Metaphors Related to the Concept of Responsible Tourism in Accommodation Businesses

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1, 79 - 98, 27.03.2026

Seher Gülenç , Dönüş Çiçek

https://doi.org/10.32572/guntad.1699078

https://izlik.org/JA28WY82YX

Öz

Responsible tourism is an approach that includes environmentally, economically, and socio-culturally conscious behaviors. How managers, who are decision-makers and implementers in the tourism sector, perceive this concept is important for sustainability policies in businesses and the future of the sector. This study aims to determine the perceptions of accommodation managers regarding the concept of responsible tourism through metaphors. This study, which used a qualitative research method, was conducted with a phenomenological design. As appropriate for the research's purpose, a purposive sampling method was used. In the study, data were collected from managers of accommodation businesses operating in Eskişehir using a semi-structured interview form. The research results analyzed interviews with 48 hotel managers. As a result, it was determined that 49 unique metaphors related to responsible tourism were produced, and these metaphors were repeated a total of 55 times. The generated metaphors have been categorized into eight groups. These categories are named sustainability, labor and responsibility, satisfaction, trust, economy, harmony and coordination, needs, and problem-solving. The category with the most metaphors produced was the sustainability category, while the category with the fewest metaphors was the needs and problem-solving category.

Anahtar Kelimeler

Responsible Tourism , Sustainability , Metaphor Analysis , Accommodation Businesses , Eskişehir

Konaklama İşletmelerinde Sorumlu Turizm Kavramına İlişkin Metaforlar

https://izlik.org/JA28WY82YX

Öz

Sorumlu turizm, çevresel, ekonomik ve sosyo-kültürel açıdan bilinçli davranışları içeren bir yaklaşımdır. Turizm sektöründe karar verici ve uygulayıcı olan yöneticilerin bu kavramı nasıl algıladıkları işletmelerde sürdürülebilirlik politikaları ve sektörün geleceği açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, konaklama yöneticilerinin sorumlu turizm kavramına ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla belirlenmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışma olgubilim (fenomenoloji) deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın amacına uygun olarak amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada verileri Eskişehir’de faaliyet gösteren konaklama işletmeleri yöneticilerinden yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonucunda 48 otel yöneticisi ile yapılan görüşmeler analiz edilmiştir. Sonuç olarak sorumlu turizme ilişkin 49 özgün metafor üretildiği, bu metaforların toplamda 55 kez tekrarlandığı tespit edilmiştir. Üretilen metaforlar sekiz kategoride toplanmıştır. Bu kategoriler sürdürülebilirlik, emek ve sorumluluk, memnuniyet, güven, ekonomi, uyum ve koordinasyon, ihtiyaç ve problem çözme şeklinde isimlendirilmiştir. En fazla metaforun üretildiği kategori sürdürülebilirlik kategorisi olurken en az metafor ihtiyaç ve problem çözme kategorisi olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sorumlu Turizm , Sürdürülebilirlik , Metafor Analizi , Konaklama İşletmeleri , Eskişehir

