Muhammad ‘Abd al-Rahman al-Mubarakfuri’s “Tuhfat al-Ahwadhi bi-Sharh Jami‘ al-Tirmidhi”: A Critical Study

Öz

This article offers a critical study of Shaikh Muhammad ‘Abd al-Raḥmān al-Mubārakfūrī’s (d. 1353H/1934CE) Tuhfat al-Aḥwadhī bi-Sharḥ Jāmi‘ al-Tirmidhī, a commentary on Abu Isa al-Tirmidhi’s Hadith compendium known as Sunan al-Tirmidhī. This is one of the best commentaries on al-Tirmidhī’s work so much that whenever mention is made of commentary on the said compendium, the Tuhfat will immediately come to the mind next to Āriḍat al-Aḥwadhī by the Mālikī scholar Abū Bakr Ibn al-‘Arabī (d. 543H). One of the great authors of his time, al-Mubārakfūrī was an erudite scholar and fine expert in the disciplines of Hadith in respect of both transmission and comprehension. His book Tuhfat, in which he followed the methodology of the Traditionalists (muḥaddithīn) without abiding by any of the dominant juristic schools, is a manifestation of his erudition and vast knowledge. However, due to his leniency in observing Hadith criteria, the author felt the necessity of subjecting the Tuhfat to critical analysis and shedding light on its defects.

Anahtar Kelimeler

• Tuḥfat al-Aḥwadhī
• al-Mubārakfūrī
• Prophetic traditions
• Hadith methodology

تحفة الأحوذي بشرح جامع الترمذي للشيخ محمد عبد الرحمن المباركفوري: دراسة نقدية

Öz

يقدم هذا المقال دراسةً نقديةً لكتاب "تحفة الأحوذي" لمؤلفه الشيخ محمد عبد الرحمن المباركفوري (المتوفى سنة 1353هـ/1934م)، ويُعَدّ هذا الشرح من أجود شروح "سنن الترمذي" وأفضلها، بل إنه إذا جرى الحديث عن شرح هذا الكتاب لا يتبادر إلى الذِّهْن إلا "تحفة الأحوذي" و"عارضة الأحوذي" لأبي بكر ابن العربي المالكي (المتوفى سنة 543هـ). والمباركفوري كان من أجلّة علماء الحديث ومن المتضلِّعين في علومه، ومن كبار المؤلفين في هذا المجال المبارك لوقته، وهذا الكتاب برهانٌ واضحٌ على كمال تبحُّره، وتمام تمكّنه من علم الحديث روايةً ودرايةً، فقد قام فيه بشرح "الجامع" على طريقة المحدِّثين دون تقيُّد بمذهب من المذاهب الفقهية المتّبعة، لكن وقعت في كتابه تساهُلات من حيث الصناعة الحديثية مما دعا الباحثَ إلى تناوله تناولاً نقدياً وإبراز مواطن قصوره.

Anahtar Kelimeler

• الحديث
• الشرح
• الترمذي
• تحفة
• المباركفوري

Şeyh Muhammed Abdurrahmân el-Mübârekfûrî’nin ‘Tuhfetü’l-ahvezî bi şerhi Câmiʿi’t-Tirmizî’si: Eleştirel Bir İnceleme

Öz

Bu makale, Şeyh Muhammed Abdurrahmân el-Mübârekfûrî’nin (ö. 1353/1934) “Tuhfetü’l-ahvezî” kitabının eleştirel bir incelemesini sunmaktadır. Bu şerh, Sünen-i Tirmiẓî şerhlerinin en kalitelilerinden ve en iyilerinden biri sayılmaktadır. Öyle ki, bu kitabın şerhinden bahsedildiğinde, akla hemen sadece “Tuhfetü’l-ahvezî” ve Ebu Bekir İbnü’l-ʿArabî’nin (ö. 543) “ʿÂrizatü’l-ahvezî”si gelir. el-Mübârekfûrî hadis âlimlerinin büyüklerinden, hadis ilimleri konusundaki uzmanlardan ve kendi döneminde bu kutlu alandaki müelliflerin büyüklerinden biri idi. Bu kitap, onun derinliğinin mükemmelliğinin ve rivayet ve dirayet açısından hadis ilmine tam bir şekilde hâkim olduğunun açık bir kanıtıdır. Zira o bu kitapta, el-Câmiʿi, takip edilen fıkhî mezheplerden bir mezhebe bağlı kalmaksızın, hadisçilerin metoduna göre şerh etmiştir. Ne var ki kitabında hadis zanaati açısından toleranslar [tesahülât] bulunmaktadır. Bu durum araştırmacıyı, eseri eleştirel bir şekilde incelemeye ve eserin eksik noktalarını ortaya çıkarmaya teşvik etmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hadis
• Şerh
• Tirmizî
• Tuhfe
• el-Mübarekfûrî
• Abdülmâcid Gavrî

Kaynakça

1. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî el-. es-Sünenü’l-kübrâ. thk. Muhammed Abdülkâdir ‘Atâ. 11 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 2003.
2. Buhârî, Muhammed Ekber Şâh el-. Ekâbiru ‘ulemâi Diyûbend. Karaçi: İdâretü İslâmiyyât, 1. Baskı, 1419/1999.
3. Buhtî, Muhammed İshâk. Dubistân-ı hadîs, “Medresetü’l-hadîs”. Lahor: Mektebe Kuddûsiyye, 1. Baskı, 2008.
4. [Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd el-. es-Sıhâh. 6 cilt. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, 1987.]
5. Fîrûzâbâdî, Mecdüddîn Muhammed b. Ya‘kûb el-. el-Kâmûsu’l-muhît. thk. Muhammed Na‘îm el-‘Araksûsî. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 8. Baskı, 1426/2005.
6. Ğavrî, Seyyid Abdülmâcid el-. A‘lâmu’l-muhaddisîn fî’l-Hind fi’l-karni’r-râbi‘a ‘aşer el-Hicrî ve Âsâruhum fi’l-Hadîsi ve ‘Ulûmih. Beyrut: Dâr İbn Kesîr, 1. Baskı, 2000.
7. Ğavrî, Seyyid Abdülmâcid el-. Ebu’l-Hasen [en-Nedvî] el-İmâmü’l-müfekkir ed-dâ‘iyetü’l-mürebbî el-edîb. Dımeşk: Dâr İbn Kesîr, 3. Baskı 2005.
8. Ğavrî, Seyyid Abdülmâcid el-. Masâdiru’l-hadîs ve merâci‘uh dirâse ve ta‘rîf. 2 cilt. Beyrut: Dâr İbn Kesîr, 1. Baskı, 2010.

