Ergonomic Evaluation of Furniture and Equipment Elements Used in Offices: Kastamonu University Example

Öz

This study conducted an ergonomic evaluation of some furniture and equipment used in workplaces, and identified health problems that users experienced. For this purpose, a data collection survey was administered to 173 academic and administrative staff at Kastamonu University, aged between 21 and 52, and the results were compared with literature and standards. The study concluded that some furniture and equipment used in workplaces were not ergonomic for employees, leading to health problems for users. The identified health problems included pain in the shoulders, neck, head, back, waist, and legs, with a higher prevalence of pain among female users than male users. Based on these results, it can be argued that ergonomic working conditions should be provided for Kastamonu University academic and administrative staff, which could reduce or eliminate pain complaints. Furthermore, training on ergonomic working conditions and appropriate exercises could contribute to a more productive academic and administrative staff. To this end, a total of 173 surveys were administered to office users, 86 administrative and 87 academic staff between the ages of 21 and 52. The survey results, determined using frequency analysis, were compared with literature and standards. The study found that some office furniture and fittings were not ergonomically designed for employees, leading to a higher incidence of pain in the shoulders, neck, head, back, waist, and legs among female users than male users. These results suggest that providing ergonomic working conditions for Kastamonu University's academic and administrative staff may reduce or eliminate pain complaints. Furthermore, ergonomics training may be beneficial, as it could contribute to the more productive work of academic and administrative staff.

Anahtar Kelimeler

• Ergonomics
• office
• office equipment ergonomics
• musculoskeletal disorders.

Bürolarda Kullanılan Mobilya ve Donatı Elemanlarının Ergonomik Açıdan Değerlendirilmesi: Kastamonu Üniversitesi Örneği

Öz

Bu çalışmada, çalışma mekânlarında kullanılan bazı mobilya ve donatı elamanlarının ergonomik yönden değerlendirilmesi yapılmış ve değerlendirme sonucu kullanıcılarda ortaya çıkan sağlık problemleri belirlenmiştir. Bu amaçla, veri toplama aracı olarak hazırlanan anket 21 ve 52 yaş aralığındaki toplam 173 kişinin bulunduğu Kastamonu Üniversitesi akademik ve idari personeline uygulanarak, elde edilen sonuçlar literatür ve standartlar ile karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, çalışma mekânlarında kullanılmakta olan bazı mobilya ve donatı elamanlarının çalışanlar için ergonomik olmadığı, bu durumun da kullanıcılarda sağlık sorunları oluşturduğu anlaşılmıştır. Belirlenen sağlık sorunları, kullanıcıların omuz, boyun, baş, sırt, bel ve bacak bölgelerindeki ağrılar olarak tespit edilmiş ve ağrı sıklığının kadın kullanıcılarda erkek kullanıcılardan daha fazla olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre, Kastamonu Üniversitesi akademik ve idari personeli için ergonomik çalışma koşulları sağlanması gerektiği, bu sayede ağrı şikâyetlerinin azaltılmasının veya tamamen giderilmesinin mümkün olabileceği söylenebilir. Ayrıca, ergonomik çalışma koşulları ve yapılması gereken egzersizler hakkında verilecek bir eğitim, akademik ve idari personelin daha verimli çalışmasına katkı sağlayabilecektir. Bu amaçla, 21 ve 52 yaş aralığındaki 86 idari 87 akademik personel olmak üzere toplam 173 anket büro kullanıcılarına uygulanmıştır. Frekans analizi yöntemiyle belirlenen anket sonuçları, literatür ve standartlar ile karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, bürolarda kullanılmakta olan bazı mobilya ve donatı elamanlarının çalışanlar için ergonomik olmadığı, bu durumun kadın kullanıcıların omuz, boyun, baş, sırt, bel ve bacak bölgelerindeki ağrı sıklığının erkek kullanıcılardan daha fazla olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre, Kastamonu Üniversitesi akademik ve idari personeli için ergonomik çalışma koşulları sağlanırsa ağrı şikayetlerinin azalması veya tamamen giderilmesi mümkün olabilir. Ayrıca, ergonomi hakkında alınacak bir eğitim, akademik ve idari personelin daha verimli çalışmalarına katkı sağlayabileceği düşüncesiyle faydalı olabilir.

Anahtar Kelimeler

• Ergonomi
• büro
• büro donatı ergonomisi
• kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları.