Kaynakça

• Adu-Ampong, E. (2016). A metaphor analysis research agenda for tourism studies. Annals of Tourism Research, 57, 248-250. https://doi.org/10.1016/j.annals.2015.12.013
• Aksan, Y., Akkök, E. A., & Aksan, M. (2023). Kavramsal metafor kuramının temel kavramları ve kuramdaki gelişmeler. YA, E. Arıca Akkök, & M. Aksan (Ed), Kavramsal metafor ve metonimi üzerine uygulamalar (ss 1-17) içinde, (1. Baskı). Toros Üniversitesi Yayınları.
• Aktaş, E., & Kurgun, A. (2021). Sorumlu turizm yaklaşımı ile turistik destinasyonların gelişimi: Foça örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(4), 1671-1708. https://doi.org/10.16953/deusosbil.975564
• Ateş, Ö. (2018). Öğretmen adaylarının pedagojik formasyon eğitimi sertifika programı ve öğretmenlik mesleğine yönelik algıları. Electronic Turkish Studies, 13(27), 123-141. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14617
• Ayaz, N., Esen, F. Ö., & Kılıç, B. (2020). Turist rehberi adaylarının Marmaris destinasyon imajı algılarının metafor yoluyla incelenmesi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 19(4), 1511-1526. https://doi.org/10.21547/jss.757185
• Aykın, S. M. (2018). Avrupa Birliği’nde sürdürülebilir ve sorumlu turizm uygulamaları ve Türkiye. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 153-170.
• Aylan, F. K., & Sezgin, M. (2021). Sorumlu turizmin destinasyon rekabetçiliği ve yerel halkın yaşam kalitesi ile ilişkisinin incelenmesi. Turizm Akademik Dergisi, 8(2), 207-227.
• Belhassen, Y. (2020). Metaphors and tourism paradoxes. Tourism Management, 79, 104095. https://doi.org/10.35674/kent.1352326
• Birkon, İ., & Dumanlı, Ş. (2024). Turist rehberi adaylarının “Anadolu” kavramına yönelik metaforik algıları. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(1), 196-215. https://doi.org/10.32572/guntad.1353158
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (25. baskı). Pegem Akademi.
• Cape Town Declaration (2002). Responsible tourism in destinations. https://responsibletourismpartnership.org/cape-town-declaration-on-responsible-tourism/#
• Carasuk, R. (2011). Responsible tourism qualmark accreditation: A comparative evaluation of tourism businesses and tourists' perceptions. Land Environment and People Research Report No. 19, Lincoln University, Canterbury, New Zealand.
• Chiu, Y. T. H., Lee, W. I., & Chen, T. S. (2014). Environmentally responsible behavior in ecotourism: Antecedents and implications, Tourism Management, 40, 321-329. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2013.06.013
• Civelek, M. (2023). Turizm eğitimi alan öğrencilerin sürdürülebilir turizme ilişkin metaforlarının analizi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(2), 1025-1038. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1269730
• Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. (3rd edition). Sage Publications.
• Çoğaltay, N., & Aras, Z. N. (2018). Öğretmen adaylarının öğretmen atamalarında kullanılan sözlü sınava ilişkin algıları: Metafor analizi örneği. BEÜ SBE Dergisi, 7(1), 211-230.
• Dilek, N. K., Dilek, S. E., & Gümüş, M. (2016). Otel çalışanlarının turizm ve barış ilişkisine yönelik metaforik algıları. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 6(2/1), 1-15.
• Dodds, R., & Butler, R. (2010). Barriers to implementing sustainable tourism policy in mass tourism destinations. Tourismos: An International Multidisciplinary Journal of Tourism, 5(1), 35–53.
• Düşmezkalender, E., & Erol, G. (2020). Kapadokya’ya yönelik algılar: Bir metafor analizi. Turkish Studies-Social Sciences, 15(1), 261-276. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.39760
• Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
• Frey, N., & George, R. (2010). Responsible tourism management: The missing link between business owners' attitudes and behaviour in the Cape Town tourism industry. Tourism Management, 31(5), 621-628.
• Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (1967). The discovery of grounded theory: Strategies for qualitative research. Aidine
• Glaser, B. G. (1978). Theoretical sensitivity. Sociology Press.
• Goodwin, H. (2011). Taking responsibility for tourism. Goodfellow Publishers.
• Guest, G., Namey, E. E., & Mitchell, M. L. (2012). Collecting qualitative data: A field manual for applied research. Sage Publications.
• Gün, S., & Kılıç, G. D. (2021). Siirt’te yaşayan yerel halkın turizm dönük metaforik algısı. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(4), 2653-2665. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.891
• Günden, B., & Güneren, E. (2021). Yükseköğrenim gören bireylerin somut kültürel mirasa yönelik tutumları ile kültürel miras kavramına ilişkin metaforik algıları üzerine bir çalışma [Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi]. https://acikerisim.nevsehir.edu.tr/bitstream/handle/20.500.11787/5439/BURCU%20G%C3%9CNDEN.pdf?sequence=1&isAllowed=y
