Redesigning Micro-Spaces with Artificial Intelligence: A Comparative Evaluation Through Different AI Tools

Öz

This study examines the opportunities offered by artificial intelligence (AI) tools in micro-space design within increasing space constraints. The research addresses the production and optimization potential of AI in architectural design based on the principles of scale, ergonomics, flexibility, accessibility, and spatial efficiency. In the application phase, a predefined micro-space scenario was redesigned using different AI tools, and the resulting plans were analyzed. The evaluation considered spatial organization, space utilization, ergonomics, privacy, aesthetic integrity, and feasibility. To evaluate the accuracy, structural feasibility, and compliance with architectural standards of the generated designs, the research method was revised from user experience analysis to a focus group model consisting of experienced architects and interior architects. This methodological revision enabled the designs to be evaluated within professional knowledge and experience and allowed qualified and comprehensive data to be obtained. The findings show that AI provides significant contributions to micro-space design, particularly in terms of ergonomic optimization and functional efficiency. However, differences were identified among the tools in terms of aesthetic diversity, spatial integrity, and feasibility. Consequently, AI is not only a production tool in micro-space design but also a tool that guides and transforms the design process during both the design and implementation stages.

Anahtar Kelimeler

• microspace
• artificialintelligence
• design
• spatialconstraints
• efficiency

Mikro Mekânların Yapay Zekâ ile Yeniden Tasarımı: Farklı Yapay Zekâ Araçları Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, kentsel yaşamda artan alan kısıtlılığı bağlamında mikro mekân tasarımında yapay zekâ (YZ) araçlarının sunduğu olanakları ve tasarım performansını incelemektedir. Araştırmada ölçek, ergonomi, esneklik, erişilebilirlik ve mekânsal verimlilik ilkeleri doğrultusunda YZ’nin mimari tasarım sürecindeki üretim ve optimizasyon potansiyeli ele alınmıştır. Uygulama aşamasında, önceden tanımlanan bir mikro mekân senaryosu farklı YZ araçları kullanılarak yeniden tasarlanmış ve elde edilen planlar ayrıntılı ve sistematik biçimde karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Değerlendirmede mekân organizasyonu, alan kullanımı, ergonomi, mahremiyet, estetik bütünlük ve uygulanabilirlik ölçütleri dikkate alınmıştır. Üretilen tasarımların teknik ve uygulamaya yönelik doğruluğu, yapısal uygulanabilirliği ve ilgili mimari standartlara uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla araştırma yöntemi, genel kullanıcı deneyimi analizinden deneyimli uzman mimar ve iç mimarlardan oluşan odak grup görüşmesi modeline dönüştürülmüştür. Bu yöntemsel revizyon, tasarımların mesleki ve teknik bilgi ve deneyim çerçevesinde değerlendirilmesine ve teknik açıdan daha nitelikli ve kapsamlı veriler elde edilmesine olanak sağlamıştır. Bulgular, YZ’nin özellikle ergonomik optimizasyon ve fonksiyonel verimlilik açısından mikro mekân tasarımına önemli ve işlevsel katkılar sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, araçlar arasında estetik çeşitlilik, mekânsal bütünlük ve uygulanabilirlik bakımından belirgin farklılıklar belirlenmiştir. Sonuç olarak YZ’nin mikro mekân tasarımında yalnızca üretim aracı değil, tasarım sürecinde ve uygulama aşamasında tasarım sürecini yönlendiren ve dönüştüren etkin ve işlevsel bir araç olduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Mikro Mekan;
• Yapay Zeka
• tasarım
• alan kısıtlılığı
• Verimlilik

Kaynakça

1. Akbulak, D. Z. (2019). Günümüz tüketim toplumunda minimalizm ve mikro evler [Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
2. Arnheim, R. (1974). Art and visual perception: A psychology of the creative eye. University of California Press.
3. Arslan Çolak, İ. (2019). Mikro konutlar üzerine bir irdeleme [Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
4. Aureli, P. V. (2019). Az yeterlidir: Mimarlık ve asketizm üzerine (A. Şentürker, Çev.; 3. baskı). Lemis Yayınları.
5. Avinç, G. M. (2024). The use of text-to-image generation artificial intelligence tools for the production of biophilic design in architecture. Black Sea Journal of Engineering and Science, 7(3), 641–650. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1470411
6. Aytar Sever, İ. (2020). Covid-19 pandemisi sonrası normalleşme sürecinde mobil mekânların mimari tasarım ölçütleri ve bir çözüm önerisi. Mimarlık ve Yaşam, 5(2), 477–485. https://doi.org/10.26835/my.751807
7. Belentepe, A., & Seçer Kariptaş, F. (2019). Mikro konutların iç mekân tasarımlarının incelenmesi. Haliç Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 2(2), 179–195. https://doi.org/10.46373/hafebid.603795
8. Bilgin, A. İ. (2025). Alternatif konut modeli olarak mikro evler: ModBox örneği [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

