Local Stakeholders’ Views on the Concept and Elements of Intangible Cultural Heritage: A Research in Afyonkarahisar

Öz

The study aims to examine and reveal the awareness of local stakeholders in Afyonkarahisar regarding the concept and elements of intangible cultural heritage (ICH). In this context, it was attempted to determine how local stakeholders define and qualify the concept of ICH and which of the existing ICH elements they know about in Turkey at the national level and in Afyonkarahisar. The study sample consists of 15 local stakeholders who work in public and non-governmental organizations in Afyonkarahisar and have a say in the elements of ICH, determined using the purposive sampling technique, one of the non-probability sampling methods. The study was designed qualitatively, and the interview was used as the data collection method. In the study where data were collected using semi-structured interview forms, the data collection process was completed with interviews conducted between December 2023 and May 2024. Content and descriptive analysis methods were used to analyze the data obtained by converting the interviews into written text. MAXQDA 2020 qualitative data software was used for the data analysis process, and the findings were explained with direct quotes supported by visual tools through various analyses. The analyses reveal that local stakeholders evaluate the concept of Intangible Cultural Heritage (ICH) across highly diverse dimensions in terms of both its semantic content and qualitative attributes.

Anahtar Kelimeler

• Elements of Intangible Cultural Heritages
• UNESCO
• ICH Türkiye National Inventory
• Tourism Stakeholders
• Afyonkarahisar

Somut Olmayan Kültürel Miras Kavramı ve Unsurlarına İlişkin Yerel Paydaşların Görüşleri: Afyonkarahisar’da Bir Araştırma

Öz

Araştırmanın amacı, Afyonkarahisar’daki yerel paydaşların somut olmayan kültürel miras (SOKÜM) kavramına ve unsurlarına ilişkin farkındalıklarını incelemek ve ortaya koymaktır. Bu doğrultuda; yerel paydaşların SOKÜM kavramını nasıl tanımladıkları ve nitelendirdikleri, ülke düzeyinde Türkiye’de ve şehir olarak Afyonkarahisar’daki mevcut SOKÜM unsurlarından hangilerine yönelik bilgi sahibi oldukları tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın örneklemi, olasılığa dayalı olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme tekniği ile belirlenen, Afyonkarahisar’da kamu ve sivil toplum kuruluşlarında görev yapan, SOKÜM unsurları üzerinde söz sahibi olan 15 yerel paydaştan oluşmaktadır. Araştırma nitel olarak tasarlanmış ve veri toplama yöntemi olarak görüşme tekniği kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak, yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılan araştırmada, Aralık 2023-Mayıs 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen mülakatlarla veri toplam süreci tamamlanmıştır. Görüşmelerin yazılı metin haline dönüştürülmesi ile elde edilen verilerin analiz aşamalarında, içerik analizi ile betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Veri analiz süreci için MAXQDA 2020 nitel veri yazılımından faydalanılmış ve yapılan çeşitli analizlerle bulgular görsel araçlarla desteklenerek doğrudan alıntılarla açıklanmıştır. Yapılan analizler, yerel paydaşların SOKÜM kavramını hem anlamsal içerik hem de nitelik açısından oldukça farklı boyutlarda değerlendirdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Somut Olmayan Kültürel Miras Unsurları
• UNESCO
• SOKÜM Türkiye Ulusal Envanteri
• Turizm Paydaşları
• Afyonkarahisar

