Araştırma Makalesi

HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA

Cilt: 10 Sayı: 2 31 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA

Öz

Amaç: Farmakovijilans, advers ilaç reaksiyonlarının izlenmesi ve bildirilmesi yoluyla ilaç güvenliğinin sağlanmasını hedefleyen önemli bir halk sağlığı uygulamasıdır. Bu çalışma, hemşirelik öğrencilerinin farmakovijilansa yönelik tutumlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmanın örneklemini Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2022-2023 bahar döneminde hemşirelik bölümünde öğrenim görmekte olan 507 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma anket formlarını tam doldurarak çalışmaya gönüllü katılım sağlayan 330 öğrenci ile çalışma tamamlanmıştır. Veriler tanımlayıcı bilgi formu ile farmakovijilansa yönelik tutum anketi kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Bulgular: Bulgular, öğrencilerin farmakovijilansın halk sağlığının korunmasındaki önemine büyük ölçüde inandığını (ortalama = 3,964; standart sapma = 0,892) ve raporlamanın ulusal farmakovijilans sisteminin etkinliğine önemli katkı sağlayacağını düşündüklerini göstermektedir (ortalama = 3,812; standart sapma = 0,892). Ancak öğrenciler, bildirim sürecinin zaman alıcı olduğu ve iş yükünü artırabileceği görüşündedir (ortalama = 3,37; standart sapma = 1,036). Ayrıca, bazı advers ilaç reaksiyonlarının bildirilmesinin mesleki yetersizlik ve ihmalkar çalışma algısına yol açabileceğine dair endişeleri bulunmaktadır (ortalama = 3,700; standart sapma = 1,057). Farmakovijilans süreçlerinin sağlık profesyonellerinin sorumluluğunda olması gerektiği konusunda genel bir fikir birliği olduğu gözlemlenirken (ortalama = 3,794; standart sapma = 0,995), mali teşviklere yönelik tutumların daha nötr olduğu görülmüştür (ortalama = 3,267; standart sapma = 0,959). Sonuç: Sonuçlar, hemşirelik öğrencilerinin genel olarak farmakovijilansa yönelik olumlu bir tutuma sahip olduğunu ancak bildirim sürecine dair belirli kaygılar taşıdıklarını ortaya koymaktadır. Mezuniyet öncesi eğitim programlarında öğrencilerin farmakovijilansa yönelik endişelerinin giderilmesini sağlayacak ders ve konulara yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yazarlar finansal destek olmadığını teyit etmektedirler.

Etik Beyan

Çalışma, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu’ndan 25.05.2023 tarih ve 137/20 sayılı kararı ile onay alınarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma için Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölüm Başkanlığının yazılı izni alınmıştır. Çalışmaya gönüllü katılım sağlayan öğrencilerin yazılı bilgilendirilmiş onamı alınmıştır. Bu çalışma Helsinki Bildirgesine uygun olarak yürütülmüştür.

Teşekkür

Çalışma için gerekli izni veren Hemşirelik Bölüm Başkanlığına ve çalışmaya katılım sağlayan öğrencilere teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. 1. Edwards IR, Aronson JK. Adverse drug reactions: definitions, diagnosis, and management. Lancet. 2000;356(9237):1255-9. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(00)02799-9.
  2. 2. Coleman JJ, Pontefract SK. Adverse drug reactions. Clin Med (Lond). 2016;16(5):481-5. https://doi.org/10.7861/clinmedicine.16-5-481.
  3. 3. Kommu S, Carter C, Whitfield P. Adverse drug reactions. In: StatPearls. StatPearls Publishing, Treasure Island (FL) 2024. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK599521/ Accessed on July 4, 2025.
  4. 4. Bajwa SF, Mohammed RH. Type II Hypersensitivity Reaction. In: StatPearls. StatPearls Publishing, Treasure Island (FL) 2023. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563264/#:~:text=Type%20II%20hypersensitivity%20reaction%20refers,loss%2C%20or%20damage%20to%20tissues Accessed on July 4, 2025.
  5. 5. Usman N, Annamaraju P. Type III Hypersensitivity Reaction. In: StatPearls. StatPearls Publishing, Treasure Island (FL) 2023. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559122/#:~:text=In%20type%20III%20hypersensitivity%20reactions,trigger%20the%20classical%20complement%20pathway Accessed on July 4, 2025.
  6. 6. Marwa K, Kondamudi NP. Type IV Hypersensitivity Reaction. In: StatPearls. StatPearls Publishing, Treasure Island (FL) 2023. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562228/#:~:text=Type%20IV%20hypersensitivity%2C%20or%20delayed,can%20take%20weeks%20to%20manifest Accessed on July 4, 2025.
  7. 7. FDA. Adverse event reporting system (FEARS) public dashboard. U.S. Food and Drug Administration; 2025. Available at: https://fis.fda.gov/sense/app/95239e26-e0be-42d9-a960-9a5f7f1c25ee/sheet/7a47a261-d58b-4203-a8aa-6d3021737452/state/analysis Accessed on July 6, 2025.
  8. 8. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. 2024 yılı idare faaliyet raporu. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPRapor/files/VCaxM+titck_2024_fr.pdf. Erişim tarihi: 10.08.2025.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hasta Güvenliği , Sağlık Kurumları Yönetimi , Sağlık Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

29 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aslan, Y., Atalay, H. N., & Zeybek, D. Ö. (2025). HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(2), 52-67. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1743175
AMA
1.Aslan Y, Atalay HN, Zeybek DÖ. HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA. Gazi Sağlık Bil. 2025;10(2):52-67. doi:10.52881/gsbdergi.1743175
Chicago
Aslan, Yasemin, Havva Nur Atalay, ve Dolunay Özlem Zeybek. 2025. “HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 10 (2): 52-67. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1743175.
EndNote
Aslan Y, Atalay HN, Zeybek DÖ (01 Ağustos 2025) HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 10 2 52–67.
IEEE
[1]Y. Aslan, H. N. Atalay, ve D. Ö. Zeybek, “HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA”, Gazi Sağlık Bil, c. 10, sy 2, ss. 52–67, Ağu. 2025, doi: 10.52881/gsbdergi.1743175.
ISNAD
Aslan, Yasemin - Atalay, Havva Nur - Zeybek, Dolunay Özlem. “HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 10/2 (01 Ağustos 2025): 52-67. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1743175.
JAMA
1.Aslan Y, Atalay HN, Zeybek DÖ. HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA. Gazi Sağlık Bil. 2025;10:52–67.
MLA
Aslan, Yasemin, vd. “HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 10, sy 2, Ağustos 2025, ss. 52-67, doi:10.52881/gsbdergi.1743175.
Vancouver
1.Yasemin Aslan, Havva Nur Atalay, Dolunay Özlem Zeybek. HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN FARMAKOVİJİLANSA YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TANIMLAYICI BİR ÇALIŞMA. Gazi Sağlık Bil. 01 Ağustos 2025;10(2):52-67. doi:10.52881/gsbdergi.1743175

Cited By