9. Bingöl, B., & Gök, A. B. (2017). Konteyner mimarisi ve yurt yapıları olarak kullanımının incelenmesi: Burdur–Isparta illeri örneği. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 7(16), 142–157. https://doi.org/10.16950/iujad.337293
10. Cambridge University Press. (t.y.). Micro. Cambridge Dictionary içinde. Erişim tarihi: 1 Mart 2026, https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english-turkish/micro
11. Can, E. (2025). Bir mobil mekân tipolojisi olarak kapsülün ontolojisi, biçimselliği ve evrimi [Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
12. Chakir, A., Andry, J. F., Ullah, A., Bansal, R., & Ghazouani, M. (Ed.). (2024). Engineering applications of artificial intelligence. Elsevier.
13. Chao, Y.-H. (2008). Micro architecture: Architecture for daily social activities within Beijing’s hutongs [Yüksek lisans tezi, Massachusetts Institute of Technology]. MIT Libraries Document Services. Erişim tarihi: 15 Aralık 2025, http://hdl.handle.net/1721.1/43005
14. Ching, F. D. K. (2020). Mimarlık: Biçim, mekân ve düzen (G. Parlak, Çev.; 4. baskı). Nobel Yayıncılık.
15. Corbusier, L. (2021). Bir mimarlığa doğru (S. Merzi, Çev.; 12. baskı). Yapı Kredi Yayınları.
16. Corfe, S. (2019). Co-living: A solution to the housing crisis? Social Market Foundation. Erişim tarihi: 15 Aralık 2025, https://www.smf.co.uk/publications/co-living-solution-housing-crisis/
17. Çebi, A. (2023). Mikro konutları yeniden okumak: Tekerlekli taşınabilir mikro konut tasarımları üzerine bir değerlendirme [Yüksek lisans tezi, Işık Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
18. Çelik, H. (2023). Yeni trend bungalov işletmelerine ilişkin çevrimiçi yorumların duygu analizi ile incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
19. Erturan, B., & Eren, Ö. (2012). Modüler yapım tekniği ile bina etkinliğini ve verimliliğini geliştirme yaklaşımının değerlendirilmesi. Engineering Sciences, 7(4), 677–695. https://doi.org/10.12739/nwsaes.v7i4.5000066832
20. Friedman, A. (2002). The adaptable house: Designing homes for change. McGraw-Hill Professional.
21. Goldstein, B., Gounaridis, D., & Newell, J. P. (2020). The carbon footprint of household energy use in the United States. Proceedings of the National Academy of Sciences, 117(32), 19122–19130. https://doi.org/10.1073/pnas.1922205117
22. Gök, H. (2023). Küçük ev (tiny house) ve ağaç evlerin (bungalov) imar hukukundaki yeri. Kırklareli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 559–574.
23. Hasol, D. (2019). Mimarlık cep sözlüğü (6. baskı). Remzi Kitabevi.
24. Hill, G. (2011). Less stuff, more happiness [Video]. TED Conferences. Erişim tarihi: 15 Aralık 2025, https://www.ted.com/talks/graham_hill_less_stuff_more_happiness
25. Hill, J. (2006). Immaterial architecture. Routledge.
26. Karaca, N. H. (2020). Kısıtlı konut iç mekânlarındaki mobilya tasarımları [Yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
27. Kilman, C. (2016). Small house, big impact: The effect of tiny houses on community and environment. Undergraduate Journal of Humanistic Studies, 2, 1–12.
28. Köse, M., & Memikoğlu, İ. (2025). 20. yüzyıl teknolojik ütopyalarının günümüze yansıması: Kapsül oteller. IDA: International Design and Art Journal, 7(1), 20–37.
29. Kulak Torun, F. (2023). Mobil mekânlar kapsamında iç mimarlık perspektifinden karavan tasarım önerileri. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(98), 2082–2099. https://doi.org/10.5281/zenodo.8307088
30. Kurnalı, M. (2022). Mikro mekânlarda iç mekân ergonomisi. Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 14(3), 20–31. https://doi.org/10.29137/umagd.1197616
31. Lefebvre, H. (2020). Mekânın üretimi (I. Ergüden, Çev.; 6. baskı). Sel Yayıncılık.
32. Lehmann, S. (2019). Urban regeneration: A manifesto for transforming UK cities in the age of climate change. Palgrave Macmillan.
33. Loos, A. (2020). Süsleme ve cürüm (E. Ceylan, Çev.; 1. baskı). Arketon.
34. Mies van der Rohe, L. (1947, 28 Haziran). Interview. New York Herald Tribune.
35. Neufert, E. (2020). Yapı tasarımı (B. Çiçek, Çev.; 41. baskı). Beta Yayıncılık.