Kaynakça

1. Ahmad, Y. (2006) The scope and definitions of heritage: From tangible to intangible. International Journal of Heritage Studies, 12(3), 292-300. https://doi.org/10.1080/13527250600604639
2. Akyol, P. K. (2013). Türkiye’nin yaşayan insan hazineleri programı. M. Ö. Oğuz, E. Ö. Özünel & S. G. Teke (Ed.), Somut olmayan kültürel mirasın geleceği Türkiye deneyimi içinde (s. 83-89). Ankara: Grafiker Yayınları.
3. Aral, A. E. (2018). Somut olmayan kültürel miras ve eğitim: Eğitimin periyodik raporlardaki görünümüne eleştirel bir bakış̧. Milli Folklor, 120(Kış), 59-72.
4. Aral, A. E. (2022). Seeing the glass half-empty: Implications for safeguarding intangible cultural heritage through formal education in Türkiye. International Journal of Heritage Studies, 28(11-12), 1286-1299. https://doi.org/10.1080/13527258.2022.2132514
5. Ashworth, G., & Graham, B. (2005). Senses of place: Senses of time. Routledge.
6. Aslan Z., & Ardemagni, M. (2006). Introducing young people to the protection of heritage sites and historic sites. Maxtudio, ICCROM.
7. Baez, A., & Herrero, H. (2012). Using contingent valuation and cost-benefit analysis to design a policy for restoring cultural heritage. Journal of Cultural Heritage, 10(2), 235-245. https://doi.org/10.1016/j.culher.2010.12.005
8. Barbieri, C., & Mahoney, E. (2010). Cultural tourism behaviour and preferences among the live-performing arts audience: An application of the univorous-omnivorous framework. International Journal of Tourism Research, 12(2), 481-496. https://doi.org/10.1002/jtr.767

