Sosyal Medyaya Erişim Engellerinin Turizm Sektörü Üzerinde Oluşturduğu Algı: Instagram Örneği

Öz

Bu çalışmanın amacı Instagram erişim engelinin meydana geldiği 2 Ağustos 2024 ile 10 Ağustos 2024 tarihi arasındaki dönemde Türk turizminin nasıl etkilendiğinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda 15–30 Ağustos 2024 tarihleri arasında Google’da “Instagram” “erişim engeli” “turizm” kelimeleri arama yapılmış ve arama sonucunda Instagram erişim engelinin Türk turizmine etkilerini konu alan 23 tane çevrimiçi haber sitesi tespit edilmiştir. Bu ulusal yirmi üç tane haber sitesindeki haber metinleri içerik analizine tabi tutulmuştur. Bu içerik analizi sürecinde nitel veri analiz programı MAXQDA 2022‘den faydalanılmıştır. Araştırma sonucunda turistlerin tatil rezervasyonlarını, Instagramda hikâye ve gönderi paylaşamaması ve ifade özgürlüklerinin kısıtlanmış hissedeceklerinden dolayı iptal edebilecekleri belirtilmiştir. Bunun yanı sıra Instagram erişim engelinin Türk turizminin imajını zedelemesi, tanıtımının yapılamaması, müşteri memnuniyetinin azalması, gelecek sezon satışlarına başlayamama, iflas, rezervasyon sayısında azalma, erken rezervasyon iptali ve ekonomik kayıplar gibi ciddi olumsuzluklara yol açabileceği tespit edilmiştir. Bu olumsuzluklarının yanında Instagram erişim yasağının tek olumlu yanının teknolojinin zararlı etkilerinden uzak kalarak turistleri dijital detoksa yönlendirmesidir. Ayrıca Instagram erişim engeli sonrası turizm işletmelerinin kısa mesaj veya e-postal gibi çeşitli pazarlama stratejilerine yeniden kullanmaya yöneldiği, bağlılığı yüksek müşteri ile tekrar iletişim kurmaya başladığı ve Instagram dışındaki Facebook, Twitter, blog gibi sosyal medya platformlarını kullanarak pazarlama faaliyetlerine yöneldiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Instagram
• Turizm
• Instagram Erişim Engeli
• Sosyal Medya
• İki Aşamalı Akış

The Perception Created by Access Barriers to Social Media on the Tourism Sector: The Example of Instagram

Öz

The aim of this study is to determine how Turkish tourism was affected during the period between August 2 and 10, 2024, when access to Instagram was restricted. For this purpose, between August 15 and 30 2024, a search was conducted on the Google using the keywords “Instagram,” “access restriction,” and “tourism.” As a result of this search, 23 online news websites discussing the effects of the Instagram access restriction on Turkish tourism were identified. The news texts published on these twenty-three national news sites were subjected to content analysis. During this content analysis process, the qualitative data analysis program MAXQDA 2022 was used. The findings of the research indicate that tourists may cancel their vacation reservations due to their inability to share stories and posts on Instagram and their feeling that their freedom of expression has been restricted. In addition, it was determined that the Instagram access restriction could cause serious negative consequences such as damaging the image of Turkish tourism, preventing its promotion, decreasing customer satisfaction, delaying the start of sales for the upcoming season, bankruptcy, a decrease in the number of reservations, early reservation cancellations, and economic losses. Alongside these negative effects, the only positive aspect of the Instagram access ban is that it may encourage tourists to engage in digital detox, keeping them away from the harmful effects of technology. Furthermore, it was observed that after the Instagram access restriction, tourism businesses began to reuse various marketing strategies such as sending text messages or emails, reestablishing communication with highly loyal customers, and turning to other social media platforms such as Facebook, Twitter, and blogs for their marketing activities.

