ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDE BOŞANMA VE NAFAKA

The aim of this study is to analyse the reflection of the regulations on divorce and alimony on the society in the Early Republican period. The main problematic of the study is to reveal how financial obligations within the family such as divorce and alimony were shaped by the reforms carried out in the Republican period and the legal arrangements made to ensure equality between men and women, and the effects of these changes on social life. The Early Republican Era was a period shaped by modernisation efforts and social transformation processes, during which significant progress was made in women's rights. The discussions on women's rights, which started with the Second Constitutional Monarchy period, were transferred from theory to practice in the early years of the Republic, strengthened with legal reforms and the role of women in social life was reshaped. With the legal regulations enacted during the period under study, equality between men and women was guaranteed and radical changes were made in terms of social equality and individual rights. In particular, important steps such as the recognition of women's right to divorce in positive law paved the way for women to assume a more active role in social life. Innovations transformed the social structure and with the increase in the level of education, a significant increase was observed in divorce rates. In this framework, the Early Republican period was a period in which the rights of women and men were legally secured and social equality was endeavoured to be achieved. This transformation enabled women to be in a more egalitarian position in legal, social, economic and cultural terms. With the adoption of the Turkish Civil Code, a clear legal framework was established on issues such as alimony, divorce, childcare and financial obligations within the family. The Early Republican period has an important place in our legal history as a period in which the foundations of a fair and egalitarian legal order were laid in accordance with the economic and social structure of the society. In this study, document analysis method, one of the historical research methods, was used. With this method, the study was written by utilising various archives and sources of the period. In addition to official archives such as the Republic Archive and the Archive of the Ministry of Foreign Affairs, newspapers of the period as well as the copyrighted and analytical works of the period were also included in the scope of the study.

Bu çalışmanın amacı, Erken Cumhuriyet döneminde boşanma ve nafaka konularındaki düzenlemelerin topluma yansımasını incelemektir. Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen reformlar, kadın-erkek eşitliğini sağlamak amacıyla yapılan hukuki düzenlemelerle boşanma ve nafaka gibi aile içindeki mali yükümlülüklerin nasıl şekillendiğini ve bu değişimlerin toplumsal hayattaki etkilerini ortaya konulması çalışmanın temel problematiğidir. Erken Cumhuriyet Dönemi, modernleşme çabaları ve toplumsal dönüşüm süreçleriyle şekillenen, kadın hakları konusunda önemli ilerlemelerin kaydedildiği bir dönem olmuştur. II. Meşrutiyet dönemiyle başlayan kadın hakları tartışmaları, Cumhuriyet’in ilk yıllarında teoriden pratiğe aktarılarak hukuki reformlarla güçlendirilmiş ve kadınların toplumsal hayattaki rolü yeniden şekillendirilmiştir. Çalışma konusu zaman diliminde gerçekleştirilen hukuki düzenlemelerle, kadın-erkek eşitliği teminat altına alınmış, toplumsal eşitlik ve bireysel haklar konusunda köklü değişiklikler yapılmıştır. Özellikle kadınlara boşanma hakkının pozitif hukuk düzleminde tanınması gibi önemli adımlar, kadınların toplumsal hayatta daha aktif bir rol üstlenmelerinin önünü açmıştır. Yenilikler toplumsal yapıyı dönüştürmüş ve eğitim düzeyinin artmasıyla birlikte boşanma oranlarında belirgin bir yükselme gözlemlenmiştir. Bu çerçevede, Erken Cumhuriyet dönemi, kadın ve erkek haklarının hukuki anlamda güvence altına alındığı ve toplumsal eşitliğin sağlanmaya çalışıldığı bir dönem olmuştur. Bu dönüşüm, kadınların hukuki, toplumsal, ekonomik ve kültürel açıdan da daha eşitlikçi bir konumda olmalarını sağlamıştır. Türk Medeni Kanunu’nun kabulüyle birlikte nafaka, boşanma, çocuk bakımı ve aile içindeki mali yükümlülükler gibi konularda net bir hukuki çerçeve oluşturulmuştur. Erken Cumhuriyet dönemi, toplumun ekonomik ve sosyal yapısına uygun, adil ve eşitlikçi bir hukuk düzeninin temellerinin atıldığı bir dönem olarak hukuk tarihimizde önemli bir yer tutmuştur. Bu çalışmada, tarihsel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem ile dönemin çeşitli arşivlerinden ve kaynaklardan yararlanılarak çalışma kaleme alınmıştır. Cumhuriyet Arşivi, Dışişleri Bakanlığı Arşivi gibi resmi arşivlerin yanı sıra, dönemin gazeteleri, telif ve tetkik eserleri de araştırma kapsamında ele alınmıştır.