Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*

Mehmet Ali Sakin; İsmail Naneli; Samet Şahinter; Kübra Özdemir

doi:10.13002/jafag977

Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*

Öz

Araştırma farklı makarnalık buğday genotiplerinin verim, verim unsurları ve bazı kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2013-2014 ve 2014-2015 yetiştirme dönemlerinde Tokat-Zile’de yürütülmüştür. Araştırmada 4 adet makarnalık buğday (Triticum durum L.) hattı ve 16 adet makarnalık buğday çeşidi kullanılmıştır. Deneme Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Ekim sıklığı m2’de 500 bitki olacak şekilde ayarlanmış olup dekara 10 kg N ve 6 kg P2O5 hesabıyla gübre verilmiştir. Azotun yarısı ve fosforun ise tamamı ekimle birlikte verilmiş olup, azotun geri kalan kısmı ise sapa kalkma dönemi öncesinde verilmiştir. Çalışmada genotiplerin ortalama başaklanma süresi 167.9 gün, metrekarede başak sayısı 434 adet, bitki boyu 82.2 cm, başak uzunluğu 5.9 cm, başakta tane sayısı 31 adet, tek başak verimi 1.60 g, bin tane ağırlığı 47 g, hektolitre ağırlığı 80.3 kg, tane verimi 403.5 kg/da, hasat indeksi % 39.8, camsılık oranı % 93.7, sedimantasyon değeri 21.4 ml ve protein içeriği % 12.4 olarak belirlenmiştir. İncelenen özellikler bakımından genotipler arasında önemli farklılıklar bulunmuştur. Ayrıca başak uzunluğu, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı ve protein içeriği dışında incelenen diğer özellikler bakımından yıllar arasında önemli farklılıklar tespit edilmiştir. İki yıllık ortalamalara göre; en yüksek tane verimi 461.5 kg/da ile Altıntaç 95 çeşidinden en düşük tane verimi ise 342.8 kg/da ile Uniya çeşidinden elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Tokat-Zile koşullarında çeşitlerden Altıntaç 95 ve Dumlupınar, hatlardan Gdem-12 ve Hat-20 verim ve kalite bakımından ön plana çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akman, Z., Yılmaz, F., Karadoğan, T. ve Çarkçı, K., 1999. Isparta Ekolojik Koşullarına Uygun Yüksek Verimli Buğday Çeşit ve Hatlarının Belirlenmesi. Türkiye III. Tarla Bitkileri Kongresi, Cilt I, Genel ve Tahıllar, 366-371, 15-18 Kasım, Adana.
Aksoy, A., 2012. Akdeniz İklim Kuşağında Yetiştirilen Bazı Makarnalık Buğday (Triticum turgidum var. durum L.) Çeşitlerinin Verim ve Kalite Özelliklerinin İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi), Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Adana.
Anonim, 2013a. FAO. Cereal crops. www.fao.org (08.11.2015).
Anonim, 2013b. TMO 2013 Hububat Sektör Raporu, http://www.tmo.gov.tr/Upload/Document/raporlar/2013hububatsektorraporu.pdf (12.12.2014).
Anonim, 2014. Türkiye İstatistik Kurumu. www.tuik.gov.tr (08.11.2015).
Anonim, 2015. Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/bitkiselapp/bitkisel.zul (22.02.2016).
Aydın, N., 1997. Tokat-Kazova Koşullarında Makarnalık Buğdayların Verim, Verim Öğeleri ve Diğer Bazı Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. (Yüksek Lisans Tezi), Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Tokat.
Aydın, N., Tugay, E., Sakin, M.A. ve Gökmen, S., 1999. Tokat Kazova Koşullarında Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Orta Anadolu’da Hububat Tarımının Sorunları ve Çözüm Yolları Sempozyumu, 621-625, 8-11 Haziran, Konya.

