Özgürlük ve Onaylanma Arasında: Teoriden Nicel Veri Analizine Türkiye’de ‘Mutluluk Paradoksu’

Öz

Antik Yunan’dan çağdaş döneme filozoflar ‘Mutluluk’ kavramının doğasını sorgulamış, mutluluğu kimi zaman etik davranışlarla, inançla, kimi zaman arzularla, iyi bir insan olmak veya iyi hissetme durumu ile, kimi zaman özgürlükle, kimi zaman da katılım ve rızayı içeren ‘toplumsal sözleşme’ ile temellendirmişlerdir. Ziyad Marar, Mutluluk Paradoksu adlı kitabında modern insanın asla mutluluğa ulaşamayacağını, çünkü insanın doğal olarak birbirine zıt iki motivasyona sahip olduğunu ileri sürer: Özgür olmak ve Onaylanmak. Türkiye’de ‘Mutluluk’ üzerine yapılan çalışmalar, mutluluğu daha çok gelir, yaşam kalitesi, medeni durum ve sağlık gibi maddi ve fiziksel koşullar üzerinden değerlendirmekte ve teorik yaklaşımları yok saymaktadır. Mutluluk kavramını Marar’ın paradoksu çerçevesinde ele alan ve Dünya Değerler Anketi verilerinin nicel analizine dayanan bu çalışma, Özgürlük ve Onaylanma olguları başta olmak üzere siyasi boyutu, devlet-sivil alan ilişkisini de değerlendirmeyi amaçlamıştır. İkili lojistik regresyon modelinde, dışsal şansların (sosyal, ekolojik, ekonomik unsurlar) ve içsel şansların (yaşam sanatı, bilgi ve sağlık) mutluluğa etkileri analiz edilmiştir. Türkiye’de yaşadıkları ülkenin demokrasi seviyesini yüksek olarak değerlendiren, kendilerine ait boş zamana önem veren, sağlık durumunu iyi olarak ifade eden katılımcıların mutlu olma olasılığı daha fazladır. Batı toplumlarından farklı olarak güvenlik, özgürlüğe tercih edilmektedir ancak Doğu değerlerinden farklı olarak da kendilerini mutlu olarak ifade edenlerin otoriteye saygıyı idealleştirmedikleri göze çarpmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Mutluluk Paradoksu;
• Özgürlük;
• Onaylanma;
• Türkiye;
• Nicel Veri Analizi;

Between Freedom and Approval: From Theory to Quantitative Data Analysis of the ‘Happiness Paradox’ in Türkiye

Öz

From Ancient Greece to today, philosophers have grounded happiness in ethics, belief, desire, virtue, emotion, freedom, or the “social contract.” In The Happiness Paradox, Ziyad Marar contends that modern individuals can never attain true happiness due to two conflicting motivations: the desire for freedom and the desire for approval. In Türkiye, happiness studies often emphasize material and physical factors like income, life quality, marital status, and health, neglecting theoretical insights. This study approaches happiness through Marar’s paradox, incorporating a quantitative analysis derived from World Values Survey data. It examines how Freedom, Approval, and their political implications—especially the relationship between state and civil society—relate to happiness. Employing binary logistic regression, the study investigates how external fortunes (social, ecological, economic) and internal ones (art of living, knowledge, health) affect happiness. The findings show that individuals in Türkiye who perceive a high level of democracy, value personal free time, and report good health are more likely to consider themselves happy. Unlike in Western societies, security is prioritized over freedom. Yet, in contrast to Eastern norms, those who report being happy do not idealize authority. Thus, happiness in Türkiye emerges at the intersection of democratic satisfaction, autonomy, and well-being rather than strict obedience or material status.

Anahtar Kelimeler

• Happiness Paradox;
• Freedom;
• Approval;
• Türkiye;
• Quantitative Data Analysis

Kaynakça

1. Abramson, J. (2017). Minerva'nın baykuşu: batı siyasi düşünce tarihi (2 b.). (İ. Yıldız, Çev.) Ankara: Dipnot Yayınları.
2. Aristoteles. (2013). Politika. (M. Temelli, Çev.) İstanbul: Ark Kitapları.
3. Aristoteles. (2023). Nikomakhos'a etik (7 b.). (F. Akderin, Çev.) İstanbul: Say Yayınları.
4. Bentham, J. (1838). The works of Jeremy Bentham (Cilt 2). Edinburgh: William Tait.
5. Bentham, J. (1907). An introduction to the principles of moral and legislation. Oxford: Clarendon Press.
6. Bentham, J. (2005). A fragment on government. (R. Harrison, Dü.) Cambdrige: Cambrdige University Press.
7. Caner, A. (2016). Happiness and life satisfaction in Turkey in recent years. Social Indicators Research, 127(1), 361–399.
8. Clark, A. E. & Oswald, A. J. (1996). Satisfaction and comparison ıncome. Journal of Public Economics, LXI (1996), 359-381.

