Araştırma Makalesi

Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü

Cilt: 15 Sayı: 1 15 Mart 2025
Kemal Çelik *, Ahmet Kaya
PDF İndir
EN TR

Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü

Öz

Yeryüzünde yapılan ölçülerin değerlendirilmesinde, referans yüzeye ihtiyaç duyulur. Bu yüzey, çalışma alanı büyüklüğüne göre; düzlem, küre ya da elipsoid olarak seçilir. Elipsoid üzerinde yapılacak jeodezik hesaplamaların, düzlem hesabına göre daha zor yapıya sahip olması nedeniyle; yüzey üzerindeki bilgilerin düzleme geçirilmesi yoluna gidilir. Bu çalışmada elipsoidin düzleme tasvirinde kullanılan metotlardan biri olan Lambert Konform Konik (LKK) tasvir incelenmiştir. LKK tasvirinde, elipsoid üzerindeki bilgiler bir yardımcı yüzey aracılığı ile düzleme taşınır. LKK’da, yardımcı yüzey olarak koni kullanılır. Bu çalışmada sözkonusu tasvirin temel yapısı tanımlandıktan sonra, elipsoid coğrafi koordinatları ile düzlem koordinatları arasındaki dönüşümler için kapalı formüller incelenmiş sayısal örnekler verilmiştir. Ayrıca bu tasvir koordinatlarıyla, elipsoid çözüme eşdeğer jeodezik temel problem çözüm formülleri de sayısal çözümlerle incelenmiştir. Bir noktanın koordinatları ile koordinatı bilinmeyen noktayı birleştiren jeodezik eğri ve bu eğrinin azimutu bilindiği durumda ikinci noktanın koordinatları ve azimutun hesaplanması yapılmıştır. Bilinen iki noktanın koordinatlarından jeodezik eğri uzunluğu ve bu eğrinin iki ucundaki azimutların hesaplaması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Elipsoid, Jeodezi, Konform konik, Lambert

Kaynakça

  1. Bakırtaş, T,. Elefante, D., Mataracı, O. & Akküçük, U. (2005). Ulusal mekansal veri altyapısı (UMVA) oluşturulması ve yönetimi, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 10. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, 28 Mart - 1 Nisan 2005, Ankara
  2. Cömert, Ç. & Akıncı, H. (2005). Ulusal konumsal veri altyapısı ve e-Türkiye için önemi, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 10. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, 28 Mart - 1 Nisan 2005, Ankara
  3. Çelik, K. (1993). Elipsoidin düzleme konform konik tasviri [Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü].
  4. Çelik, K., Kaya, A. (1995). Elipsoidin düzleme konform konik tasvirinde koordinat dönüşümleri, Türkiye Ulusal Jeodezi-Jeofizik Birliği(TUJJB) ve Türkiye Ulusal Fotogrametri ve Uzaktan Algılama Birliği (TUFUAB) Bilimsel Kongreleri, Sayfa 427-436, Ankara.
  5. Fiala, F. (1976). Matematiksel kartografya, (Özgen, G., Aksoy, A., ve Demirağ, Ö.) İ.T.Ü. Yayınları, Sayı 1072, İstanbul.
  6. Grossmann, W. (1976). Geodaetische rechnungen und abbildungen in der landesvermessung, Stuttgart.
  7. Güllü, M., Tuşat, E., Baybura, T. & Turgut, B. (2018). Üç boyutlu koordinat dönüşüm yöntemlerinin incelenmesi, DOİ: 10.5578/fmbd.66875, AKÜ FEMÜBİD 18 (2018) 015503 (250- 255).
  8. Jordan, E., K. (1959). Handbuch der Vermessungskunde, Band IV/2, Stuttgart.
  9. Kaya, A. (1994 a). İzometrik enlem kavramı ve coğrafi enlemle arasındaki dönüşümler, HGK, Harita Dergisi, Sayı: 112, Sayfa.30-39, Ankara.
  10. Kaya, A. (1994 b). An alternative formula for finding the geodetic latitude from theisometric latitude, Survey Review, Vol 32, No. 253, p.450-452.

Kaynak Göster

APA
Çelik, K., & Kaya, A. (2025). Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 15(1), 170-183. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1604525
AMA
1.Çelik K, Kaya A. Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;15(1):170-183. doi:10.17714/gumusfenbil.1604525
Chicago
Çelik, Kemal, ve Ahmet Kaya. 2025. “Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 15 (1): 170-83. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1604525.
EndNote
Çelik K, Kaya A (01 Mart 2025) Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 15 1 170–183.
IEEE
[1]K. Çelik ve A. Kaya, “Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü”, Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 15, sy 1, ss. 170–183, Mar. 2025, doi: 10.17714/gumusfenbil.1604525.
ISNAD
Çelik, Kemal - Kaya, Ahmet. “Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 15/1 (01 Mart 2025): 170-183. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1604525.
JAMA
1.Çelik K, Kaya A. Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;15:170–183.
MLA
Çelik, Kemal, ve Ahmet Kaya. “Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 15, sy 1, Mart 2025, ss. 170-83, doi:10.17714/gumusfenbil.1604525.
Vancouver
1.Kemal Çelik, Ahmet Kaya. Elipsoidin düzleme lambert konform konik tasvirinde, coğrafi ve düzlem koordinatlar arasında dönüşüm, jeodezik temel problem çözümü. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Mart 2025;15(1):170-83. doi:10.17714/gumusfenbil.1604525