Z. ve Girmen, P. (2007). Öğretmen adaylarının sosyal öz-yeterlik algılarının belirlenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1).
  • Dedeli, Ö., Fadılıoğlu, Ç. ve Uslu, R. (2014). Kanserli bireylerin fonksiyonel durumları ve algıladıkları sosyal desteğin incelenmesi. Türk Onkoloji Dergisi, 23(3), 132-139.
  • Demirtaş, A. S. (2007). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin algılanan sosyal destek ve yalnızlık düzeyleri ile stresle başa çıkma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmış yüksek lisans tezi. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Duru, E. (2008). Yalnızlığı yordamada sosyal destek ve sosyal bağlılığın rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 23(61), 15-24.
  • Eker, D. ve Arkar, H. (1995). Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikoloji Dergisi, 10(34), 45-55.
  • Eker, D., Arkar, H. ve Yaldız, H. (2001). Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği’nin gözden geçirilmiş formu’nun faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 12 (1), 17-25.
  • Galanaki, E.P. ve Kalantzi- Azizi, A. (1999). Loneliness and social dissatisfaction: Its relation with children’s self-efficancy for peer interaction. Child Study Journel,29,1-22.
  • Gökler, I. (2007). Çocuk ve ergenler için sosyal destek değerlendirme ölçeği Türkçe formunun uyarlama çalışması: Faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 14(2), 90-99.
  • Güngör, D. (1996). Turkish university students’ relationships with their friends and families: Social support, satisfaction and loneliness. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
  • Innes, J. M. ve Thomas, C. (1989). Attributional style, self-competence and socialavoidance and inhibition among secondary school students. Personality and Individual Differences, 10, 757- 762.
  • İnanç, N. , Savaş, H. A. , Tutkun, H. , Herken, H. ve Savaş, E. (2004). Gaziantep üniversitesi mediko-sosyal merkezinde psikiyatrik açıdan incelenen öğrencilerin klinik ve sosoyodemografik özellikleri. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 5(4), 222-230.
  • Kahriman, İ. ve Yeşilçiçek, K. (2007). Karadeniz Teknik Üniversitesi Trabzon Sağlık Yüksekokulu öğrencilerinin aile ve arkadaşlarından algıladıkları sosyal destek düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 10(1), 10-21.
  • Karakoyun, F. (2016). Öğretmen adaylarının sosyal öz-yeterli algılarının incelenmesi. Eğitim ve Öğretim araştırmaları Dergisi, 5(4), 362-365.
  • Karasar, N. (1999). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Okanlı, A. (1999). Hemşirelik öğrencilerinin aile ve arkadaşlarından algıladıkları sosyal destek ile anksiyete düzeyi arasındaki ilişki. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
  • Özbay, Y. , Palancı, M., Kandemir, M. ve Çakır, O. (2012). Üniversite öğrencilerinin öznel iyi oluşlarının duygusal düzenleme, mizah, sosyal öz-yeterlik ve başa çıkma davranışları ile yordanması. Journal of Turkish Educational Sciences, 10(2), 325-345.
  • Özdemir, A. ve Yapıcı, E. (2010). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalık ve ilgi düzeylerinin karşılaştırılması. Anadolu Doğa Bilimleri Dergisi, 1(1), 48-56.
  • Palancı, M. (2004). Üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı problemlerini açıklama ve gidermeye yönelik gerçeklik terapisi oryantasyonlu bir yardım modelinin geliştirilmesi. Yayımlanmamış doktora tezi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon.
  • Robertson. S. E. (1988). Social support: implication for counselling. International Journal For the Advancement of Counselling, 11, 313-321
  • Taysi, E. (2000). Benlik saygısı, arkadaşlardan ve aileden sağlanan sosyal destek: Üniversite öğrencileriyle yapılan bir çalışma. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
  • Torres, J. B. ve Solberg, V. C. (2001). Role of self-competence, stress, social integration, and family support in Latino college student persistence and health. Journal of Vocational Behavior, 59, 53-63.
  • Traş, Z. ve Arslan, E. (2013). Ergenlerde sosyal yetkinliğin, algılanan sosyal destek açısından incelenmesi. İlköğretim Online Dergisi, 12(4), 1133-1140.
  • Ulutaş, A. (2016). Ergenlerde sosyal öz-yeterlik algısı ve duygusal öz-yeterlik arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi: bir model önerisi. Bartın Üniversitesi eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 831-841.
  • Wallace, S. T. ve Alden, L. E. (1997). Social phobia and positive social events: The price of success. Journal of Abnormal Psychology, 106(3), 416.
  • Yıldırım, İ. (1997). Algılanan sosyal destek ölçeğinin geliştirilmesi, güvenirliği ve geçerliği. Hacettepe Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 147-157.
  • Yıldırım, İ. (2000). Akademik başarını yordayıcısı olarak yalnızlık sınav kaygısı ve sosyal destek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(18), 167-176.
  • Yüksel, G. (1997). Sosyal beceri eğitiminin üniversite öğrencilerinin sosyal beceri düzeyine etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  • Zimet, G.D. , Dahlem, S. ve Farley, G. (1988). The multimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30-41.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Asuman ZORLU YAM Bu kişi benim
T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
0000-0001-7941-4510


Emel TÜZEL İŞERİ (Sorumlu Yazar)
EĞİTİM FAKÜLTESİ
0000-0002-8194-4315
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 29 Ekim 2019
Yayınlandığı Sayı Yıl 2019, Cilt 2019, Sayı 13

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { goputeb619951, journal = {Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi}, issn = {2148-2314}, address = {}, publisher = {Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {2019}, pages = {51 - 66}, doi = {10.46778/goputeb.619951}, title = {ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA}, key = {cite}, author = {Zorlu Yam, Asuman and Tüzel İşeri, Emel} }
APA Zorlu Yam, A. & Tüzel İşeri, E. (2019). ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA . Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi , 2019 (13) , 51-66 . DOI: 10.46778/goputeb.619951
MLA Zorlu Yam, A. , Tüzel İşeri, E. "ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA" . Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 2019 (2019 ): 51-66 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/goputeb/issue/49904/619951>
Chicago Zorlu Yam, A. , Tüzel İşeri, E. "ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA". Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 2019 (2019 ): 51-66
RIS TY - JOUR T1 - ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA AU - Asuman Zorlu Yam , Emel Tüzel İşeri Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.46778/goputeb.619951 DO - 10.46778/goputeb.619951 T2 - Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 51 EP - 66 VL - 2019 IS - 13 SN - 2148-2314- M3 - doi: 10.46778/goputeb.619951 UR - https://doi.org/10.46778/goputeb.619951 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA %A Asuman Zorlu Yam , Emel Tüzel İşeri %T ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA %D 2019 %J Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi %P 2148-2314- %V 2019 %N 13 %R doi: 10.46778/goputeb.619951 %U 10.46778/goputeb.619951
ISNAD Zorlu Yam, Asuman , Tüzel İşeri, Emel . "ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA". Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 2019 / 13 (Ekim 2019): 51-66 . https://doi.org/10.46778/goputeb.619951
AMA Zorlu Yam A. , Tüzel İşeri E. ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. UTEB. 2019; 2019(13): 51-66.
Vancouver Zorlu Yam A. , Tüzel İşeri E. ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2019; 2019(13): 51-66.
IEEE A. Zorlu Yam ve E. Tüzel İşeri , "ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE SOSYAL YETERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ: EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA", Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 2019, sayı. 13, ss. 51-66, Eki. 2019, doi:10.46778/goputeb.619951