Anahtar Kelimeler

• Instagram
• Tourism
• Instagram Access Blocked
• Social Media
• Two-Step Flow

Kaynakça

1. Alan, A. K., Kabadayı, T. E., & Erişke, T. (2018). İletişimin yeni yüzü: Dijital pazarlama ve sosyal medya pazarlaması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(66), 493-504. https://doi.org/10.17755/esosder.334699.
2. Al-Quran, M. W. M. (2022). Traditional media versus social media: challenges and opportunities. Technium, 4(10), 145-160.
3. Assaker, G. (2020). Age and gender differences in online travel reviews and user-generatedcontent (UGC) adoption: extending the technology acceptance model (TAM) with credibility theory. Journal of Hospitality Marketing & Management, 29(4), 428-449. https://doi.org/10.1080/19368623.2019.1653807.
4. Akyol, M., & Arıca, F.A. (2016). Turizm destinasyonlarında sosyal medya kullanımı: #Turkeyholiday etiketi ile kullanıcıların oluşturduğu içerik. Journal of Tourism Theory and Research, 2(2), 98-111. https://doi.org/10.24288/JTTR.279182.
5. Avcı, E., & Bilgili, B. (2020). Sosyal medya fenomen özelliklerinin takipçilerin destinasyonu ziyaret etme niyeti üzerindeki etkisi. Tourism and Recreation, 2 (Ek 1), 83-92.
6. Baker, H. (2015). 3 tips for travel brands on Instagram. Social media today.https://www.socialmediatoday.com/marketing/3-tips-travel-brands-instagram
7. Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-15.
8. Bal, İ. (2025). Markalar Instagram erişim engeli sürecinde ne yapmalı? https://cremicro.com/sosyal-medya/strateji/markalar-instagram-erisim-engeli-surecinde-ne-yapmali/

