Araştırma Makalesi

Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği

Cilt: 6 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği

Öz

Amaç: Yapay zekanın günlük yaşama hızla entegre olmasıyla birlikte, tüketicilerin akıllı asistanlarla kurdukları etkileşim müşteri deneyiminin önemli bir boyutu hâline gelmiştir. Bu bağlamda, insan benzeri özellikler taşıyan yapay zekâ destekli asistanların kullanıcı algısını ve tekrar kullanım niyetini nasıl şekillendirdiğini anlamak, pazarlama literatüründe giderek daha kritik bir araştırma alanı olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, akıllı asistan kullanımında tüketici deneyiminin hem algılanan antropomorfizmin hem de tekrar kullanım niyetine etkilerini incelemek, aynı zamanda algılanan antropomorfizmin tekrar kullanım niyetine etkisini araştırmak, ayrıca algılanan antropomorfizmin tüketici deneyimi ile tekrar kullanım niyeti arasındaki aracılık rolünün olup olmadığını tespit etmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın ana kütlesi, Türkiye’de yaşayan ve ChatGPT’yi en az bir kez kullanmış 18 yaş üstü kişilerden oluşmaktadır. Bu araştırmada kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Veriler, çevrimiçi anket yöntemi ile toplanmıştır. Toplamda 424 anket yapısal eşitlik modellemeleri kullanılarak veri analizine tabi tutulmuştur. Bulgular: Yapılan faktör analizlerine göre, tüketici deneyimi dört faktör, algılanan antropomorfizm ve tekrar kullanım niyeti değişkenleri tek faktör altında ele alınmıştır. Yapılan analizlere göre, tüketici deneyiminin tekrar kullanım niyetini ve algılanan antropomorfizmi etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca algılanan antropomorfizmin tekrar kullanım niyeti üzerinde etkisi olduğu anlaşılmıştır. Ancak algılanan antropomorfizmin herhangi bir aracılık etkisine rastlanmamıştır. Bulgular doğrultusunda, antropomorfizmin kullanıcı deneyimi esnasında algılarını yönlendirme potansiyeline sahip olduğu söylenebilir. Sonuç: Çalışmadan elde edilen çıktılar, pazarlamacıların antropomorfik etkileşimleri daha dikkatli ve bilinçli şekilde değerlendirerek markaları destekleyebilecek stratejiler oluşturabileceklerini gösterebilir.

Anahtar Kelimeler

Yapay zeka, antropomorfizm, tüketici deneyimi, akıllı asistan.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için Marmara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından destek alınmıştır. Çalışma için gereken harcamalar BAPKO tarafından karşılanmıştır.

Etik Beyan

Bu araştırma da kullanılan ölçekler Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırma Etik Kurulu tarafından verilen 04.05.2023 tarih ve 2023-104 sayılı onay dikkate alınarak uygulanmıştır.

Kaynakça

  1. Agrawal, S., Bajpai, N., & Khandelwal, U. (2020). Recapitulation of brand anthropomorphism: An innovating marketing strategy. The Marketing Review, 20(1–2), 143–156. https://doi.org/10.1362/146934720X15929907504139
  2. Arachchi, H. A. D. M., & Samarasinghe, G. D. (2024). Impact of embedded AI mobile smart speech recognition on consumer attitudes towards AI and purchase intention across Generations X and Y. European Journal of Management Studies, 29(1), 3–29.https://doi.org/10.1108/EJMS-03-2023-0019
  3. Aw, E. C.-X., Tan, G. W.-H., Cham, T.-H., Raman, R., & Ooi, K.-B. (2022). Alexa, what’s on my shopping list? Transforming customer experience with digital voice assistants. Technological Forecasting and Social Change, 180, 121711. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2022.121711
  4. Balakrishnan, J., & Dwivedi, Y. K. (2021). Role of cognitive absorption in building user trust and experience. Psychology & Marketing, 38(5), 643–668. https://doi.org/10.1002/mar.21462
  5. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
  6. Bayram, N. (2010). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: AMOS uygulamaları. Ezgi Yayınları.
  7. Blut, M., Wang, C., Wünderlich, N. V., & Brock, C. (2021). Understanding anthropomorphism in service provision: A meta-analysis of physical robots, chatbots, and other AI. Journal of the Academy of Marketing Science, 49(4), 632–658. https://doi.org/10.1007/s11747-020-00762-y
  8. Burgoon, J. K., Bonito, J. A., Bengtsson, B., Cederberg, C., Lundeberg, M., & Allspach, L. (2000). Interactivity in human–computer interaction: A study of credibility, understanding, and influence. Computers in Human Behavior, 16(6), 553–574. https://doi.org/10.1016/S0747-5632(00)00029-7
  9. Cai, D., Li, H., & Law, R. (2022). Anthropomorphism and OTA chatbot adoption: A mixed methods study. Journal of Travel & Tourism Marketing, 39(2), 228–255. https://doi.org/10.1080/10548408.2022.2061672
  10. Cao, C., Zhao, L., & Hu, Y. (2019). Anthropomorphism of intelligent personal assistants (IPAs): Antecedents and consequences. PACIS 2019 Proceedings, 187. https://aisel.aisnet.org/pacis2019/187

Kaynak Göster

APA
Battal, S., & Bakır, N. O. (2025). Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 154-174. https://doi.org/10.54439/gupayad.1830069
AMA
1.Battal S, Bakır NO. Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği. GÜPAYAD. 2025;6(2):154-174. doi:10.54439/gupayad.1830069
Chicago
Battal, Serap, ve Nurettin Ozan Bakır. 2025. “Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği”. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi 6 (2): 154-74. https://doi.org/10.54439/gupayad.1830069.
EndNote
Battal S, Bakır NO (01 Aralık 2025) Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi 6 2 154–174.
IEEE
[1]S. Battal ve N. O. Bakır, “Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği”, GÜPAYAD, c. 6, sy 2, ss. 154–174, Ara. 2025, doi: 10.54439/gupayad.1830069.
ISNAD
Battal, Serap - Bakır, Nurettin Ozan. “Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği”. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi 6/2 (01 Aralık 2025): 154-174. https://doi.org/10.54439/gupayad.1830069.
JAMA
1.Battal S, Bakır NO. Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği. GÜPAYAD. 2025;6:154–174.
MLA
Battal, Serap, ve Nurettin Ozan Bakır. “Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği”. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Aralık 2025, ss. 154-7, doi:10.54439/gupayad.1830069.
Vancouver
1.Serap Battal, Nurettin Ozan Bakır. Akıllı Asistan Müşteri Deneyiminin Tekrar Kullanım Niyetine Etkisinde Antropomorfizmin Aracılık Rolü: ChatGPT Örneği. GÜPAYAD. 01 Aralık 2025;6(2):154-7. doi:10.54439/gupayad.1830069