BİR MİKRO TARİH ÇALIŞMASI OLARAK ŞANLIURFA TARİHİNİ YABANCI SEYYAHLARIN ESERLERİNDEN OKUMAK
Öz
Bu çalışmada, mikro tarih araştırmalarından hareketle XVIII. ve XIX. yüzyılda Urfa’ya gelmiş veya bu güzergahtan geçmiş İngiliz ve Alman seyyahların eserleri incelenmiştir. Çalışmanın kapsamında, Batılı seyyahların Osmanlı kentlerine geliş nedenleri, kaleme aldıkları seyahatnameler ve bu eserlerin tarihten günümüze dünyada Türk imajının oluşumu ile Türkiye ile ilişkilerin şekillenmesinde ne tür etkileri olduğuna odaklanılmıştır. Bu çerçevede eserlerin tasnifinde özellikle Urfa’ya dair bölümlerin yer aldığı ve ağırlıklı olarak armchair traveler olmayan seyyahların eserleri incelenmiştir. Bu eserlerde seyyahların Urfa’nın tarihi ve stratejik önemini nasıl ele aldıkları, bölgedeki demografik yapı, etnik ve dini grupların seyyahlarla olan ilişkileri ve kentin sosyo-kültürel özelliğine odaklanılmıştır. Ayrıca bölgeye dair raporlar hazırlayan Batılı seyyahların söz konusu eserlerinin ne kadar objektif olduğu da oryantalizm perspektifinden ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede mikro tarih araştırmalarıyla batılı yabancı seyyahların büyük tarihî dönemleri ve olayları seyahatnamelerinde nasıl tasvir ettiğine bakılarak bölgedeki toplumsal ve kültürel değişimin izleri ortaya konmuş ve incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Urfa, Mikro Tarih, İngiliz Seyyahlar, Alman Seyyahlar, Seyahatname
Destekleyen Kurum
Bu çalışma, TÜBİTAK 1002-AHızlı Destek Programı kapsamında 123K089 numaralı proje ile desteklenmiştir. TÜBİTAK’a sağladıkları destek için teşekkür ederiz.
Proje Numarası
TÜBİTAK_1002_A_Hızlı Destek_ 123K089
Teşekkür
Bu çalışma, TÜBİTAK 1002-AHızlı Destek Programı kapsamında 123K089 numaralı proje ile desteklenmiştir. TÜBİTAK’a sağladıkları destek için teşekkür ederiz.
Kaynakça
- AKAGÜNDÜZ, Ümit, Mikro Tarihin Gözünden 1924, Yeni İnsan Yayınevi, İstanbul 2017.
- ALİ, Filiz, “Avrupa Sanatı ve Müziğinde Osmanlı İmparatorluğu’ndan Yansımalar”, Oryantalizmin 1001 Yüzü, Ed. Ayşen Anadol, Sakıp Sabancı Müzesi Yayınları, İstanbul 2013.
- ASLAN, Ahmet, Urfa’da Asayiş ve Güvenlik (1913-1918), İstanbul Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), İstanbul 2021.
- ASOĞLU, İsmail, “Osmanlı Arkeolojisinin Yerel Tarihi Üzerine Bir Gözlem: Urfa’da İdareciler, Arkeologlar ve Bulgular”, Art-Sanat Dergisi, C.17, S.17, 2022, s.35-58.
- AVCI, Remzi, (2020), “Seyahat Notları ve Oryantalist Bilgi Üretimi: Eduard Sachau (1845-1930) Örneği”, Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik, C.8, S.1, s.29-47.
- BADGER, George Percy, Nestorians and their Rituels, With the Narrative of a Mission to Mesopotamia and Coordistan in 1842-1844, and of a Late Visit to Those Countries in 1850 ; Also, Researches Into the Present Condition of the Syrian Jacobites, Papal Syrians, and Chaldeans, and an Inquiry Into the Religious Tenets of the Yezeedees, (Volume 2), Joseph Masters Pub., London 1852.
- BARKLEY, Henry C., A Ride Through Asia Minor And Armenia: Giving A Sketch Of The Characters, Manners, And Customs Of Both The Mussulman And Christian İnhabitants, John Murray Pub., London 1891.
- BUCKINGHAM, James Silk, Travels in Mesopotamia, Including a journey from Aleppo to Bagdad, by the route of Beer, Orfah, Diarbekr, Mardin, & Mousul: with researches on the ruins of Nineveh, Babylon, and other ancient cities, Vol. 1., Henry Colburn, London 1827.
- CAMERON, Verney Lovett, Among the Turks, Thomas Nelson and Sons Publications, London 1890.
- CANTEMİR, Mehmet, İhsan, Osmanlı- Prusya Münasebetleri (1808-1871) (A.DVN.DVE. d. 073/2 Numaralı Prusya Ahkâm Defteri Işığında), Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Balıkesir 2019.