9. Ğavrî, Seyyid Abdülmâcid el-. Mu‘cemu’l-mustalahâti’l-hadîsiyye. Selangor: Ma‘hedü Dirâsâti’l-Hadîsi’n-Nebevî, 1. Baskı, 2012.
10. Hasenî, Abdülhayy b. Fahruddîn el-. Nüzhetü’l-havâtır ve behcetü’l-mesâmi‘ ve’n-Nevâzır. 8 Cilt. Beyrut: Dâr İbn Hazm, 1. Baskı, 1420/1999.
11. Hayrâbâdî, Muhammed Ebu’l-Leys el-. Mu‘cemu mustalahâti’l-hadîs ve ‘ulûmih ve Eşheru’l-Musannifîne fîh. Amman: Dâru’n-Nefâis, 1. Baskı, 1429/2009.
12. Irâkî, Abdürreşîd el-. Câlîsu ‘ulemâ-i ehl-i hadîs erbe‘ûn âlimen min ehli’l-hadîs. Lahor: Nu’mânî Kitabevi, 1. Baskı, 1422/2001.
13. Halebî, Nuruddîn Itr el-. el-İmâm et-Tirmizî ve’l-muvâzenetu beyne Câmi‘ihî ve beyne’s-Sahîhayn. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2. Baskı, 1408.
14. İbn Abdülberr, Ebû Ömer Yûsuf b. Abdillâh. el-İntikâ fî fezâʾili’s-selâseti’l-eimmeti’l-fuhahâ. thk. Abdulfettâh Ebû Ğudde. Halep: Mektebetü’l-Matbû‘âti’l-İslâmiyye, 1. Baskı, 1997.
15. [İbn Ebû Şeybe, Ebû Bekir. el-Musannef fi’l-ehâdîs ve’l-âsâr. 7 Cilt . Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 2004.]
16. İbn Haldûn, ʿAbdurraḥmân b. Muhammed. Mukaddimetü İbn Haldûn. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1. Baskı, ts.
17. [İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem. Lisânu’l-‘arab. 15 cilt. Beyrut: Dâru Sâder, 1414.]
18. Kannevcî, Sıddık Hasan Hân el-Buhârî el-. el-Hıtta fî zikri’s-sıhâh es-sitte. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1. Baskı, 1408.
19. Kâsımî, Aynu’l-Hakk el-. Mevlânâ Muhammed Abdurrahmân Muhaddis Mübârekpûrî: hayât ve hıdemât. Maunath: Mektebe Na‘îmî, 1. Baskı, 2002.
20. Kâsımî, Habîburrahmân el-. Tezkiratü ‘ulemâ-i A’zamgarh. Benâres: el-Câmi‘atü’l-İslâmiyye, 1. Baskı, 1976.
21. [Kılıç, Abdulhamit – Kesgin, Salih. “Ahkâm Hadisleri Edebiyatındaki Yeri Bağlamında ‘Âsâru’s-Sünen’: Mahiyet, Literatür ve Metin Dili Merkezi Bir Analiz”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İlahiyat Tetkikleri Dergisi 1/58 (2022), 95-104. https://doi.org/10.5152/ilted.2022.22102236]
22. [Koçkuzu, Ali Osman. “Aynî, Bedreddin”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 4/271. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.]
23. Ma‘tûk, Sâlih Yûsuf. Bedruddîn el-Aynî ve eseruhû fî ilmi’l-hadîs. Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 1. Baskı, 1407/1985.
24. Mübârekfûrî, Abdüsselâm el-. Sîretü’l-İmâm el-Buhârî. Benâres: el-Câmiatü’s-Selefiyye İdâretü’l-Buhûsi’l-İslâmiyye ve’d-Da‘ve ve’l-İftâ, 2. Baskı, 1987.
25. Mübârekfûrî, el-Kâdî Athâr el-. Tezkiratü ‘ulemâ-i Mübârekpûr. A’zamgarh: Dâiretü Milliyyeti Mübârekpûr, 1. Baskı, 1974.
26. Mübârekfûrî, [Abdurrahmân b. Abdirrahîm el-.] Tuhfetü’l-Ahvezî bi şerhi Câmi‘i’t-Tirmizî. 10 cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Baskı, 1410/1990.
27. [Özşenel, Mehmet. “Mübârekpûrî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 31/427. Ankara: TDV Yayınları, 2020.]
28. Şehrânî, Abdullah Rifdân eş-. el-Allâmetü’l-muhaddis el-Mübârekfûrî ve menhecühû fî kitâbihî Tuhfeti’l-ahvezî. Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 1. Baskı, 2009.
29. Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre et-. el-Câmi‘. Riyâd: Dâru’s-Selâm, 1. Baskı, 1420/1999.
30. Yûsuf, Muhammed Hayr Ramadân. Tetimmetü’l-a‘lâm. Beyrut: Dâr İbn Hazm, 2. Baskı, 1422/2002.