9. Balcı, Ş., & Demir, Y. (2018). Sosyal medya kullanımı ile mutluluk düzeyi arasındaki ilişki. Üniversite gençliği üzerine bir inceleme. International Journal of Social Science, 71. 339-354.
10. Barbe, D., Neuburger, L., & Pennington-Gray, L. (2019). Follow us on Instagram! Understanding the driving force behind following travel accounts on Instagram. E-review of Tourism Research, 17(4), 592-609.
11. Başarangil, İ. (2019). Sosyal medyanın tatil tercihlerine etkisi: Kırklareli üniversitesi turizm fakültesi öğrencileri üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(2), 839-852.
12. Böyük, M. (2024). Kriz iletişimi bağlamında sosyal medyada siyasal iletişim. Intermedia International e- Journal, 12(22) 102-134. https://doi.org/10.56133/intermedia.1574617.
13. BBC News (2024). Türkiye'de Instagram'a erişim engeli hakkında neler biliniyor?. BBC. .https://www.bbc.com/turkce/articles/cgxqx9zl2eko?at_link_type=web_link&at_link_id=C4E6BFB6-5240-11EF-A462-F57B158909D2&at_medium=social&at_campaign_type=owned&at_format=link&at_campaign=Social_Flow&at_bbc_team=editorial&at_link_origin=bbcturkce&at_ptr_name=Twitter
14. Catron, D.J (2024). Chinese travelers increasingly using apps, social media for trip planning, led by gen z women. Phocuswire. https://www.phocuswire.com/China-trading-desk-report-GenZ-women-international-travel.
15. Candan, T. (2022). Sosyal medya fenomenlerinin destinasyon tercihi üzerindeki etkisi: Kuşaklar arası bir karşılaştırma [Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. https://acikerisim.aku.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11630/10123/10390917.pdf?sequence=1&isAllowed=y.
16. Ciarli, T., Kenney, M., Massini, S., & Piscitello, L. (2021). Digital technologies, innovation, and skills: emerging trajectories and challenges. Research Policy, 50(7), 104289. https://doi.org/10.1016/j.respol.2021.104289.
17. China Gravy (2024). 6 Chinese social media platforms you need to know about. Chinagravy https://chinagravy.com/chinese-social-media-platforms/#h-chinese-social-media-battle-of-the-giants-tencent-vs-wechat-vs-weibo
18. Creswell, J. W. (2019). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed method approaches (Sixth Edition). Sage Publications.
19. Ccell (2016). Dünyadaki internet kısıtlamaları ve sansür uygulamaları. https://www.ccell.com.tr/blog-dunyadaki-internet-kisitlamalari-ve-sansur-uygulamalari-id-240.html
20. Çalışkan, M., & Mencik, Y. (2015). Değişen dünyanın yeni yüzü: Sosyal Medya. Akademik Bakış Dergisi, 50.254-277.
21. Çamlıbel, E. (2024). Instagram hangi ülkelerde yasaklı? Instagram'a erişim engeli geldi, Türkiye’ de o ülkeler arasına girdi. https://onedio.com/haber/instagram-hangi-ulkelerde-yasakli-instagram-a-erisim-engeli-geldi-turkiye-de-o-ulkeler-arasina-girdi-1237561
22. Davies, D., & Dodd, J. (2002). Qualitative research and the question of Rigor. Qualitative Health Research, 12, 279-289. http://dx.doi.org/10.1177/104973230201200211.
23. Delve, Ho, L., & Limpaecher, A. (2023). Inductive content analysis & deductive content analysis in qualitative research https://delvetool.com/blog/inductive-content-analysis-deductive-content-analysis
24. Digipeak (2025). Google’da üst sıralara çıkmak: 7 adımda sıralama yükseltmek. https://digipeak.org/tr/blog/google-siralama-yukseltme
25. Doğdu, M. (2018). Geleneksel medya ve sosyal medya karşılaştırması. IIenstitu https://www.iienstitu.com/blog/geleneksel-medya-ve-sosyal-medya-karsilastirmasi
26. Eröz, S. S., & Doğdubay, M. (2012). Turistik Ürün Tercihinde Sosyal Medyanın Rolü ve Etik İlişkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), 133-157
27. Euronews, (2024a). Türkiye'de Instagram Türkiye'de Instagram an İtibariyle Engellenmiş Durumda. https://tr.euronews.com/2024/08/02/turkiyede-instagram-erisime-kapatildi
28. Euronews, (2024b). Instagram, Türkiye'de yeniden erişime açıldı. Euronews. https://tr.euronews.com/next/2024/08/10/instagram-turkiyede-yeniden-erisime-aciliyor
29. Ecioğlu, D. Ş. (2024). Influencer pazarlamasının otel işletmeleri üzerindeki etkileri [Yüksek Lisas Tezi, Pamukkale Üniversitesi]. https://gcris.pau.edu.tr/handle/11499/57979.
30. Erdoğan, İ., & Korkmaz, A. (2005). Öteki Kuram (2 Baskı). Erk Yayınları.
31. Fatanti, M., & Suyadnya, W. (2015). Beyond user gaze: How Instagram creates tourism destination brand?. Social and Behavioral Sciences, 211.1089-1095. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.11.145.
32. Fiveable Content Team. (2025). Key term - Two-step flow theory https://fiveable.me/key-terms/introduction-to-communication-studies/two-step-flow-theory
33. Fu, Y., & Timothy, D .J. (2021). Social media constraints and destination images: The potential of barrier-free internet access for foreign tourists in an internet-restricted destination. Tourism Management Perspective 37, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2020.100771.
34. Fotis, J., Buhalis, D., & Rossides, N. (2012). Social media use and impact during the holiday travel planning process, M.Fuchs et al. (Eds). Information and Communication Technologies Technologies in Tourism, Springer-Verlag/Wien.