9. Boniface, P. (2001) Touring world heritage in AD 2000. Tourism Recreation Research, 26(1), 73-79. https://doi.org/10.1080/02508281.2001.11081179
10. Bortolotto, C. (2021). Commercialization without over-commercialization: Normative conundrums across heritage rationalities. International Journal of Heritage Studies, 27(9), 857-868. https://doi.org/10.1080/13527258.2021.1912444
11. Bostedt, G., & Lundgren, T. (2010). Accounting for cultural heritage. A theoretical and empirical exploration with focus on Swedish Reindeer Husbandry. Ecological Economics, 69, 651-657. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2009.10.002
12. Blake, J. (2019). Community involvement in safeguarding intangible cultural heritage. In S. Labadi (Ed.), The Cultural Turn in International Aid (125-144). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315514338
13. Büyükkuru, M. (2020). Turizm paydaşlarının turizmin etkilerine bakış açısı: Kapadokya örneği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24, 373-401. https://dergipark.org.tr/tr/pub/igdirsosbilder/article/1045240
14. Council of Europe. (2005). Council of Europe framework convention on the value of cultural heritage for society (Faro Convention 2005). https://www.coe.int/en/web/culture-and-heritage/faro-convention
15. Dikmen Boyraz, H., & Sandıkcı, M. (2023). Coğrafi işaretli ürünlerin somut olmayan kültürel miras Türk Mutfak Kültürü unsurlarıyla karşılaştırılması: UNESCO Gastronomi Şehri Afyonkarahisar ili örneği. Tourism and Recreation, 5(2), 172-185. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1349928
16. Fang, P. (2021). Study on sustainable development of intangible cultural tourism in Dehang Miao Village. Journal of Shanxi Agriculture Economy, 10(2), 96-97.
17. Feilden, B. M., & Jokilehto, J. (1998). Management guidelines for world cultural heritage sites. Rome: ICCROM. Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach strategic management: Pitman. Boston.
18. Freeman, R. E., Phillips, R., & Sisodia, R. (2020). Tensions in stakeholder theory. Business & Society, 59(2), 213-231. https://doi.org/10.1177/0007650318773750
19. Gözükara, E. (2021). Testing the limits of geographical indications: The curious case of baklava. [Master’s Thesis, Simon Fraser University]. https://summit.sfu.ca/item/34702
20. Gündüz Alptürker, İ., Gök, T., & Alptürker, H. (2021). Somut olmayan kültürel miras farkındalığının bilinirlik ve deneyimleme açısından değerlendirilmesi. Milli Folklor, 132(Kış), 16-31. https://dergipark.org.tr/en/pub/millifolklor/article/914896
21. Güngör, H. F. (2006). Avrupa konseyi toplum için kültürel mirasın değeri çerçeve sözleşmesi. Türk İdare Dergisi, 466, 67-88.
22. He, Q., Tan, G., & Zhang, W. (2025). Residents' perceptions and behaviors regarding the policy of integrating intangible cultural heritages into the tourism industry: Evidence from Dali, China. Sustainability, 17(2), 795. https://doi.org/10.3390/su17020795
23. Karakoyun, İ. (2011). Bölgesel kalkınma ve STK’lar. İdarecinin Sesi, 148, 38-42.
24. Kim, S., & Kim, S. (2023). Perception of authenticity in gastronomy tourism: A stakeholder perspective. Journal of Destination Marketing & Management, 27, 100756. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2022.100756
25. Kiper, P. (2004). Küreselleşme sürecinde kentlerimize giren yeni tüketim mekânları ve yitirilen kent kimlikleri. Planlama, 4, 14-18. https://www.spo.org.tr/resimler/ekler/31c83db8d2ff01b_ek.pdf
26. KTB (Kültür ve Turizm Bakanlığı) (2024a). Somut olmayan kültürel miras Türkiye ulusal envanteri. https://Yakegm.Ktb.Gov.Tr/TR-344757/Somut-Olmayan-Kulturel-Miras-Turkiye-Ulusal-Envanteri.Html
27. KTB (Kültür ve Turizm Bakanlığı) (2024b). Yaşayan İnsan Hazineleri. https://aregem.ktb.gov.tr/TR-12929/yasayan-insan-hazineleri-ulusal-envanteri.html
28. Kurin, R. (2004). Safeguarding intangible cultural heritage in the 2003 UNESCO convention: A critical appraisal. Museum International, 56(1‐2), 66-77. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000135859
29. Laduwahetty, W. (1981). Nomination to the world heritage list submitted by Sri Lanka: Sacred city of Anuradhapura (Unpublished Document), In World Heritage Archives, Paris, WHC 200.
30. Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159-174. https://doi.org/10.2307/2529310
31. Li, C. (2019). Research on the protection of intangible cultural heritage in Dalian. (Master’s Thesis). Dalian University of Technology, Dalian, China.
32. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Sage. https://doi.org/10.4135/9781412985253
33. Logan, W. (2007). Closing Pandora’s Box: Human rights conundrums in cultural heritage practice. In H. Silverman & D. Fairchild Ruggles (Eds.), Cultural heritage and human rights (pp. 33-52). New York: Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-71313-7_2
34. McKercher, B., & Du Cros, H. (2002). Cultural tourism: The partnership between tourism and cultural heritage management. Hayworth Hospitality Press.
35. Negiz, N., & Akman, E. (2011, 1-4 Aralık). Yerel yönetimlerin turizme yönelik ve turizmi etkileyen hizmetleri: Olması gereken-gerçekleşen düzleminde bir değerlendirme, 1. Uluslararası 4. Ulusal Eğirdir Turizm Sempozyumu Bildiri Kitabı, Türkiye, 773-786.
