Sağlık Çalışanlarında Kamu Hizmet Motivasyonunun İşe Tutulma ile İlişkisi: Bir Kamu Hastanesi Bağlamında İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, kamu sağlık sektöründe çalışanların kamu hizmet motivasyonu (kamu yararı ile empati ve fedakârlık boyutları) ile işe tutulma düzeyleri (enerji, adanmışlık ve kendini kaptırma) arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin demografik ve mesleki özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymaktır. Bu çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden tanımlayıcı tasarımda planlanmıştır. Araştırma, Ankara’da bir kamu hastanesinde görev yapan kriterlere uyan 303 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Veriler, sosyo-demografik özellikler, İşe Tutulma Ölçeği ve Kamu Hizmet Motivasyonu Ölçeğini içeren çevrim içi anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Ölçeklerin iç tutarlılığı Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizi IBM SPSS Statistics V25 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş; grup karşılaştırmalarında Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis testleri, ilişkilerin incelenmesinde Spearman korelasyon analizi ve işe tutulmayı yordayan değişkenlerin belirlenmesinde çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Tüm istatistiksel analizlerde p<0.05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir. Araştırmada yaş ile çalışma yılı arasında güçlü bir ilişki saptanmış; yaş ve mesleki deneyim arttıkça işe tutulmanın alt boyutları ve toplam düzeyi ile pozitif yönlü ilişkiler olduğu belirlenmiştir. İşe tutulmanın alt boyutları ile toplam işe tutulma puanı arasında güçlü ilişkiler bulunmuş; işe tutulma ile kamu hizmet motivasyonu arasında pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Kamu hizmet motivasyonunun alt boyutları ile toplam puan arasındaki ilişkilerin güçlü olduğu belirlenmiştir. İşe tutulma ve kamu hizmet motivasyonu düzeyleri çeşitli bireysel ve mesleki özelliklere göre karşılaştırılmıştır. Cinsiyete göre işe tutulma düzeyleri farklılaşmazken, kamu yararına yönelik motivasyon erkeklerde daha yüksek bulunmuştur. Sürekli gündüz çalışanların işe tutulma ve kamu hizmet motivasyon düzeyleri vardiyalı çalışanlara göre daha yüksek saptanmıştır. Meslek grupları arasında özellikle hemşirelerin bazı işe tutulma ve kamu hizmet motivasyonu boyutlarında daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. Görev yerine göre yapılan karşılaştırmalarda yönetim birimlerinde çalışanların işe tutulma ve kamu hizmet motivasyonu düzeylerinin diğer birimlere kıyasla daha yüksek olduğu saptanmıştır. Kamu hizmet motivasyonunun işe tutulmanın temel belirleyicisi olduğu, çalışma şeklinin ise işe tutulma üzerinde bağımsız ancak daha sınırlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmada, işe tutulma düzeyi ile kamu hizmet motivasyonu arasında pozitif bir ilişki olduğu ve bu iki yapının birbirini destekleyen psikososyal süreçler olduğu belirlenmiştir. Bulgular, kamu sağlık sektöründe çalışanların motivasyonel düzeylerinin yalnızca bireysel özelliklerle değil; çalışma düzeni, görev yeri ve örgütsel koşullarla da yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Özellikle vardiyalı çalışma, işe tutulma ve kamu hizmet motivasyonu açısından olumsuz bir unsur olarak öne çıkarken, bazı meslek grupları ve görev yerlerinde daha yüksek düzeylerin gözlenmesi yönetsel ve örgütsel düzenlemelerin önemine işaret etmektedir. Bu sonuçlara ilişkin, kamu sağlık kurumlarında insan kaynakları ve çalışma koşullarına yönelik yapılacak düzenlemelerin çalışan bağlılığı ve hizmet etkinliğini destekleyebileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık Çalışanları
• Kamu Hizmet Motivasyonu
• Kamu personel Yönetimi
• İşe Tutulma

THE RELATIONSHIP BETWEEN PUBLIC SERVICE MOTIVATION AND WORK ENGAGEMENT AMONG HEALTHCARE WORKERS: AN EXAMINATION IN THE CONTEXT OF A PUBLIC HOSPITAL

