Araştırma Makalesi

Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları

Cilt: 8 Sayı: 1 29 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları

Öz

Yapılı çevre düzeni kurulmaya başladıkça yapı-çevre ilişkisi mimarlık disiplininde araştırma konusu olmuştur. Araştırmalardan elde edilen veriler; çoğunlukla taşıyıcı sistem kararları, cephe malzemesi seçimi, konfor koşullarına yönelik yapay sistemlerin uygulanması gibi inşa aşamasına yönelik girdiler olarak kullanılmıştır. Günümüzde değişen iklim dengesi nedeniyle yapı-çevre ilişkisine yönelik araştırmalar iklim temelli bir hal almaktadır. Küresel iklim değişikliğine bağlı olarak, iklimde hissedilir bozulmalar yaşanmaktadır. Kent ikliminde bu bozulmalar içerisinde en büyük etkiyi, ısı değişimleri oluşturmaktadır. Literatürde, yapıların neden olduğu ısı değişimleri tekil yapı özelinde ve/veya kent ölçeğinde araştırılmaktadır. Bu araştırmalar yapının kütlesel biçiminin, ısı değişimleri ile doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Büyük hacimleri ve farklı kütlesel biçimleri nedeniyle yüksek yapıların da kentsel ısı değişimlerinde rolü olduğundan bahsetmek gerekmektedir. Tekil inşa edilen yüksek yapıların iklim verilerine etkileri sınırlı kalmaktadır. Ancak yüksek yapıların bölgesel yoğun inşa edildiği alanlarda ise kentsel ısı değişimlerinde kalıcı etkiler görülmesi olasıdır. Bu çalışma, kent ikliminde ortaya çıkan ısı değişimlerinde, yüksek yapıların kütle biçimlerinin ne derece etkili olduğunu sorgulamaktadır. Çalışma yöntemi iki aşamalıdır. Öncelikle inşa edilmiş yüksek yapılarda bir yıl boyunca sıcaklık değerleri ölçülmüştür. Ardından söz konusu yapıların kütle modellerinin bilgisayar ortamında ışık benzetimleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular ise çaprazlanarak analiz edilmiştir. Analizlerin sonuç verileri üzerinden kütlesel önerilerde bulunularak çalışma tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma DEÜ Bap Birimi tarafından desteklenmiş olan “Yüksek yapıların kütle biçimlenme özelliklerinin ısı etkileri üzerinden araştırılmasına yönelik model önerisi geliştirilmesi: İzmir Yeni Kent Merkezi Uygulaması” başlıklı bilimsel araştırma projesinden üretilmiştir.

Kaynakça

  1. Abdeslam, Salah. “A study of How Tall Buildings Influences Climatic Factors and the Need to Create a Different Microclimate in a District.” African Journal of Enviromental Economics and Management Vol.4 (2016): 255-265.
  2. Ali, Mir M. ve Aksamija, A. (2008) Towards Better Urban Life: Integration of Cities and Tall Buildings, 4th Architectural Conference on High Rise Buildings, 9–11 June, Amman, Jordan
  3. Allen, W. (1943) ‘Daylighting for buildings in urban districts’, Journal of the Royal Society of British Architects, February, pp85–87
  4. Begeç, Hasan. (2008). “Yükseklik, Yüksek Olma ve Yüksek Yapıların Gelişimi.” Ege Mimarlık Sayı:67 (2008): 10-15
  5. Brandão, R. (2005) ‘Solar access in tropical cities: Towards a multi-criteria solar envelope’, in Passive and Low-Energy Architecture, 22, PLAE, Santiago (available on CD-ROM)
  6. Clair, P.S, 2010. The Climate of Tall buildings- An investigation of building height and bio-climatic design. Available at: http://www.peterstclair.com/pdf/The-Climate-of-Tall-Buildings-Science- Review_LR.pdf [accessed: May 17, 20117
  7. Corbella, O. and Yannas, S. (2003) Em Busca de Uma Arquitetura Sustentável para os Trópicos, Revan, Rio de Janeiro
  8. Ctbuh-1, “Council of Tall Buildins and Urban Habitat”, erişim 5 Ocak, 2022, https://www.skyscrapercenter.com/countries.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mimari Tasarım

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

21 Aralık 2023

Kabul Tarihi

15 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yalıner, A. İ., & Begeç, H. (2025). Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları. GRID - Architecture Planning and Design Journal, 8(1), 117-149. https://doi.org/10.37246/grid.1407869
AMA
1.Yalıner Aİ, Begeç H. Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları. GRID. 2025;8(1):117-149. doi:10.37246/grid.1407869
Chicago
Yalıner, Ahmet İlker, ve Hasan Begeç. 2025. “Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları”. GRID - Architecture Planning and Design Journal 8 (1): 117-49. https://doi.org/10.37246/grid.1407869.
EndNote
Yalıner Aİ, Begeç H (01 Nisan 2025) Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları. GRID - Architecture Planning and Design Journal 8 1 117–149.
IEEE
[1]A. İ. Yalıner ve H. Begeç, “Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları”, GRID, c. 8, sy 1, ss. 117–149, Nis. 2025, doi: 10.37246/grid.1407869.
ISNAD
Yalıner, Ahmet İlker - Begeç, Hasan. “Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları”. GRID - Architecture Planning and Design Journal 8/1 (01 Nisan 2025): 117-149. https://doi.org/10.37246/grid.1407869.
JAMA
1.Yalıner Aİ, Begeç H. Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları. GRID. 2025;8:117–149.
MLA
Yalıner, Ahmet İlker, ve Hasan Begeç. “Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları”. GRID - Architecture Planning and Design Journal, c. 8, sy 1, Nisan 2025, ss. 117-49, doi:10.37246/grid.1407869.
Vancouver
1.Ahmet İlker Yalıner, Hasan Begeç. Kent iklimi ısı değişimlerinde yüksek yapıların rolü: İzmir kent merkezi araştırmaları. GRID. 01 Nisan 2025;8(1):117-49. doi:10.37246/grid.1407869