Caglar, O., Bulut, S., Karaoglu, M. M., Kotancilar, H. G. and Ozturk, A., 2011. Quality Response of Facultative Wheat to Winter Sowing, Freezing Sowing and Spring Sowing at Different Seeding Rates. Journal of Animal and Veterinary Advances 10 (Supplement); 3368-3374.
Doğan, Y. ve Kendal, E., 2012. Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinin Tane Verimi ve Bazı Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. GOÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 29 (1), 113-121.
Düzgüneş, O., Kesici, T., Kavuncu, O. ve Gürbüz, F., 1987. Araştırma ve Deneme Metotları (İstatistik Metotları II). Ankara Üniv. Ziraat Fak. Yay. No: 1021, 381 s., Ankara.
Karademir, Ç. ve Sağır, A., 1999. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Makarnalık Buğday (Triticum durum) Genotiplerinde Kimi Bitkisel Özelliklerin Değişim Sınırları. Türkiye III. Tarla Bitkileri Kongresi, Cilt I, Genel ve Tahıllar, 360-365, 15-18 Kasım, Adana.
Kendal, E., Tekdal, S., Aktaş, H. ve Karaman, M., 2012. Bazı Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Diyarbakır ve Adıyaman Sulu Koşullarında Verim ve Kalite Parametreleri Yönünden Karşılaştırılması. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 26 (2), 1-14.
Kılıç, H., 2014. İleri Kademe Makarnalık Buğday Hatlarının Farklı Çevrelerde Tane Verimi ve Bazı Kalite Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 1 (2), 194-201.
Kınacı, G., Budak, Z., Kutlu, İ., Tavas, N., Tarhan, P., Bozkuş, C., Gündüz, F., Gıcı, B.N. ve Kınacı, E., 2008. Kışlık Makarnalık Buğday Çeşitlerinde Hasat İndeksi ile Başak Özellikleri arasındaki İlişkiler. Ülkesel Tahıl Sempozyumu, 29-33, 2-5 Haziran, Konya.
Kırtok, Y., Genç, İ., Yağbasanlar, T. ve Çölkesen, M., 1988. Tescilli Ekmeklik ve Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Çukurova Koşullarında Başlıca Tarımsal Karakterleri Üzerine Araştırmalar. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 3(3): 98-106.
Korkut, K. Z., Başer, İ. ve Bilir, S. 1993. Makarnalık Buğdaylarda Korelasyon ve Path Katsayıları Üzerine Çalışmalar. Makarnalık Buğday ve Mamülleri Sempozyumu, 30 Kasım-3 Aralık, 183-187, Ankara.
Nachit, M.M. ve Elouafi, I., 2004. Durum Adaptation in the Mediterranean Dryland: Breeding, Stress Physiology and Molecular Markers. In: Rao SC, Ryan J, eds. Challenges and Strategies for Dryland Agriculture. CSSA Special Publication 32. Madison, Wisconsin, USA: Crop Science Society of America Inc., American Society of Agronomy Inc, 203–218.
Naneli, İ., Sakin, M.A. ve Kıral, A.S., 2015. Tokat-Kazova Şartlarında Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Çeşitlerinin Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. GOÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 32 (1), 91-103.
Neugschwandtner, R. W., Katharina, B., Hall, R. M. and Kaul, H. P., 2015. Development, Growth, and Nitrogen Use of Autumn-and Spring-sown Facultative Wheat. Acta Agriculturae Scandinavica, Section B—Soil & Plant Science, 65 (1), 6-13.
Özdemir, K., 2015. Tokat-Kazova Şartlarında Yazlık ve Kışlık Olarak Yetiştirilen Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi), Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Tokat.
Özen, S., 2014. Yozgat Ekolojik Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Çeşitlerinin Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. Y. Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı, Isparta, 85 sayfa.
Sade, B., Topal, A. ve Soylu, S., 1999. Konya Sulu Koşullarında Yetiştirilebilecek Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Belirlenmesi. Türkiye III. Tarla Bitkileri Kongresi, Cilt I (Genel ve Tahıllar), 91-96, 15-18 Kasım, Adana.
Sakin, M. A., Yıldırım, A., Sülük, A. ve Gökmen, S., 2003. Bazı Ekmeklik ve Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Farklı Bölgelerde Verim ve Verim Unsurlarının Belirlenmesi. Türkiye 5. Tarla Bitkileri Kongresi, 186-191, 13-17 Ekim, Diyarbakır.
Sakin, M.A., Yıldırım, A. ve Gökmen, S., 2004. Tokat Kazova Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday Genotiplerinin Verim, Verim Unsurları ile Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. Tarım Bilimleri Dergisi, 10 (4), 481-489.
Sakin, M.A., Akıncı, C., Düzdemir, O., Gökmen, S., Yıldırım, A. ve Dönmez, E., 2007. Farklı Bölgelerde Yetiştirilen Makarnalık Buğday Çeşit ve Hatlarının Tane Verimi ve Dönmeli Tane Oranları. Türkiye VII. Tarla Bitkileri Kongresi, Bildiriler I, 88-91, 25-27 Haziran, Erzurum.
Sakin, M.A., Naneli, İ., Göy, A.G. ve Özdemir, K., 2015. Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Çeşitlerinin Tokat-Zile Koşullarında Verim ve Verim Komponentlerinin Belirlenmesi. GOÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 32 (3), 119-132.
Sharma, R.C., 1994. Early Generation Selection for Grain-Filling Period in Wheat. Crop Sci., 34, 945-948.
Simane, B., Struik, P.C., Nachit, M.M. ve Peacock, J.M., 1993. Ontogenetic Analysis of Yield Component and Yield Stability of Durum Wheat in Water-limited Environments. Euphytica, 71, 211-219.
Soylu, S. ve Sade, B., 2003. Makarnalık Buğdaylarda (Triticum durum L.) Bitki Boyu, Hasat İndeksi ve Bunlara Etkili Faktörlerin Kombinasyon Yeteneği ve Kalıtımı. Ege Tarımsal Araş. Enst. Der., Anadolu J. of AARI, 13(1): 75-90.
Sönmez, F. ve Kıral, A.S., 2004. Bazı Makarnalık Buğday Çeşitlerinin (T. durum Desf.) Erbaa Şartlarında Adaptasyonlarının İncelenmesi. GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 21 (2), 86-93.
Toklu, F., Genç, İ., Yağbasanlar, T., Özkan, H. ve Yıldırım, M., 2001.Çukurova Koşullarında Son 21 Yıllık Dönemde (1980-2000) Yetiştirilen Ticari Ekmeklik Buğday Çeşitleri ve Seleksiyon Hatlarında Verim Potansiyelindeki Değişimin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Türkiye IV. Tarla Bitkileri Kongresi, Cilt I, Tahıllar ve Yemeklik Tane Baklagiller, s. 53-56, 17-21 Eylül, Tekirdağ.
Yazar, S. ve Karadoğan, T., 2008. Bazı Makarnalık Buğday Genotiplerinin Orta Anadolu Bölgesinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 3 (2), 32-41.
Yıldırım, A., Sakin, M.A. ve Gökmen, S., 2005. Tokat Kazova Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Çeşit ve Hatlarının Verim ve Verim Unsurları Yönünden Değerlendirilmesi. GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 22 (1), 63-72.
Yurtsever, N., 1984. Deneysel İstatistik Metotları. Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Yayınları, Genel Yayın No: 56. Ankara.
Yüksel, F., Koyuncu, M. ve Sayaslan, A., 2011. Makarnalık Buğday (Triticum durum) Kalitesi. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 4 (2), 25-3.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Ali Sakin ^* Bu kişi benim
Türkiye