36. Önder, S., & Suri, L. (2022). Mobil yaşamda konfor ve tasarım. Journal of Architectural Sciences and Applications, 7(1), 26–41. https://doi.org/10.30785/mbud.1062423
37. Özgel Felek, S. (2019). Mimarlıkta mobilite kavramı. Yapı Mimarlık Tasarım, Kültür ve Sanat Dergisi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2025, https://yapidergisi.com/mimarlikta-mobilite-kavrami/
38. Panero, J., & Zelnik, M. (1979). Human dimension and interior space: A source book of design reference standards. Whitney Library of Design.
39. Pınar, E., & Gürani, F. Y. (2019). Kısıtlı hacim çerçevesinde yenilikçi mimari kabin yaklaşımının irdelenmesi. ATA Planlama ve Tasarım Dergisi, 3(2), 97–110. Ploennigs, J., & Berger, M. (2023). AI art in architecture. AI in Civil Engineering, 2(8). https://doi.org/10.1007/s43503-023-00018-y
40. Savaş, M. (2019). Mikro konutlarda mekân organizasyonunun iklimsel tasarım parametreleri üzerinden incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
41. Schneider, T., & Till, J. (2007). Flexible housing. Routledge.
42. Sorguç, A. G. (2006). Mimarlıkta yapay zekâ yaklaşımları. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 21(1), 93–101. Sullivan, L. H. (1896). The tall office building artistically considered. Lippincott’s Magazine.
43. Süzer, A., & Yamaçlı, R. (2023). Barınma sorununa sürdürülebilir bir çözüm olarak tiny house. ArtGRID – Journal of Architecture, Engineering and Fine Arts, 5(1), 17–32. https://doi.org/10.57165/artgrid.1234163
44. Tavşan, F., & Bektaş, U. (2022). Mikro konutlarda sürdürülebilirlik yaklaşımı. Journal of Architectural Sciences and Applications, 7(Özel Sayı), 191–205. https://doi.org/10.30785/mbud.1021317
45. Urban Land Institute. (2014). The macro view on micro units. Erişim tarihi: 15 Aralık 2025, https://uli.org/wp-content/uploads/ULI-Documents/MicroUnit_full_final_lo.pdf
46. World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press. Yılmaz Tekin, İ. H. (2025). Yeni barınma modellerinin aile konutu niteliğine ilişkin değerlendirmeler. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(3), 1239–1263. https://doi.org/10.51120/NEUHFD.2025.180
47. Zevi, B. (2021). Mimarlığı görebilmek (A. Tümertekin, Çev.; 1. baskı). Arketon. İnternet Kaynakları (Web Siteleri)
48. • URL 1: https://www.roomsketcher.com/blog/micro-home-floor-plans-for-space-efficiency/ (Erişim tarihi: 13 Aralık 2025)
49. • URL 2: https://socks-studio.com/2014/02/03/how-to-isolate-yourself-and-inhabit-everywhere-absalons-living-cells-1991-1993/ (Erişim tarihi: 14 Aralık 2025)
50. • URL 3: https://www.thecollective.com/locations/old-oak (Erişim tarihi: 15 Aralık 2025)
51. • URL 4: https://www.arkitera.com/proje/carmel-place/ (Erişim tarihi: 12 Aralık 2025)
52. • URL 5: https://in.pinterest.com/pin/43769427623236610/ (Erişim tarihi: 1 Mart 2026)
53. • URL 6: https://www.hanehouse.com/hanelerimiz/doga-hane/# (Erişim tarihi: 1 Mart 2026)
54. • URL 7: https://nomastinyhouse.com/nomas-f1/ (Erişim tarihi: 1 Mart 2026)
55. • URL 8: https://www.arkitektuel.com/nakagin-kapsul-kulesi/ (Erişim tarihi: 15 Aralık 2025)
56. • URL 9: https://tr.pinterest.com/pin/151926187425215401/ (Erişim tarihi: 1 Mart 2026)
57. • URL 10: https://www.capron.eu/lang/en/Produkte-Carado-Teilintegrierte.php?Bett=Alle&Laenge=5 (Erişim tarihi: 1 Mart 2026) • URL 11: https://www.rpbw.com/project/diogene (Erişim tarihi: 16 Aralık 2025)
58. • URL 12: https://architizer.com/projects/tiny-apartment-in-taipei/ (Erişim tarihi: 16 Aralık 2025)
59. • URL 13: https://tr.pinterest.com/pin/23292123051007815/ (Erişim tarihi: 17 Aralık 2025)
60. • URL 14: https://www.studiomama.com/spaces/13m2-house (Erişim tarihi: 10 Aralık 2025)
61. • URL 15: https://tr.pinterest.com/pin/351912466463726/ (Erişim tarihi: 18 Aralık 2025)
62. • URL 16: https://tr.pinterest.com/pin/35043703346806955/ (Erişim tarihi: 18 Aralık 2025)
63. • URL 17: https://tr.pinterest.com/pin/AT-JZ4K5RA9yx- EDYB_Cdwe_0FvMzcD6gs_K_ABDplQI7iRwGs8Be0lbKKb67wyLWXa54CeVVe4EwIoVZGvqNmE/ (Erişim tarihi: 18 Aralık 2025)