Abstract

The aim of this study is to examine the relationship between public service motivation (dimensions of empathy for the public interest and self-sacrifice) and work engagement levels (vigor, dedication, and absorption) among employees in the public healthcare sector, and to determine whether these variables differ according to demographic and professional characteristics. This study was designed as descriptive research using quantitative methods. The research was conducted with 303 healthcare employees who met the inclusion criteria and were working in a public hospital in Ankara. Data were collected through an online questionnaire including socio-demographic characteristics, the Work Engagement Scale, and the Public Service Motivation Scale. The internal consistency of the scales was evaluated using the Cronbach’s alpha coefficient. Data analysis was performed using IBM SPSS Statistics V25 software. Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis tests were used for group comparisons, Spearman correlation analysis was conducted to examine relationships, and multiple linear regression analysis was applied to determine the variables predicting work engagement. In all statistical analyses, p<0.05 was accepted as the significance level. The study found a strong relationship between age and years of work experience, and positive relationships were identified between increasing age and professional experience and both the sub-dimensions and the total level of work engagement. Strong relationships were found between the sub-dimensions of work engagement and the total work engagement score. Positive relationships were also detected between work engagement and public service motivation. The relationships between the sub-dimensions of public service motivation and the total score were also found to be strong. Work engagement and public service motivation levels were compared according to various individual and professional characteristics. While work engagement levels did not differ by gender, motivation toward public interest was found to be higher among males. Employees working only daytime shifts had higher levels of work engagement and public service motivation compared to shift workers. Among professional groups, nurses were found to have higher scores in some dimensions of work engagement and public service motivation. Comparisons based on workplace indicated that employees working in administrative units had higher levels of work engagement and public service motivation compared to those working in other units. Public service motivation was identified as the main determinant of work engagement, while working pattern had an independent but more limited effect on work engagement. The findings of this study indicate that there is a positive relationship between work engagement and public service motivation and that these two constructs represent mutually reinforcing psychosocial processes. The results show that the motivational levels of employees in the public healthcare sector are closely related not only to individual characteristics but also to working patterns, workplace, and organizational conditions. In particular, shift work emerged as a negative factor in terms of work engagement and public service motivation, while higher levels observed in certain professional groups and workplaces highlight the importance of managerial and organizational arrangements. In line with these findings, it is considered that regulations regarding human resources and working conditions in public healthcare institutions may support employee engagement and service effectiveness.

Keywords

• Healthcare professionals
• Public Service Motivation
• Public Personnel Management
• Work Engagement

Kaynakça

1. Abdelmotaleb, M. (2020). The moderating and mediating role of public service motivation between organization’s social responsibility and employee engagement: evidence from Egyptian public hospitals. International Review of Public Administration, 25(3), 207-223.
2. Arslan, M., & Bülbül, M. (2024). Bürokratik ve Mesleki Uyum ile Kamu Hizmeti Motivasyonu İlişkisi: Öğretmenler ve Okul İdarecileri Üzerinde Nitel Bir Araştırma. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 13(38), 291-333.
3. Bakker, A. B. (2015). A job demands–resources approach to public service motivation. Public administration review, 75(5), 723-732.
4. Boardman, C., & Sundquist, E. (2009). Toward understanding work motivation: Worker attitudes and the perception of effective public service. The American Review of Public Administration, 39(5), 519-535.
5. Boyd, N. M. (2023). Public service motivation: Beyond the boundary of public management. Taylor & Francis.
6. Ceyhan, H. (2024). Sağlık Kurumlarında Kamu Hizmeti Motivasyonu Algısı; Karaman İlinde Bir Araştırma. Anadolu Strateji Dergisi, 6(2), 221-240.
7. Chaudhary, R., & Rangnekar, S. (2017). Socio-demographic factors, contextual factors, and work engagement: Evidence from India. Emerging Economy Studies, 3(1), 1-18.
8. Cooke, D. K., Brant, K. K., & Woods, J. M. (2019). The role of public service motivation in employee work engagement: A test of the job demands-resources model. International Journal of Public Administration, 42(9), 765-775.