• Güneş, A., & Fırat, M. (2016). Açık ve uzaktan öğrenmede metafor analizi araştırmaları. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 2(3), 115-129.
• Güneş, S. G. (2020). Sorumlu turizm. S. G. Güneş ve S. Ö. Akgül (Ed). Sorumlu turizm (ss. 3-45) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Gürsoy, İ. T., & Sonuç, N. (2020). Turizm ve kültür: Lise ve üniversite öğrencilerinin algılarına ilişkin metafor analizi. OPUS International Journal of Society Researches, 15(23), 1809-1828. https://doi.org/10.26466/opus.633139
• Hudson, S., & Miller, G. A. (2005). The responsible marketing of tourism: The case of canadian mountain holidays. Tourism Management, 26(2), 133-142.
• İlban, M. O., Gümrükçü, S., & Yıldız, N. (2023). Sürdürülebilir turizm çalışmalarında sorumlu turizm. Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 7(1), 201-210. https://doi.org/10.32958/gastoria.1245896
• İşçi, C., & Güzel, B. (2018). İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri bakış açısıyla sorumlu turizm. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 10(2), 11-25.
• Kayran, S. C. Ş. (2023). Turizm eğitimi alan öğrencilerin Halfeti destinasyonuna yönelik algılarının metafor yoluyla incelenmesi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(2), 530-550. https://doi.org/10.32572/guntad.1273447
• Köroğlu, Ö., Yıldırım, H. U., & Avcıkurt, C. (2018). Kültürel miras kavramına ilişkin algıların metafor analizi yoluyla incelenmesi. Turizm Akademik Dergisi, 5(1), 98-113.
• Köşker, H. (2021). Ahlat halkının Ahlat ve turizm kavramına yönelik metaforik algıları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 53, 419-438. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1003700
• Köşker, H. (2023). Üniversite eğitimi alan yabancı öğrencilerin Türkiye ve turizm kavramına yönelik metaforik algıları. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 573-588. https://doi.org/10.11616/asbi.1218988
• Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th edition). Sage Publications.
• Lee, H. Y., Bonn, M. A., Reid, E. L., & Kim, W. G. (2017). Differences in tourist ethical judgment and responsible tourism intention: An ethical scenario approach. Tourism Management, 60, 298-307. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2016.12.003
• Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
• Linn, G. B., Sherman, R., & Gill, P. B. (2007). Making meaning of educational leadership: The principalship in metaphor. NASSP Bulletin, 91(2), 161-171. https://doi.org/10.1177/0192636507302095
• Mathew, P. V. (2022). Sustainable tourism development: Discerning the impact of responsible tourism on community well-being. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 5(5), 987-1001.
• Mensah, I. (2012). Environmental education and environmentally responsible behavior: The case of international tourists in Accra Hotels. International Journal of Tourism Sciences, 12(3), 69-89. https://doi.org/10.1080/15980634.2012.11434664
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd edition). Sage Publications.
• Minghetti, V., & Mingotto, E. (2014). Responsible tourism. Responsible Tourism and CSR: Assessment Systems for Sustainable Development of SME in Tourism, 3-13.
• Mondal, S., & Samaddar, K. (2022). Responsible tourism towards sustainable development: Literature review and research agenda. Trends in Asia Pacific Business and Management Research, 85-122. https://doi.org/10.1080/13602381.2021.1857963
• Morçin, S. E. (2022). Kadın dostu turizm kavramına yönelik bir metafor analizi (A metaphor analysis on the concept of women-friendly tourism). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(2), 1399-1414. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1049
• Mutlu, H. G. (2024). Z kuşağının sorumlu turizme bakış açıları ve seyahat davranışları. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 21(3), 492-507. https://doi.org/10.24010/soid.1474224
• Oğuzbalaban, G. (2019). Karadeniz Ereğli’de yaşayan yerel halkın "turizm" kavramına ilişkin algılarının metaforlar yardımıyla analizi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 7(4), 2566-2581. https://doi.org/10.21325/jotags.2019.487
• Özgürel, G., & Baysal, K. (2020). Turist rehberliği önlisans öğrencilerinin “seyahat olgusuna” ilişkin algılarının metafor yöntemi ile analizi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(63), 3917-3935. https://doi.org/10.26450/jshsr.2208
• Özoğul, G. (2020). Metaforlarla şehri anlamak: Önlisans öğrencilerinin Selçuk’a (İzmir) yönelik metaforik algılarının incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(1), 1-11. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.600007
• Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage publications.
• Pishghadam, R., & Pourali, S. (2011). Metaphorical analysis of Iranian ma university students' beliefs: A qualitative study. Higher Education Studies, 1(1), 27-37. https://doi.org/10.5539/hes.v1n1p27
• Ram, D., & Arun, K. (2018). Responsibility of responsible tourism in achieving sustainability: A Kerala model. International Journal of Pure and Applied Mathematics, 119(12), 2617-2631.
• Sağlam Arı, G. (2018). Söylenmeyenleri duymak: Yönetim araştırmalarında metafor analizi, Gülcan, B. ve Sağlam Arı, G. (Ed) içinde, Prof. Dr. Erkan Öngel'e armağan çok disiplinli çalışmalar. Detay Yayıncılık.
• Sarı, C., Kılıç, A. F., Güven, S., & Yaşar, H. B. (2020). Üniversite öğrencilerinin kültürel miras kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. International Journal of Current Approaches in Language, Education and Social Sciences, 2(1), 334-353. https://doi.org/10.35452/caless.2020.16
• Soykök, B., & Acun, A. (2019). Bursa Uludağ Üniversitesi İznik Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin İznik ile ilgili metaforları. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(3), 596-611. https://doi.org/10.26677/TR1010.2019.180
• Spenceley, A. (2008). Responsible tourism: Critical issues for conservation and development. Earthscan.
• Spenceley, A., Relly, P., Keyser, H., Warmeant, P., McKenzie, M., Mataboge, A., Norton, P., Mahlangu, S., & Seif, J. (2002). Responsible tourism manual for South Africa, department for environmental affairs and tourism, July 2002. Responsible Tourism Manual for South Africa.
• Stanford, D. (2006). Responsible tourism, responsible tourists: What makes a responsible tourist in New Zealand, [Doktora Tezi, Victoria Üniversitesi], https://openaccess.wgtn.ac.nz/articles/thesis/Responsible_Tourism_Responsible_Tourists_What_Makes_a_Responsible_Tourist_in_New_Zealand_/16934758?file=31330567
• State, O., & Bulin, D. (2016). Aspects of responsible tourism? A quantitative approach, Amfiteatru Economic Journal, 18(10), 781-797.
• Stemler, S. (2001). An overview of content analysis. Practical Assessment, Research & Evaluation, 7(17), 1–6. https://doi.org/10.7275/z6fm-2e34
• Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research. Sage Publications.
• Şahin, S., & Bekci, M. (2020). Turistlerin Türkiye, İstanbul, turizm ve turist rehberi ile ilgili metaforik algıları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(43), 583-611.
• Şahin, S., Tezcan, A. E., & Bekci, M. (2018). Yerli turistlerin Türkiye, İstanbul, turizm ve turist rehberi ile ilgili metaforları. Turizm Akademik Dergisi, 5(1), 251-264.
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Belgeli Konaklama Tesisleri (2024). https://tga.gov.tr/kultur-ve-turizm-bakanligi-belgeli-konaklama-tesisleri, adresinden 29.09.2024 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025). 12. kalkınma planı (2024–2028). https://www.sbb.gov.tr adresinden 05.01.2025 tarihinde alınmıştır.
• Tandoğan, G. K., & Avşar, M. (2021). Amasya’da yaşayan yerel halkın turist kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 113-124.
• Toprak, İ., & Dilek, S. E. (2024). Turistlerin sorumlu turizm algılamaları: İstanbul örneği. Journal of Academic Tourism Analysis, 5(1), 1-10. https://doi.org/10.5281/zenodo.13151028
• Tuna, M., & Dülger, A. S. (2020). Konaklama işletmelerinde sorumlu turizm uygulamaları ve belgelendirme sistemleri. S.G. Güneş ve S.Ö. Akgül (Ed) Sorumlu turizm (ss. 155-183) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
• UNWTO. (2019). International tourism highlights: 2019 edition. World Tourism Organization. https://doi.org/10.18111/9789284421152
• Üst Can, Ç., & Solmaz, C. (2021). Aşçılık programı öğrencilerinin mesleklerine yönelik metafor algıları ve mutfak departmanında kariyere yönelik düşünceleri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies. 9(2), 810-834. https://doi.org/10.21325/jotags.2021.817
• Van Manen, M. (2001). Professional practice and ‘doing phenomenology’. Handbook of phenomenology and medicine (pp. 457-474) içinde. Springer Netherlands.
• WWF (World Wide Fund for Nature) (2001). Tourism threats in the Mediterranean. WWF Mediterranean Programme.
• Xin, T. K., & Chan, J. K. L. (2014). Tour operator perspectives on responsible tourism ındicators of Kinabalu National Park, Sabah. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 144, 25-34. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.07.270
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Genişletilmiş 9. baskı). Seçkin Yayınevi.
• Yücel, C., & Birdir, S. S. (2022). Yerel halkın kültürel miras değerlerine yönelik metaforik algılarının belirlenmesi: Mersin örneği. International Journal of Social Sciences and Education Research, 8(3), 274-287. https://doi.org/10.24289/ijsser.1111276.