Atıklardan Siyanürün Geri Kazanımı: SART Prosesi
Öz
Dünya’da bakır içeriği yüksek altın cevherlerinden altın üretimi giderek artmaktadır. Bakır minerallerinin siyanür çözeltilerinde yüksek oranlarda çözünmesi nedeniyle bu tür cevherlerden altın kazanımında teknik ve ekonomik zorluklar yaşanmaktadır. Bakır içeriği %0,5’ten yüksek cevherlerden geleneksel siyanür liçi ile altın kazanımı genellikle ekonomik değildir. Yüksek altın kazanımlarına ulaşmak için liç işleminin yüksek siyanür konsantrasyonlarında (CN:Cu>4) yapılması gerekmektedir. Bu durum, hem reaktif maliyetini artırmakta hem de daha fazla siyanür kullanımıyla ilgili olarak çevresel riskin artmasına neden olmaktadır. SART prosesi özellikle bakır içeren altın cevherlerinin yoğun siyanür liçi sonrası atıklardan siyanürün geri kazanımı için geliştirilmiş bir prosestir. Dünya’da ve ülkemizde farklı tesislerde endüstriyel olarak uygulanmaktadır. Prosesin temeli, liç çözeltisinden bakırın asidik koşullarda (pH 4-5) sülfür (Na2S) ilavesiyle Cu2S halinde çöktürülmesi ve böylece siyanürün serbest hale getirilerek geri kazanımına dayanmaktadır. Elde edilen Cu2S yan ürün olarak satılmaktadır. Prosesin performansı sülfür ilavesi, çöktürme süresi, bakır çökeleğinin tikinerde bekleme süresi vd. koşullara bağlıdır. Yüksek saflıkta bir Cu2S çökeleği elde etmek için sülfür ilavesinin hassas bir şekilde kontrol edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, SART prosesinin kimyasal esasları ve performansını etkileyen parametreler detaylı olarak irdelenmiştir. Prosesin ilk yatırım ve işletme maliyetleri ışığında genel bir ekonomik analizi de sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Bakır İçeren Altın Cevherleri,Siyanür Liçi,Siyanür Geri Kazanımı,SART Prosesi
Kaynakça
- Adams, M. D., 2013. Impact of recycling cyanide and its reaction products on upstream unit operations, Minerals Engineering, 53, 241-255.
- Adams, M., Lawrence, R., Bratty, M., 2008. Biogenic sulphide for cyanide recycle and copper recovery in gold–copper ore processing, Minerals Engineering, 21/6, 509–517.
- Ahlatcı, F., 2016. Bakır ve pirit içeriği yüksek cevher ve konsantrelerden tiyosülfat liçi ile altın/gümüş kazanımı, Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, s.89.
- Alacer Gold, 2013. Çöpler gold mine-site visit presentation, (https://www.asx.com.au/asxpdf/20130912/pdf/42j9t1t291px52.pdf) (Erişim Tarihi: 02.01.2017).
- Alacer Gold, 2014. Alacer Gold commissions chemical facility with SART plant, (https://www.prnewswire.com/news-releases/alacer-gold-commissions-chemical-facility-with-sart-plant-285832511.html), (Erişim Tarihi: 01.02.2017).
- Baker, B., Rodriques, F., Littlejohn, P., 2017. SART implementation at gold mines in Latin America, The Conference of Metallurgists (COM), Ağustos 27-30, Paper No: 9489, Canadian Institute of Mining, Metallurgy and Petroleum, 8.
- Barry, T., 2013a. Silver Bull announces updated metallurgical test results on the silver mineralization at The Sierra Mojada Project, Coahuila, Mexico, Silver Bull Resources Inc., News Release, Temmuz, 1, (http://www.silverbullresources.com/s/news.asp?ReportID=590659).
- Barry, T., 2013b. Silver Bull completes positive preliminary economic assessment for The Sierra Mojada Project, Coahuila, Mexico, Silver Bull Resources Inc., News Release, Ekim, 1, (http://www.silverbullresources.com/s/news.asp?ReportID=606026).
- Barry, T., 2013c. Silver Bull CEO Tim Barry discusses Sierra Mojada PEA. In: Humphreys T (Hrsg.) (http://www.mining.com/web/silver-bull-ceo-tim-barry-discusses-sierra-mojada-pea/).
- Barry, T., 2018. Silver Bull Intersects 10 Meters of Sulphide Mineralization Grading 347g/t Silver, 20.7% Zinc, 1.35% Lead & 1.25% Copper, on the Sierra Mojada Project, Coahuila, Mexico (https://globenewswire.com/news-release/2018/03/14/1422158/0/en/Silver-Bull-Intersects-10-Meters-of-Sulphide-Mineralization-Grading-347g-t-Silver-20-7-Zinc-1-35-Lead-1-25-Copper-on-the-Sierra-Mojada-Project-Coahuila-Mexico.html).