Araştırma Makalesi

Şehir İçi Toplu Taşıma Şoförlerinde Mesleki Stres: İETT Örneği

Cilt: 15 Sayı: 41 29 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Şehir İçi Toplu Taşıma Şoförlerinde Mesleki Stres: İETT Örneği

Öz

Artan kentleşme ve nüfus yoğunluğu, büyük şehirlerde toplu taşıma sistemlerini kentsel yaşamın vazgeçilmez unsurlarından biri haline getirmiştir. Şehir içi ulaşım hizmeti veren şoförler; yolcu güvenliği ve yoğun trafik gibi sorumlulukları üstlenirken yüksek strese maruz kalmaktadır. Bu durum şoför sağlığını bozmakta, iş tatminini düşürmekte ve kaza riskini artırmaktadır. Evrensel bir sorun olan bu konunun, İstanbul gibi devasa bir metropolün dinamikleriyle incelenmesi, bu çalışmanın özgün ve önemli kılmaktadır. Bu çalışmaya kaynaklık eden İki Faktörlü Kuram Gözüyle: Şehir İçi Toplu Taşıma Çalı-şanları (İETT Örneği) başlıklı araştırmanın amacı; İETT ve İSFALT bünyesinde görev yapan şoförlerin çalışma koşullarını saptamak, stres faktörlerini analiz etmek ve mesle-ki memnuniyeti artıracak çözümler geliştirmektir. Nicel araştırma tasarımı benimse-nen çalışmada veriler, yapı geçerliliği test edilmiş 5'li Likert tipi ölçekle, yüz yüze gö-rüşme yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Örneklemi, mevcut evreni istatistiksel olarak temsil etme yeterliliğine sahip 1162 sürücü oluşturmaktadır. Analizlerde toplam 28 stres faktörü; çalışma koşulları, iş kazası, mesleki horlanma, sağlık ve özel hayat olmak üzere beş boyutta incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, şoförler üzerindeki en büyük stres kaynağı mesleğin fiziksel doğasından ziyade, işverenin ceza tehdidi ve ka-meralı gözetim gibi yönetimsel baskılarıdır. Yolcuların saygısız tutumlarının yarattığı mesleki itibar kaybı ise öne çıkan diğer psikolojik şiddet unsurudur. Kurumsal aidiyeti zedeleyen bu stres yükünün hafifletilmesi için denetim baskısının acilen azaltılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adar, T., & Kılıç Delice, E. (2020). Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 26(1), 254–267.
  2. Anık, C., Soncu, A. G., & İngeç, A. K. (2025). İki faktörlü kuram gö-züyle: Şehir içi toplu taşıma çalışanları (İETT örneği). Ankara: Hizmet-İş Sendikası Yayınları.
  3. Anund, A., & Ihlström, J. (2022). Threats and violence towards urban bus drivers in Sweden: Drivers’ experiences and general re-commendations to prevent violence and threats. Work, 72(4), 1279–1287. https://doi.org/10.3233/WOR-205277.
  4. Bangura, S. (2025). A systematic literature review of causes, effects, and strategies for prevention of occupational stress in the workplace. Organization Development Journal, 43(3).
  5. Bartone, P. T. (1989). Predictors of stress-related illness in city bus drivers. Journal of Occupational Medicine, 31(8), 657–663. http://www.jstor.org/stable/45012581.
  6. Bergomi, M., Modenese, A., Ferretti, E., Ferrari, A., Licitra, G., Vivoli, R., Gobba, F., & Aggazzotti, G. (2017). Work-related stress and role of personality in a sample of Italian bus drivers. Work, 57(3), 433–440. https://doi.org/10.3233/WOR-172581.
  7. Chanut-Guieu, C., Domette, L., Louit-Martinod, N., Méhaut, P., & Kornig, C. (2017). How French bus drivers, managers and unions talk about incivility and physical and verbal assaults at work. In S. Cassilde & A. Gilson (Eds.), Physiological health, work and language: International perspectives towards their ca-tegorizations at work (pp. 55–72). Springer.
  8. Chen, C. F., & Shun, Y. C. (2020). Taking a closer look at bus driver emotional exhaustion and well-being: Evidence from Taiwanese urban bus drivers. Safety and Health at Work, 11(3), 353–360. https://doi.org/10.1016/j.shaw.2020.06.002.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

8 Mart 2026

Kabul Tarihi

18 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 41

Kaynak Göster

APA
İngeç, A. K. (2026). Şehir İçi Toplu Taşıma Şoförlerinde Mesleki Stres: İETT Örneği. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 15(41), 225-252. https://doi.org/10.31199/hakisderg.1904810