Kaynakça

1. [1] Erkan, N. (2000). Ergonomi Verimlilik, Sağlık ve Güvenlik İçin İnsan Faktörü Mühendisliği. No:373. 5. Baskı. Ankara: Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları.
2. [2] Sabancı, A., Sümer, S.K. (2011). Ergonomi, 2. Basım. Ankara: Nobel Yayınları.
3. [3] Küçükçirkin, M. (1987). Ergonomi- İş Değerlendirme İlişkisi. 1. Ulusal Ergonomi Kongresi, 233-248, İstanbul: Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları.
4. [4] Güler, Ç. (2004). Ergonomi Tanımı. Güler, Ç., Sağlık Boyutuyla Ergonomi Hekim ve Mühendisler İçin. (1-19). Ankara: Palme Yayıncılık.
5. [5] Uygur, A., Göral, R. (2005). Büro Yönetimi. (MESTEK Seri No:10). Ankara: Nobel Yayınları.
6. [6] Önder, H.H., Kurt, M. (1987). İş Güvenliği Açısından Ergonominin Önemi. I. Ulusal Ergonomi Kongresi Bildiriler Kitabı, 249-256, İstanbul: Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları.
7. [7] Özok, A.F. (1987). Önsöz, I. Ulusal Ergonomi Kongresi Bildiriler Kitabı, İstanbul: Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları.
8. [8] Duyar, İ. (1995). İnsanın Fiziksel Boyutlarındaki Değişimler ve Ergonomik Açıdan Önemi, V. Ergonomi Kongresi Bildiriler Kitabı, Milli Prodüktivite Merkezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.