9. Çetinkaya, G. K., & Görün, M. (2025). Kamu Personellerinde Kamu Hizmet Motivasyonu (Khm): Kayseri Büyükşehir Belediyesi Örneği. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 20(1), 66-84.
10. Derbil, S. (1950). Kamu Hizmeti Nedir? Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(3).
11. Do, T. T., & Pham, M. T. T. (2024). Exploring work engagement among young workers: The impact of gender, age, and experience. Multidisciplinary Reviews, 7(9), 2024194-2024194.
12. Erten, Ş., & Türkmen, İ. (2022). Kamu Hizmet Motivasyonu Ölçeği: Türkçe’ye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(3), 652-664.
13. Güler, M., Çetin, F., & Basım, H. N. (2019). İşe tutulma ölçeği çok kısa versiyonu (UWES-3) geçerlilik ve güvenilirlik çalışması: Alternatif bir versiyon (UWES-6) önerisi. İş ve İnsan Dergisi, 6(2), 189-197.
14. Hartman, R. L., & Barber, E. G. (2020). Women in the workforce: The effect of gender on occupational self-efficacy, work engagement and career aspirations. Gender in Management: An International Journal, 35(1), 92-118.
15. Houston, D. J. (2006). “Walking the walk” of public service motivation: Public employees and charitable gifts of time, blood, and money. Journal of public administration research and theory, 16(1), 67-86.
16. Kachornkittiya, N., Trichan, C., & Lerkiatbundit, S. (2012). Factors Affecting Public Service Motivation: Empirical study of municipal employees in the three Southern border Provinces of Thailand. International Journal of Business and Social Science, 3(18).
17. Kim, N., & Kang, S. W. (2017). Older and more engaged: The mediating role of age‐linked resources on work engagement. Human Resource Management, 56(5), 731-746.
18. Kismono, G., & Hanggarawati, U. B. (2022). Gender and generation gaps in government organization: does it affect work engagement? Jurnal Siasat Bisnis, 1-22.
19. Leiter, M. P., & Bakker, A. B. (2010). Work engagement: introduction. Work engagement: A handbook of essential theory and research, 1(9).
20. Lu, D., & Chen, C. H. (2022). The impact of public service motivation on job satisfaction in public sector employees: the mediating roles of work engagement and organizational commitment. Mobile Information Systems, 2022(1), 7919963.
21. Mori, K., Odagami, K., Inagaki, M., Moriya, K., Fujiwara, H., & Eguchi, H. (2024). Work engagement among older workers: a systematic review. Journal of Occupational Health, 66(1), uiad008.
22. Mussagulova, A. (2021). Predictors of work engagement: Drawing on job demands–resources theory and public service motivation. Australian Journal of Public Administration, 80(2), 217-238.
23. Nalwanga, K. P. (2022). Public service motivation, employee engagement and task performance among employees in the ministry of public service Makerere University].
24. Öztürk, H. (2021). İl özel idarelerinde kamu hizmeti motivasyonu: Burdur ili örneği. Alanya Akademik Bakış, 5(3), 1231-1248.
25. Parola, H. R., Harari, M. B., Herst, D. E., & Prysmakova, P. (2019). Demographic determinants of public service motivation: a meta-analysis of PSM-age and-gender relationships. Public Management Review, 21(10), 1397-1419.
26. Peretz, H. V. (2023). A view into managers' subjective experiences of public service motivation and work engagement: a qualitative study. In Public Service Motivation (pp. 142-170). Routledge.
27. Qi, F., & Wang, W. (2018). Employee involvement, public service motivation, and perceived organizational performance: testing a new model. International Review of Administrative Sciences, 84(4), 746-764.
28. Rajagukguk, D., & Desiana, P. (2021). The effect of job resources and public service motivation on affective commitment: The mediating role of work engagement. In Contemporary Research on Business and Management (pp. 105-108). CRC Press.
29. Riccucci, N. M. (2018). Antecedents of public service motivation: The role of gender. Perspectives on Public Management and Governance, 1(2), 115-126.
30. Sağınç, D., Doğu, G. A., & Yıldız, A. B. (2024). Kamu Hizmeti Motivasyonları ile Örgütsel Özdeşleşme Düzeyleri Arasındaki İlişki: Spor Federasyonu Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 7(1), 100-110.
31. Sharma, A., Goel, A., & Sengupta, S. (2017). How does work engagement vary with employee demography?:—Revelations from the Indian IT industry. Procedia computer science, 122, 146-153.
32. Sharma, U., & Rajput, B. (2021). Work engagement and demographic factors: A study among university teachers. Journal of Commerce and Accounting Research, 10(1), 25.
33. Topaktaş, G., Çınar, Ş., & Serin, G. M. (2024). Sağlık Çalışanlarının Kurum Kimliği Algılarının Kurumsal Bağlılıklarına Etkisi: Bir Kamu Kurumu Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 15(42), 593-605.
34. Vandenabeele, W. (2011). Who wants to deliver public service? Do institutional antecedents of public service motivation provide an answer? Review of public personnel administration, 31(1), 87-107.
35. Vandenabeele, W., Brewer, G. A., & Ritz, A. (2014). Past, present, and future of public service motivation research. Public Administration, 92(4), 779-789.
36. Yaman, A. (2020). Türk Kamu Personel Yönetiminde Verimsizlik Sorunu ve Motivasyon İlişkisi. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 4(10), 365-374.