35. Fleiss, J. L. (1971). Measuring nominal scale agreement among many raters. Psychological Bulletin, 76(5), 378-382. https://doi.org/10.1037/h0031619.
36. Gretzel, U. (2018). Influencer marketing in travel and tourism. In Sigala, M. & Gretzel, U. (Eds.), Advances in Social Media for Travel, Tourism and Hospitality: New Perspectives, Practice and Cases, Pp. 147-156. Routledge.
37. Haznedar, B. (2019). İki aşamalı akış kuramı bağlamında sosyal medya etkileyicilerinin etkisi: Instagram’daki gurme hesapları üzerine bir inceleme. [Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=-3A3FCjZvPUkJJATnOR-Qw&no=ALGXR5iCq5zTXORnB6m1bQ.
38. Iglesias-Sánchez, P. P., Correia, M. B., Jambrino-Maldonado, C., & Heras-Pedrosa, C. D. (2020). Instagram as a co-creation space for tourist destination image-building: Algarve and Costa del Sol case studies. Sustainability, 12(7), 2793. https://doi.org/10.3390/su12072793.
39. Ismarizal, B., & Kusumah, A. H. G. (2023). The Instagram effect on tourist destination choices: Unveiling key attraction. Elements. Journal of Consumer Sciences, 8(2), 124-137. https://doi.org/10.29244/jcs.8.2.124-137.
40. İmre, N. (2020). Turizm Sektöründe Sosyal Medya Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1655-1670. https://doi.org/10.26677/TR1010.2020.418.
41. Jemin, S., & Asyraff, M. A. (2024). A conceptual framework: the impact of social media marketing activities on destination image and intention to visit. Journal of Tourism, Hospitality & Culinary Arts, 16(1), 326-337.
42. Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1973). Uses and gratifications research. The Public Opinion Quarterly, 37, 509-523. https://doi.org/10.1086/268109.
43. Kaplan, A. M., & Haenlein, M. (2010). Users of the world, unite! The challenges and opportunities of Social Media. Business Horizons, 53(1), 59–68. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2009.09.003.
44. Kardeş Çolakoğlu, N., & Ulema, Şevki. (2021). En iyiler sosyal medyayı nasıl kullanıyor: Instagram örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 877–891. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.743.
45. Karadağ, B .N. (2024). İnternetin gücü: İfade özgürlüğünün yeni yüzü. Ankara Barosu Dergisi, 82(3), 529-544.
46. Khadka, S., & Khadka, K, A. (2023). The role of social media in determining tourists' choices of Nepalese Destinations. Journal of Logistics, Informatics and Service Science, 10(3), 180-193. https://doi.org/10.33168/JLISS.2023.0314.
47. Kim, S. E., Lee, K. Y., Shin, S. I., & Yang, S. B. (2017). Effects of tourism information quality in social media on destination image formation: The case of Sina Weibo. Information & Management, 54, 687-702. https://doi.org/10.1016/j.im.2017.02.009.
48. Kumar, N. (2025). How Many People Use Instagram 2025 (New Statistics). https://www.demandsage.com/instagram-statistics
49. Laws, J. (2024). Map shows countries Where Instagram is blocked. Newsweek. https://www.newsweek.com/map-shows-countries-where-instagram-blocked-1942415#:~:text=Like%20its%20fellow%20Mata%2Downed,illustrated%20in%20the%20map%20below
50. Lee, Y. J. & Gretzel, U. (2014). Cross-cultural differences in social identity formation through travel blogging, Journal of Travel &and Tourism Marketing, 31(1), 37-54. https://doi.org/10.1080/10548408.2014.861701
51. Leung, D., Law, R., van Hoof, H., & Buhalis, D. (2013). Social Media in Tourism and Hospitality: A Literature Review. Journal of Travel & Tourism Marketing, 30(1–2), 3–22. https://doi.org/10.1080/10548408.2013.750919
52. Lin, Y. S., & Huang, J. Y. (2006). Internet blogs as a tourism marketing medium: A case study. Journal of Business Research, 59(10-11), 1201-1205. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2005.11.005.
53. Littlejohn, S. W., & Foss, K. A. (2009). Encyclopedia of Communication Theory. SAGE Publication Inc.
54. Ly-Le, T. M. (2019). How Vietnamese stakeholders view current social media use in crisis communication in Vietnam. Athens Journal Of Mass Media And Communications, 6(1), 65-80. https://doi.org/10.30958/ajmmc.6-1-4.
55. Marc L. W., Ahmad, A., Rasul, T., & Omar Parvez, M. (2021). Challenging the mainstream assumption of social media influence on destination choice. Tourism Recreation Research, 46(1), 137-140. https://doi.org/10.1080/02508281.2020.1814521.
56. Masuda, H., Han, S. H., & Lee, J. (2022). Impacts of ınfluencer attributes on purchase intentions in social media influencer marketing: Mediating roles of characterizations. Technological Forecasting and Social Change, 174, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.121246.
57. Maslak, F. (2024). Instagram'a erişim engeli anksiyeteyi tetikledi! İnsanlar kendilerini boşlukta hissediyor. https://www.tgrthaber.com/saglik/instagrama-erisim-engeli-anksiyeteyi-tetikledi-insanlar-kendilerini-boslukta-hissediyor-2965755?s=1