9. [9] Tengilimoğlu, D., Tutar, H. (2003). Çağdaş Büro Yönetimi: Büro Yönetiminde Güncel Konular ve Yaklaşımlar. Ankara: Gazi Yayınları.
10. [10] Barut, Ç., Kıran, S., & Oğur, R. (2004). İnsan öğesi ve değişimi. Güler, Ç, Sağlık Boyutuyla Ergonomi Hekim ve Mühendisler İçin. (35-106). Palme yayıncılık.
11. [11] Vaizoğlu, S. and Güler, Ç. (2004). Ergonomi Hangi Bilimlerle İlişkilidir?. (29-34). Güler, Ç, Sağlık Boyutuyla Ergonomi Hekim ve Mühendisler İçin. Palme yayıncılık.
12. [12] Dizdar, E.N. (2003). Ergonomik İş İstasyonu Tasarımında İlk Adım: Antropometri, Türk Tabipleri Birliği Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 14, 38-44.
13. [13] Punnett, L., Bergqvist, U., Kjellberg, A. (1997). National Institute for Working Life - Ergonomic expert committee document no 1. Visual display unit work and upper extremity musculoskeletal disorders. A review of epidemiological findings. National Institute for Working Life.
14. [14] Bongers, P., Winter, C., Kompier, M., Hildebrandt, V. (1993). Psychosocial factors at work and musculoskeletal disease. Scandinavian Journal of Work Environment & Health.
15. [15] Faucett J, Rempel D. (1994). VDT-related musculoskeletal symptoms: interactions between work posture and psychosocial work factors. American Journal of Medicine, 26.
16. [16] Tittiranonda, P., Rempel, D., Armstrong, T., & Burastero, S. (1999). Effect of four computer keyboards in computer users with upper extremity musculoskeletal disorders. American journal of industrial medicine, 35(6), 647-661.
17. [17] Şaşmaz, T., Öner, S., Buğdaycı, R., Kurt, A.Ö., Öner, H., Güler, Ç. (2004). Büro Ergonomisi. (345-361). Güler, Ç, Sağlık Boyutuyla Ergonomi Hekim ve Mühendisler İçin. Ankara: Palme Yayıncılık.
18. [18] Özcan, E., Esmaeilzadeh, S., Başat, H. (2011). Bilgisayar Kullanıcılarında Üst Ekstremite İşe Bağlı Kas İskelet Hastalıkları ve Ergonomi Girişiminin Etkinliği. Türkiye Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Dergisi, 57, 236-241.
19. [19] Gültekin, T., (2004) .“Ankara’da Yaşayan Erişkin Bireylerin Vücut Bileşimi Değerleri” Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
20. [20] Kasal, A., Yüksel, M., Kılıç, H., Ergün, M.E., Özcan, C. (2015). Oturma Mobilyası Tasarımında Bilgisayar Destekli Ergonomik Analiz, Selcuk University Journal of Engineering Sciences, UMK 2015 Özel sayı 1, 26-44.
21. [21] Telli, A., ve Şenol, S., (2013) Antropometrik Ölçülere Göre Büro Masası ve Sandalyesi, S.D.Ü Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Büro yönetimi Özel Sayısı 1, Isparta.
22. [22] De Rosario, H., Porcar, R., Lopez-Tores, M., Lopez, A. (2006). Has backrest height any effect on user back mobility and comfort. In: Pikaar et al., (Eds.). Proceedings of the IEA2006 Congress. Elsevier.
23. [23] Cox, T., Ferguson, E. (1994). Measurement of the subjective work environment. Work Stress, 8(2), 98-109.
24. [24] Aytekin, G., Kuvat, Ö. (2013). Büro Çalışma Koşullarının Fiziksel ve Psikolojik Bileşenlerinin Ergonomik Analizi, 19. Ulusal Ergonomi Kongresi, Balıkesir Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ve Türk Ergonomi Derneği, Bildiriler Kitabı, 84-92, Balıkesir.
25. [25] Michelle, M.R. (2004). Liberty Mutual Research Institute for Safety, Offıce workplace change and training intervention: Effects on work related musculoskeletal disorders and environmental satisfaction. In Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting, 48(8), 1096-1100. Sage CA: Los Angeles, CA: SAGE Publications.
26. [26] Ar, A. F. (1999). Büro Yönetimi Teknikleri. 6. Baskı, Ankara: Yargı Yayınevi.
27. [27] Balcı, Ö. (2007). Gaziantep İl Merkezindeki Bankaların Büro Ergonomisine Uygunluk Durumları ve Banka Çalışanlarının Bazı Sağlık Sorunları. Uzmanlık Tezi, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi. Gaziantep.
28. [28] Karlqvist, L.K., Hagberg, M., Koster, M., Wenemark, M. & Nell, R. (1996). Musculoskeletal symptoms among computer-assisted design (CAD) operators and evaluation of a selfassessment questionnaire. International Journal of Occupational Environmental Health. 2(3), 185-194.
29. [29] Jensen, C., Finsen, L., Sogaard, K. (2002). Musculoskeletal symptoms and duration of computer and mouse use. International Journal of Industrial Ergonomics. 30, 265–275.
30. [30] Aronsson, G., Bergqvist, U., Almers, S. (1992). Arbetsorganisation och muskuloskeletala besvar vid bildskarmsarbete (Work organization and musculoskeletal discomforts in VDT work: in Swedish), Arbete och Halsa, 4, 1-40.
31. [31] Ağbaş, N. (2008). KTÜ Farabi Hastanesi Büro Çalışanlarının İş Ortamına Antropometrik Uygunluğunun ve Mevcut Kas-İskelet Sistemi Şikâyetlerinin Çalışma Ortamıyla İlişkisini Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Trabzon.