İsmail Naneli Bu kişi benim
Türkiye

Samet Şahinter Bu kişi benim
Türkiye

Kübra Özdemir Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

16 Mayıs 2016

Gönderilme Tarihi

23 Şubat 2016

Kabul Tarihi

14 Nisan 2016

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 33 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.13002/jafag977

IZ

https://izlik.org/JA78FY34ZY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sakin, M. A., Naneli, İ., Şahinter, S., & Özdemir, K. (2016). Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 33(1), 149-161. https://doi.org/10.13002/jafag977

AMA

1.Sakin MA, Naneli İ, Şahinter S, Özdemir K. Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University. 2016;33(1):149-161. doi:10.13002/jafag977

Chicago

Sakin, Mehmet Ali, İsmail Naneli, Samet Şahinter, ve Kübra Özdemir. 2016. “Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*”. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University 33 (1): 149-61. https://doi.org/10.13002/jafag977.

EndNote

Sakin MA, Naneli İ, Şahinter S, Özdemir K (01 Mayıs 2016) Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University 33 1 149–161.

IEEE

[1]M. A. Sakin, İ. Naneli, S. Şahinter, ve K. Özdemir, “Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*”, Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, c. 33, sy 1, ss. 149–161, May. 2016, doi: 10.13002/jafag977.

ISNAD

Sakin, Mehmet Ali - Naneli, İsmail - Şahinter, Samet - Özdemir, Kübra. “Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*”. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University 33/1 (01 Mayıs 2016): 149-161. https://doi.org/10.13002/jafag977.

JAMA

1.Sakin MA, Naneli İ, Şahinter S, Özdemir K. Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University. 2016;33:149–161.

MLA

Sakin, Mehmet Ali, vd. “Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*”. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, c. 33, sy 1, Mayıs 2016, ss. 149-61, doi:10.13002/jafag977.

Vancouver

1.Mehmet Ali Sakin, İsmail Naneli, Samet Şahinter, Kübra Özdemir. Tokat-Zile Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşit ve Hatlarının Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi*. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University. 01 Mayıs 2016;33(1):149-61. doi:10.13002/jafag977

Cited By

Bazı Arpa (Hordeum vulgare L.) Çeşitlerinin Tokat-Kazova Koşullarında Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.869901

Diyarbakır İli Sınırlarından Toplanan Bazı Yerel Makarnalık Buğday Popülasyonlarının İncelenmesi

Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.55007/dufed.1232264

Aydın Ekolojik Koşullarında Makarnalık Buğdayın (Triticum durum L.) Verim ve Verim Unsurları ve Kalite Değerleri ile Bazı Aminoasit İçeriklerinin Belirlenmesi

Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.25308/aduziraat.1532769