İKİNCİ KARABAĞ SAVAŞI’NDA ERMENİLERİN SİVİLLERE YÖNELİK SALDIRILARININ ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Ermenistan’ın 27 Eylül 2020’de Azerbaycan’a ait sivil yerleşim yerlerine saldırıları ile başlayan İkinci Karabağ Savaşı, 10 Kasım 2020’de Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafından Üçlü Bildiri’nin imzalanması ile sona ermiştir. Azerbaycan’ın kesin zaferi ile sonuçlanan savaşla ilgili hafızalara kazınan en üzücü sahnelerin başında Ermenilerin sivil halka karşı yaptığı saldırılar yer almıştır. Bu çalışmada, İkinci Karabağ Savaşı’nda sivil halka yönelik “Ermeni terörü” Uluslararası İnsancıl Hukuk ilkeleri çerçevesinde ele alınacaktır. Bununla birlikte geçmiş dönemlere ait farklı örnekler de verilerek, sivillere yönelik saldırıların Ermenilerin çatışma dönemlerinde başarı kazanmak için kullandıkları en önemli yöntemlerden biri olduğu ve terörün Ermenistan devleti tarafından nasıl araçsallaştırıldığı da ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Ermenistan, 30 yıllık işgal sürecinde olduğu gibi 44 gün süren İkinci Karabağ Savaşı’nda da sürekli olarak sivilleri hedef haline getirmiş ve yapılan saldırılar neticesinde 100’e yakın masum sivil hayatını kaybetmiştir. Ermenistan, uluslararası hukuka aykırı eylem ve söylemleri ile savaş zamanında sivillerin korunmasına ilişkin Lahey Sözleşmeleri’ni, Cenevre Sözleşmeleri’ni (1949) ve Roma Statüsü’nü de ihlal etmiştir. Bununla birlikte savaş sürecinde tarihi ve kültürel eserler ile doğal çevreye yönelik saldırıları ile de başta 1954 tarihli “Lahey Silahlı Çatışma Halinde Kültürel Varlığın Korunması Sözleşmesi” olmak üzere ilgili anlaşma ve sözleşmelere de aykırı hareket etmiştir.

The Second Karabakh War, which started with the attacks of Armenia on the civilian settlements of Azerbaijan on 27 September 2020, ended with the signing of the Trilateral Declaration by Azerbaijani President Ilham Aliyev, Russian President Vladimir Putin and Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan on 10 November 2020. Among the saddest scenes about the war, which resulted in the final victory of Azerbaijan, were the attacks of the Armenians against the civilian population. In this study, "Armenian terror" against the civilian population in the Second Karabakh War will be discussed within the framework of International Humanitarian Law. In addition, by giving different examples from previous periods, it will be revealed that attacks against civilians are one of the most important methods used by Armenians to achieve success in times of conflict and how terrorism is instrumentalized by the Armenian state. As during the 30-year occupation process, Armenia has consistently targeted civilians in the Second Karabakh War, which lasted 44 days, and nearly 100 innocent civilians lost their lives as a result of the attacks. Armenia has also violated the Hague Conventions, Geneva Conventions (1949) and the Rome Statute which are about the protection of civilians in time of war with its actions and discourses against international law. In addition, Armenia acted in violation of the 1954 Hague "Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict" and related agreements and conventions, with the attacks on historical and cultural artifacts and the natural environment during the war.