9. Dağı, İ. D. (2005). Transformation of Islamic political identity in turkey: rethinking the west and westernization. Turkish Studies, 6(1), 21–37.
10. Declaration of the rights of man and of the citizen. (1789, Ağustos 26). [https://avalon.law.yale.edu/18th_century/rightsof.asp] Erişim 21 Nisan, 2025.
11. Di Pietro, W.R. (2009). Happiness and economic progress a perspectie”, Business Renaissance Quarterly, 4 (4), 81-92.
12. Dudley, D. R. (1937). A history of cynicism: from diogenes to 6th century A.D. London: Methuen Publishing.
13. Easterlin, R. A. (1974). Does economic growth improve the human lot? some empirical evidence, in: David, P. A. and Melvin, W. R. (eds.) Nations and Households in Economic Growth. Stanford University Press, Palo Alto, Ca., 98-125.
14. Erdoğan, E. & Uyan-Semerci, P. (2018). Dimensions of polarization in Turkey. Istanbul Bilgi University Center for Migration Research.
15. Farabi. (2017). İdeal devlet. (A. Arslan, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
16. Farabi. (2018). Mutluluğun kazanılması (2 b.). (A. Arslan, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
17. Hobbes, T. (1998). Leviathan. (J. C. Gaskin, Dü.) Oxford: Oxford University Press.
18. Hu, J. (2023). Research on the relationship between income and happiness: from the perspective of economics. Frontiers in Business, Economics and Management, 7(1), 193-195.
19. Inglehart, R. & Welzel, C. (2005). Modernization, cultural change, and democracy: the human development sequence. New York: Cambridge University Press.
20. Kant, I. (1991). The metaphysics of morals. (M. Gregor, Dü.) Cambridge: Cambridge University Press.
21. Kızılgöl, Ö., & Öndes, H. (2020). 2009- 2019 Döneminde Türkiye'de bireylerin mutluluk düzeylerinin incelenmesi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 18(4), 73-90.
22. Laertios, D. (2007). Ünlü filozofların yaşamları ve öğretileri (3 b.). (D. Laertios, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
23. Locke, J. (1980). Second treatise of government. (C. B. Macpherson, Dü.) Cambridge: Hackett Publishing COmpany.
24. Long, A., & Sedley, D. (1987). The Hellenistic philosophers volume 1: translations of the principal sources with philosophical commentary. Cambridge: Cambridge University Press.
25. Machiavelli, N. (2008). The prince. (J. B. Atkinson, Çev.) Indianapolis: Hackett Publishing Company Inc.
26. Marar, Z. (2004). Mutluluk paradoksu: özgürlük ve onaylanma. (S. Çağlayan, Çev.) İstanbul: Kitap Yayınevi.
27. Mill, J. S. (2009). Considerations on the representative government. The Floating Press.
28. Mill, J. S. (2018). On liberty. Arcturus Publishing Limited.
29. Patterson, C. P. (1948). The evolution of constitutionalism. Minnesota Law Review, 32(5), 427-457.
30. Plagnol, A.C., Easterlin, (2008). R.A. Aspirations, attainments, and satisfaction: life cycle differences between american women and men. Journal of Happiness Studies 9, 601–619.
31. Platon. (2017). Gorgias. (M. Rifat, & S. Rifat, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
32. Platon. (2018). Devlet (35 b.). (S. Eyüboğlu, & M. A. Cimcoz, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
33. Rousseau, J. J. (1993). The social contract. (C. Betts, Dü.) Oxford: Oxford University Press.
34. Savran, G. (1987). Sivil toplum ve ötesi: Rousseau, Hegel, Marx. Ankara: Dipnot Yayınları.
35. Selim, S. (2008). Türkiye’de bireysel mutluluk kaynağı olan değerler üzerine bir analiz: multinomial logit model. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3): 345–358.
36. Şeker, M. (2010). Mutluluk ekonomisi. İktisat Fakültesi Sosyoloji Konferansları, 39. Seri, İstanbul, ss.115- 134.
37. Tannenbaum, D. G. (2018). Siyasi düşünce tarihi: filozoflar ve fikirleri (11 b.). (Ö. Orhan, Çev.) Ankara: BB101. United States. (1776, Temmuz 4). The declaration of independence. [https://www.archives.gov/founding-docs/declaration-transcript] Eriişm 22 Nisan, 2025.
38. Veenhoven, R. (1984). Data-book of happiness: a complementary reference work to 'conditions of happiness', Springer Publishing.
39. Veenhoven,R.(2000). The four qualities of life: ordering concepts and measures of the good life. Journal of Happiness Studies,1, 1–39.
40. Wang, S. (2009). Aquinas and Sartre: on freedom, personal identity, and the possibility of happiness. Catholic University of America Press.
41. Weber, M. (1946). From Max Weber: essays in sociology. (H. Gerth, & C. Mills, Dü) New York: Oxford University Press.
42. Weber, M. (1978). Economy and society: an outline of interpretive sociology. (G. Roth, & C. Wittich, Dü) London: University of California Press.
43. Welzel, C. (2014). Freedom rising: human empowerment and the quest for emancipation. Cambridge University Press.