58. MAXQDA (2025a). Code theory model. https://www.maxqda.com/help-mx22/maxmaps/the-code-theory-model
59. MAXQDA (2025b). Code-Subcodes-Segments Model. https://www.maxqda.com/help-mx22/maxmaps/the-code-subcode-segments-model
60. Mukherjee, A., & Manasa Nagabhushanam. (2015). Role of social media in tourism. Handbook of Research on Global Hospitality and Tourism Management, 5(6), 142-162.https://doi.org/10.4018/978-1-4666-8606-9.ch009
61. Munar, A.M., Jacobsen, J. & Kr. S. (2014). Motivations for sharing tourism experiences through social media. Tourism Management, 43, 46-54. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2014.01.012.
62. McQuail, D., & Windahl, S. (2005). İletişim Modelleri (4. Baskı). (K. Yumlu, Çev.) İmge Kitapevi.
63. Neuman, W. L. (2008). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches (7th edition). Yayınodası.
64. Oktay, Z. C., & Korkmaz, H. (2022). Sosyal medya ve fenomenlerin turistik satın almaya etkisi. Journal of Global Tourism And Technology Research, 3(2), 137-153. https://doi.org/10.54493/jgttr.1188878.
65. Oh, S., Baek, H. & Ahn, J. (2017). Predictive value of video-sharing behavior: sharing of movie trailers and box-office revenue. Internet Research, 27(3), 691-708.
66. Sheldon, P., & Bryant, K. (2016). Instagram: Motives for its use and relationship to narcissism and contextual age. Computers in Human Behavior, 58, 89–97. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.12.059.
67. Stec, C. (2020). Social media definitions: The ultimate glossary of terms you should know. https://blog.hubspot.com/marketing/social-media-terms.
68. Strauss, A. & Corbin, J. (2014). Basics of Qualitative Research Techniques (4 edition). Sage Publications.
69. Şahin, E., Çağlıyan, V., & Başer, H. H. (2017). Sosyal medya pazarlamasının tüketici satın alma davranışına etkisi. Selçuk Üniversitesi İİBF Örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(4), 67-86. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.316212.
70. Taşdelen, B., & Özkan, Ş. (2019). X, Y, ve Z kuşaklarının Instagram ve Facebook aracılığıyla oluşturdukları imaj. Atatürk İletişim Dergisi, 18, 57-86.
71. Terttunen, A. (2017). The Infuence of Instagram on consumers’ travel planning and destination Choice. [Bachelor Thesis, Haaga-Helia University of Applied Sciences]. https://www.theseus.fi/handle/10024/129932.
72. Tesin, A., Pivac, T., Besermenji, S., Obradovic, S. (2022). Exploring the influence of Instagram on travel destination choice. The European Journal of Applied Economics, 19(1), 66-80. https://doi.org/10.5937/EJAE19-33584.
73. Tuten, T. L., & Solomon, M. R. (2015). Social media marketing(2nd Edition). Sage.
74. The Economics Times. (2024). 10 countries where social media faces the most restrictions. Economictimes https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/10-countries-where-social-media-faces-the-most-restrictions/logging-off/slideshow/113125384.cms
75. Tye, J. (2024). Social media in China: Can you access it While travelling. Butterinsurance . https://www.butterinsurance.com.au/posts/social-media-in-china-can-you-access-it-while-travelling
76. Türk Sağlık Vakfı. (2024). Dijital detoks: Teknolojiden uzaklaşmanın faydaları. https://www.saglik.org.tr/yazilar/dijital-detoks-teknolojiden-uzaklasmanin-faydalari?gad_source=1&gclid=CjwKCAjw7pO_BhAlEiwA4pMQvMbVE477cd4XmqJrn9vwfz8IOerbjZfDFQPYGCDuLk7X917Uvb0z8RoCx98QAvD_BwE
77. Ünal, A., Özsezgin, İ., Taşpınar, B., & Çelen, O. (2023). The role of Instagram in destination branding and marketing: The Case of Turkey. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(64), 2732-2739. http://dx.doi.org/10.29228/JOSHAS.69580.
78. Ünal, A., & İpar, M. S. (2021). Turistlerin destinasyon tercihlerinde sosyal medyanın etkisinin belirlenmesine yönelik bir araştırma: Sakin şehir destinasyonu Vize örneği, International Journal of Eurasia Social Sciences, 12(45), 510-527. https://doi.org/10.35826/ijoess.2983.
79. Ünal, A. (2020). Instagram içeriklerinin yabancı turistlerin destinasyon seçimleriyle ilgili anlık algı değişimlerine etkisinin belirlenmesi. Turizm Akademik Dergisi, 7 (1), 1-14.
80. Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2009). Social consequences of the Internet for adolescents: A decade of research. Current Directions in Psychological Science, 18(1), 1-5. https://doi.org/10.1111/j.1467-8721.2009.01595.x.
81. Zeng, B., & Gerritsen, R. (2014). What do we know about social media in tourism? A review. Tourism Management Perspectives, 10, 27-36. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2014.01.001.
82. Xiang, Z., & Gretzel, U. (2010). Role of social media in online travel information search. Tourism Management, 31(2), 179-179. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2009.02.016.
83. Wang, Y., & Dong, C. (2017). Applying social media in crisis communication: A quantitative review of social media-related crisis communication research from 2009 to 2017. International Journal of Crisis Communication, 1(1), 29-37. https://doi.org/10.31907/2617-121x.2017.01.01.05