36. Nocca, F. (2017). The role of cultural heritage in sustainable development: multidimensional indicators as decision-making tools. Sustainability, 9(10), 1882. https://doi.org/10.3390/su9101882
37. Oğuz, M. Ö. (2013). Terim olarak somut olmayan kültürel miras. Milli Folklor, 25(100), 5-13.
38. Ozer Sari, F., & Nazli, M. (2019). Discovering the food travel preferences of university students. Tourism: An International Interdisciplinary Journal, 67(1), 47-58.
39. Qiu, Q., Zuo, J., & Zhang, M. (2022). Can intangible cultural heritage development in tourism destinations influence visitors’ destination loyalty? Sustainability, 14(19), 23-32. https://doi.org/10.3390/su141912332
40. Perez-Alvaro, E., & Boswell, R. (2025). Integral oceans heritage of indigenous communities: Its value for good health and well-being. Social Science& Humanities Open https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2024.101245
41. Sancar, A., & Öter, Z. (2023). Somut olmayan kültürel mirasın turizme etkisi: Sistematik bir inceleme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 11(2), 1145-1160. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1234
42. Saunders, B., Sim, J., Kingstone, T., Baker, S., Waterfield, J., Bartlam, B., Burroughs, H., & Jinks, C. (2018). Saturation in qualitative research: Exploring its conceptualization and operationalization. Quality & Quantity, 52(4), 1893-1907. https://doi.org/10.1007/s11135-017-0574-8
43. Solmaz, L. D. (2011). Şeyh Ali Celâleddin Çelebi ve döneminde Afyonkarahisar Mevlevihane’si. [Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=zqI_ZOq-b18GC2rT9c2JGlH3zgOJAW4XRCzYZTvdo4vYQ8a7Ihh_IBnECEizmDLF
44. Solmaz, L. D. (2012). Afyonkarahisar Mevlevihane’si gezi rehberi. Afyonkarahisar: Afyonkarahisar Belediyesi Yayınları.
45. Su, J., Li, X., Wu, M. Y., & Zhang, C. (2020). How can intangible cultural heritage resources be mobilized for destination branding? Journal of Hospitality and Tourism Management, 45, 114-123. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2019.06.002
46. Su, J. (2021). A difficult integration of authenticity and intangible cultural heritage? The case of Yunnan, China. China Perspectives, 2021(3), 29-39. https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.12223
47. Şimşek, H. & Yıldırım, A. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
48. Tan, S. K., Tan, S. H., & Kok, Y. S. (2024). Digital transformation in intangible cultural heritage: A stakeholder perspective. International Journal of Intangible Heritage, 19, 45-62. https://doi.org/10.5632/IJIH.2024.19.45
49. Türkiye Kültür Portalı (2024). Sultan Divani Mevlevihane’si: Afyonkarahisar. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/afyonkarahisar/gezilecekyer/sultan-divani-mevlevihanesi
50. UNESCO (2003). Somut olmayan kültürel mirasın koruması sözleşmesi. (M. Ö. Oğuz, Y. Özay & P. Tacar, Çev.). Millî Folklor, 65(Bahar 2005), 163-171.
51. UNESCO ICH (Intangible Cultural Heritage) (2024a). Text of the convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. https://ich.unesco.org/en/convention#art2
52. UNESCO ICH (Intangible Cultural Heritage) (2024b). Purpose of the Lists of intangible cultural heritage and of the register of good safeguarding practices. https://ich.unesco.org/en/purpose-of-the-lists-00807
53. UNESCO ICH (Intangible Cultural Heritage) (2024c). Intangible heritage domains in the 2003 convention. https://ich.unesco.org/en/intangible-heritage-domains-00052
54. UNESCO Türkiye Milli Komitesi (2024a). Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi (Paris, 17 Ekim 2003). https://www.unesco.org.tr/Pages/181/177/#:~:text=1.%20%E2%80%9CSomut%20olmayan%20k%C3%BClt%C3%BCrel%20miras,ve%20k%C3%BClt%C3%BCrel%20mekanlar%2D%20anlam%C4%B1na%20gelir
55. UNESCO Türkiye Milli Komitesi (2024b). UNESCO somut olmayan kültürel miras listeleri. https://www.unesco.org.tr/Pages/126/123/UNESCO-Somut-Olmayan-K%C3%BClt%C3%BCrel-Miras-Listeleri 15.09.2025
56. UNWTO (United Nations World Tourism Organization). (2012). Tourism and intangible cultural heritage. UNWTO.
57. Uyan, M. (2004). Anadolu’nun kilidi Afyon. Afyonkarahisar: Afyonkarahisar Valiliği Yayınları, Yayın No:21.
58. Waligo, V., Clarke, J., & Hawkins, R. (2013). Implementing sustainable tourism: A multi-stakeholder involvement management framework. Tourism Management, 36, 342-353.
59. Vecco, M. (2010). A definition of cultural heritage: From the tangible to the intangible. Journal of Cultural Heritage, 11(3), 321-324. https://doi.org/10.1016/j.culher.2010.01.006
60. Yoon, Y. (2002). Development of a structural model for tourism destination competitiveness from stakeholders’ perspectives. [PhD Thesis, Virginia Polytechnic Institute and State University Hospitality and Tourism Management]. https://vtechworks.lib.vt.edu/bitstreams/138a8d67-9896-48dc-b5b6-5d36cdf65e75/download
61. Zaveri, A. (2023, September 7). Content analysis vs thematic analysis: A closer look https://mindthegraph.com/blog/content-analysis-vs-thematic-analysis/
62. Zhang, Y., & Li, X. (2024). Stakeholders’ perspectives of intangible cultural heritage tourism: A systematic review. Journal of Heritage Tourism, 19(2), 145-162. https://doi.org/10.1080/1743873X.2023.2291234