32. [32] Andersen, J., Kaergaard. A., Mikkelsen, S. (2003). Risk factors in the onset of neck/shoulder pain in a prospective study of workers in industrial and service companies. Occupational and Environmental Medicine, 60, 649-54.
33. [33] Blatter, B.M., Bongers, P. (2002). Duration of computer use and mouse use in relation to musculoskeletal disorders of neck or upper limb. International Journal of Industrial Ergonomics, 30, 295-306.
34. [34] Bergqvist, U., Wolgast, E., Nilsson B. & Voss M. (1995). Musculoskeletal disorders among visual display terminal workers: individual, ergonomic, and work organizational factors. Ergonomics, 38(4), 763-776.
35. [35] Shikdar A.A., Al-Kindi, M.A. (2007). Office Ergonomics: Deficiencies in ComputeWorkstation Design. International Journal of Occupational Safety and Ergonomics (JOSE), Vol. 13, No. 2, 215–223.
36. [36] Amick, B.C., Robertson, M.M., DeRango, K., Bazzani, L., Moore, A., Rooney, T. Harris, R. (2003). Effect of office ergonomics intervention on reducing musculoskelatel symptoms. Office Ergonomics Intervention. 28(24), 2706-2711.
37. [37] Yakut, H. (2013). Çalışanların Büro Malzemelerini Kullanımındaki Ergonomik Farkındalıkları ve Kullanım Alışkanlıkları Üzerine Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 85-96.
38. [38] Larson, N., Wick, H., Hallbeck, S., & Vink, P. (2015). Corporate Ergonomics Programs: Identifying Value through a company award process. IIE Transactions on Occupational Ergonomics and Human Factors, 3(1), 9-23.
39. [39] Aaras A, Horgen G, Bjorset H. (1998). Musculoskeletal, visual and psychosocial stress in VDU operators before and after multidisciplinary ergonomic interventions. Applied Ergonomics, 39, 335-54.
40. [40] Sharp. (1993). Cumulative trauma disorders in claims follow-up study, No.16-5- Safety and Health Assessment and Research for Prevention. Washington State Department of Labor and Industries.
41. [41] Lewis, R.J., Krawiec, M., Confer, E., Crandall, E. and Agopsowicz, D. (2002). Musculoskeletal disorder worker compensation costs and injuries before and after an office ergonomics program. International Journal of Industrial Ergonomics, 29, 95-99.
42. [42] Verbeek, J. (1991). The use of adjustable furniture: evaluation of an instruction programme for office workers. Applied Ergonomics, 2, 179-184.
43. [43] Baran, F.G. (2008). Bir Motorlu Araç Üretim Fabrikasında Masa Başı Çalışanlarının Kas-İskelet Sistemi Yakınmalarının Ergonomik ve Diğer Bazı Etmenlerle İlişkisi. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara
44. [44] Esmaeilzadeh, S. (2008). Bilgisayar Kullanıcılarında Üst Ekstremite İşe Bağlı Kas İskelet Hastalıklarından Korunmada Ergonomi Girişiminin Etkinliği. Uzmanlık Tezi, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi, İstanbul.
45. [45] Baydur, H. (2011). Bilgisayar Kullanarak İş Gören Büro Çalışanlarında Ergonomi Eğitiminin Etkinliği. Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İzmir.
46. [46] Dalkılınç, M. (2011). Büro Çalışanlarında E-Öğrenme ve İnteraktif Yöntemlerle Sunulan Ergonomi Eğitiminin, Kas İskelet Sistemi Yaralanmaları İle İlişkili Risk Faktörleri Üzerine Etkisi. Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara
47. [47] Karaman, A. (2020). Ofislerdeki Fiziksel Çevresel Koşulların Ergonomik Analizi (Uşak Üniversitesi Akademik Personeli Örneği). Çevrimiçi Sanat ve Tasarım Dergisi, 8(3).
48. [48] Armağan, K. (2003). Büro Verimliliğinin Tesis Edilmesinde Ergonomik Tasarımın Önemi. Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Kütahya.
49. [49] Güney, Ş. (2005). Bürolardaki Mekan-Mobilya Organizasyonundaki Ergonomi Faktörü ve Verimliliğe Etkisi: Bir Banka Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
50. [50] Kıraç, Y. (2005). Büro Yönetiminde Ergonomi ve Ergonominin Verimliliğe Etkisi: Ankara Emniyet Müdürlüğü’nde Bir Uygulama. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
51. [51] Akalın, E. (2007). Ofiste kas iskelet hastalıkları, korunma ve ergonominin etkinliği. İş Yaşamında Kas İskelet Hastalıklarından Korunma ve Ergonomi Sempozyumu, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul. (http://www.tavsiyeediyorum.com/makale_7378.htm. Erişim tarihi: 29/12/2014)
52. [52] Sehnal, J. (2004). Addressing musculoskeletal disorders at computer workstations. In Ergonomics and the management of musculoskeletal disorders (pp. 494-529). Butterworth-Heinemann.
53. [53] Gülçubuk, A. (1993). Çalışırken Doğru Oturuyor muyuz? Çalışma Ortamlarında Oturma Yerinin Sağlık Açısından Değerlendirilmesi ve İnsana Uygun Tasarımı. 4. Ergonomi Kongresi, 220-229, İzmir: Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları.
54. [54] Baslo, M. (2002). Büro Ergonomisi-Sırt ve Boyun Ağrılarını Önlemek İçin Büro Ortamını Düzenlemek. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri, Baş Boyun, Bel Ağrıları Sempozyum Dizisi, (30), 155-165. İstanbul.